Rộn ràng Lễ hội Hết Chá trên cao nguyên Mộc Châu

Diễn diễu cộng đồng tại phố đi bộ Mộc Sơn.

Mở đầu cho chương trình lễ hội là chương trình nghệ thuật “Sắc xuân vùng cao” tổ chức vào tối 27/3 tại không gian văn hóa “Sắc màu Mộc Sơn”, tổ dân phố Na Áng. Chương trình nghệ thuật đã khắc họa sinh động vẻ đẹp miền đất và con người nơi đây. Điểm nhấn của đêm hội là màn trình diễn văn hóa cộng đồng với điệu xòe uyển chuyển của đồng bào Thái, hòa cùng nhịp tha kềnh khỏe khoắn và tiếng khèn của đồng bào Mông. Tại đây, du khách còn được trải nghiệm văn hóa ẩm thực, đan lát thủ công và tham quan các gian hàng OCOP… tạo nên một đêm giao lưu văn hóa sôi nổi, đậm đà bản sắc.

Du khách và nhân dân tham gia múa xòe.

Hoạt động diễn diễu cộng đồng tại phố đi bộ Mộc Sơn.

Trải nghiệm đan hoa Chá, làm con ve, con ếch, con chim bằng lạt giang.

Phần được mong chờ nhất là tái hiện Lễ hội Hết Chá diễn ra tại nhà văn hóa tổ dân phố Na Áng, phường Mộc Sơn. Ngay từ sáng sớm, người dân trong những bộ trang phục truyền thống sặc sỡ, chuẩn bị sẵn những mâm lễ dâng lên thần linh.

Lễ hội Hết Chá 2026 tại tổ dân phố Na Áng, phường Mộc Sơn.

Tiết mục văn nghệ tại Lễ hội Hết Chá 2026, Tổ dân phố Na Áng, phường Mộc Sơn.

Theo tích xưa truyền lại, Lễ hội Hết Chá gắn liền với lòng biết ơn của những người con nuôi dành cho thầy mo Mọ Mun, người đã dùng các bài thuốc nam và mẹo dân gian cứu chữa dân làng qua cơn bạo bệnh. "Hết" mang ý nghĩa là khỏi bệnh, "Chá" là lễ cúng. Từ lễ tạ ơn cá nhân, Hết Chá dần trở thành nét sinh hoạt tín ngưỡng của cả cộng đồng, là dịp để đồng bào Thái tạ ơn trời đất, tổ tiên, thần linh đã ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cầu một năm mới vạn vật sinh sôi, bản làng bình yên, no ấm. Lễ hội còn thể hiện ý thức gắn kết cộng đồng dân tộc Thái, cùng nhau bước vào mùa vụ mới.

Nghi thức rước cây “xặng chá” tại Lễ hội Hết Chá.

Thầy mo thực hiện nghi lễ cúng.

Nổi bật là cây “xặng chá” được trang trí cầu kỳ, sinh động. Trên thân cây treo những mô hình con chim, con cá, quả còn, hoa ban, hoa mạ... biểu đạt cuộc sống sinh hoạt, sự giao hòa gắn bó giữa con người với thiên nhiên. Trong tiếng trống chiêng ngân vang, chủ lễ và các thầy mo thực hiện nghi thức cúng Then, đọc bài khấn báo cáo thần linh và dâng lễ vật với tấm lòng thành kính, cầu mong thần linh phù hộ cho người dân mạnh khỏe, mùa màng tươi tốt, bản làng bình yên.

Cây "xặng chá" được trang trí cầu kỳ, sinh động.

Trong không gian lễ hội, thầy mo cùng các diễn viên đã tái hiện lại những sinh hoạt lao động sản xuất bình dị trong quá trình dựng bản, lập mường. Những tích diễn dân gian như trâu cày ruộng, đi hái măng rừng, đi xúc cá hay một chuyến đi săn được bà con thể hiện vô cùng dí dỏm, vui nhộn.

Diễn lại tích xưa "Con nuôi tặng quà thầy mo".

Diễn lại tích xưa "Trò tập trâu cày ruộng".

Diễn lại tích xưa "Đi hái rau rừng".

Mâm cúng của các thầy mo tại Lễ hội Hết Chá năm 2026.

Rộn ràng nhịp trống, chiêng tại Lễ hội Hết Chá.

Sau khi thực hiện các nghi thức linh thiêng tại phần lễ, không khí lễ hội trở nên sôi nổi, đầy màu sắc với phần hội. Những hoạt động hấp dẫn như thi lấy lửa, chế biến ẩm thực, cùng các trải nghiệm truyền thống như giã bánh dày, dệt vải, đan lát đã thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.

Nhiều năm trở lại đây, Lễ hội Hết Chá không chỉ bó hẹp trong phạm vi bản làng, mà đã trở thành sự kiện văn hóa tiêu biểu, thu hút đông đảo du khách gần xa. Qua đó, giúp quảng bá, lan tỏa hình ảnh con người Tây Bắc thân thiện, mến khách cùng những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Thái.

Nhân dân và du khách tham gia chơi trò chơi đi cầu khỉ tại lễ hội.

Ban tổ chức trao giải cho các đội thi.

Phần thi trưng bày ẩm thực dân tộc.

Mâm cơm tham gia phần thi trưng bày ẩm thực.

Lễ hội Hết Chá năm 2026 khép lại trong vòng xòe đoàn kết, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng nhân dân và du khách. Thành công của sự kiện là động lực để phường Mộc Sơn tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới xây dựng điểm đến văn minh, giàu đẹp và đậm đà bản sắc.

Nhân dân hòa mình trong điệu xòe tại Lễ hội Hết Chá.

Yến Vi