Rủi ro khủng hoảng tài chính toàn cầu đang lớn dần

Trong nhiều năm, những lời cảnh báo về cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo thường xuất hiện dưới những tiêu đề đầy kịch tính: một “Lehman Brothers mới”, một “năm 2008 khác” hay một sự sụp đổ sắp cận kề. Song những cảnh báo đáng chú ý nhất hiện nay lại có giọng điệu thận trọng hơn.

Nhiều điểm yếu đang cùng xuất hiện

Không cơ quan hay tổ chức lớn nào tuyên bố rằng năm 2027 chắc chắn sẽ là năm của một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Điều đáng lo hơn là các tổ chức giám sát tài chính quốc tế đang thấy nhiều điểm yếu cùng lúc - và một số trong đó có thể liên kết với nhau khi điều kiện tài chính xấu hơn.

Báo cáo năm 2026 của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo nền kinh tế toàn cầu đã chống chịu tốt trước nhiều cú sốc, nhưng những rủi ro đang tích tụ quanh lạm phát dai dẳng, tài khóa yếu, định giá tài sản và tính bền vững của các khoản đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Một trong những mối quan tâm lớn nhất hướng tới tín dụng tư nhân, thị trường đã phát triển nhanh nhưng chưa thực sự trải qua một cuộc suy thoái nghiêm trọng ở quy mô hiện tại. Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) cảnh báo rằng sự kết nối giữa các quỹ tín dụng tư nhân, ngân hàng, công ty bảo hiểm và quỹ đầu tư có thể khuếch đại cú sốc nếu chất lượng tín dụng suy giảm. FSB cũng lưu ý rằng dữ liệu về thị trường này vẫn chưa đầy đủ, khiến các cơ quan quản lý khó đánh giá chính xác mức độ rủi ro.

Thực trạng đó trở nên đáng chú ý hơn khi trí tuệ nhân tạo (AI) và tín dụng ngày càng gắn chặt với nhau. Các công ty công nghệ đang chi những khoản tiền khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, chip và cơ sở hạ tầng. Một phần nguồn vốn không còn đến đơn thuần từ lợi nhuận hiện tại mà từ nợ và các cấu trúc tín dụng phức tạp. BIS cảnh báo rằng nếu lợi nhuận kỳ vọng từ làn sóng đầu tư AI không xuất hiện, áp lực có thể truyền từ thị trường cổ phiếu sang thị trường tín dụng.

Ngay cả Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đang theo dõi tốc độ đầu tư AI. Một số quan chức Fed cho rằng họ chưa có bằng chứng cho thấy đây là một bong bóng giống cuộc khủng hoảng nhà ở năm 2008. Nhưng những người khác lo ngại về cấu trúc tài chính ngày càng phức tạp và khả năng một cú sốc trong lĩnh vực AI có thể lan sang các khu vực khác của thị trường.

Rủi ro từ nợ chính phủ

Nợ chính phủ là một vấn đề khác. Báo cáo ổn định tài chính của IMF tháng 4/2026 cảnh báo về mức nợ cao và rủi ro tái cấp vốn ngày càng lớn trên các thị trường trái phiếu chính phủ chủ chốt. Khi lượng nợ đáo hạn lớn phải được tái tài trợ trong môi trường lãi suất cao, lợi suất trái phiếu có thể trở nên nhạy cảm hơn trước những thay đổi về niềm tin của nhà đầu tư.

Nếu năm 2027 xuất hiện một cú sốc — chẳng hạn giá năng lượng tăng mạnh, suy thoái sâu, lạm phát quay trở lại hoặc một làn sóng vỡ nợ doanh nghiệp — vấn đề có thể không nằm ở một ngân hàng đơn lẻ. Nó có thể nằm ở mối liên hệ giữa các thị trường.

Một quỹ phải bán tài sản để đáp ứng yêu cầu rút vốn. Giá tài sản giảm. Các tổ chức sử dụng đòn bẩy chịu áp lực. Ngân hàng thắt chặt tín dụng. Doanh nghiệp khó vay tiền hơn. Đầu tư giảm. Một cú sốc ban đầu vì thế có thể trở thành một vòng xoáy tài chính rộng hơn.

Ngân hàng Trung ương Anh đã cảnh báo rằng các thị trường tín dụng rủi ro, bao gồm tín dụng tư nhân, dễ bị tổn thương nếu điều kiện tài chính thắt chặt. Cơ quan này cũng ghi nhận tình trạng yêu cầu rút vốn tăng tại một số quỹ và những dấu hiệu cho thấy vấn đề thanh khoản và định giá cần được theo dõi chặt chẽ.

Nhưng lịch sử tài chính cũng đưa ra một lời cảnh báo khác: Những người dự đoán chính xác thời điểm khủng hoảng thường rất hiếm.

Điều có thể nói chắc chắn hơn là năm 2027 bước vào một môi trường mà nhiều rủi ro đang chồng lên nhau. Nợ cao không tự tạo ra khủng hoảng. đầu tư AI không nhất thiết là bong bóng. Tín dụng tư nhân không đồng nghĩa với một phiên bản mới của thị trường thế chấp dưới chuẩn. Và thị trường chứng khoán đắt đỏ có thể tiếp tục tăng trong nhiều năm.

Nhưng nếu những yếu tố đó cùng chịu tác động bởi một cú sốc đủ lớn, tình hình sẽ thay đổi.

Vì thế, câu hỏi quan trọng nhất cho năm 2027 có lẽ không phải là “Khủng hoảng sẽ xảy ra hay không?” mà là một câu hỏi khó hơn: Hệ thống tài chính toàn cầu sẽ chịu được bao nhiêu cú sốc trước khi những mắt xích tưởng như độc lập bắt đầu kéo nhau xuống?

Đó là câu hỏi mà IMF, BIS, FSB, các ngân hàng trung ương và giới đầu tư đang cố gắng trả lời — trước khi thị trường buộc họ phải tìm ra đáp án.

Linh Phong/Reuters