Quyết liệt, đồng bộ giảm nghèo bền vững

Những bản làng ấm no, trù phú ở vùng cao Lào Cai.

Quyết liệt từ tư duy chỉ đạo đến hành động

Hết năm 2025, tỉnh Lào Cai đã đạt kết giảm nghèo ấn tượng, với tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh dự ước giảm còn 2,68%. Tính cả giai đoạn 2021 - 2025, Lào Cai giảm 15,74% hộ nghèo, vượt 0,44% so với mục tiêu Chính phủ giao. Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4,46%/năm.

Xác định công tác giảm nghèo là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị, trong mỗi giai đoạn, tỉnh Lào Cai đều phân tích, đánh giá kỹ về thực trạng, nguyên nhân nghèo, xác định “lõi” nghèo, từ đó đưa ra các giải pháp chỉ đạo thực hiện công tác giảm nghèo hiệu quả tại các địa phương.

Tỉnh chủ động xây dựng các cơ chế, chính sách, nguồn lực cho công tác giảm nghèo bền vững. Đặc biệt, các cấp ủy, chính quyền xác định giảm nghèo là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn trực tiếp với trách nhiệm người đứng đầu và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Xã Mường Bo có trên 97% dân số là người dân tộc thiểu số. Không còn là miền đất xa xôi, nghèo khó, Mường Bo giờ đây đã trở thành “miền quê đáng sống”.

Mường Bo triển khai mô hình trồng nho - hướng đi mới hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Bí thư Đảng ủy xã Mường Bo cho biết: Thời gian qua, xã đã sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để tạo ra nhiều mô hình kinh tế hiệu quả với sản phẩm đặc hữu như trồng cây ăn quả, trồng nấm, du lịch cộng đồng... Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người đạt 40 triệu đồng/năm; tỷ lệ giảm hộ nghèo bình quân giai đoạn 2021 - 2025 đạt 8,7%/năm.

"Sự quyết liệt trong công tác giảm nghèo thể hiện ở việc rà soát đúng đối tượng, phân loại nguyên nhân nghèo, từ đó xây dựng giải pháp sát thực tế từng thôn, bản; không để xảy ra tình trạng trông chờ, ỷ lại, cũng không bỏ sót những hộ nghèo thực sự khó khăn" - ông Kiên nhấn mạnh.

Đồng bộ chính sách - chìa khóa của sự bền vững

Giảm nghèo bền vững chỉ có thể đạt được khi các chính sách được triển khai đồng bộ. Tại Lào Cai, các chương trình mục tiêu quốc gia được lồng ghép chặt chẽ với chính sách an sinh xã hội, phát triển hạ tầng, giáo dục, y tế và đào tạo nghề.

Đường giao thông đã về tận các thôn bản.

Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh đã đầu tư nâng cấp, cải tạo, cứng hóa 3.820 km đường liên xã, liên thôn; nâng cấp 355 km quốc lộ, 650 km đường tỉnh, tạo nên mạng lưới giao thông thông suốt, hỗ trợ mạnh mẽ sản xuất hàng hóa và kết nối vùng, thúc đẩy sản xuất, nâng cao đời sống, tạo lực đẩy cho giảm nghèo bền vững. Tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh ước đạt 98%, nhiều công trình cấp nước tập trung được đầu tư mới hoặc nâng cấp.

Cùng với đầu tư cơ sở hạ tầng, các địa phương cũng chú trọng hỗ trợ người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển sản xuất hàng hóa gắn với thị trường. Việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cũng được coi là giải pháp căn cơ, giúp người nghèo tự vươn lên.

Như tại thôn Thác Tiên, xã Mỏ Vàng, cuộc sống đang bừng lên với những gam màu tươi sáng. 100% đường liên thôn, 84% đường ngõ xóm, 56% đường nội đồng được bê tông hóa, 90% kênh mương được kiên cố hóa, nhà văn hóa được chỉnh trang.Tỷ lệ nhà kiên cố, bán kiên cố trên địa bàn đạt 88,4%; 100% hộ dân được sử dụng điện thường xuyên, an toàn…

Thôn Thác Tiên, xã Mỏ Vàng ngày càng xuất hiện nhiều ngôi nhà được xây dựng khang trang.

Ông Đặng Nho Hưng - Bí thư Chi bộ thôn Thác Tiên phấn khởi chia sẻ: "Thác Tiên hôm nay đã có những tỷ phú, triệu phú, phần lớn nhờ 1.500 ha quế. Bà con được hướng dẫn kĩ thuật làm quế hữu cơ nâng cao giá trị. Giao thông thuận lợi khiến việc sản xuất cũng hiệu quả hơn".

Đổi mới tư duy, phát triển bền vững

Để thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai xác định nâng cao thu nhập, tạo sinh kế ổn định cho người dân là nhiệm vụ trọng tâm; đưa nội dung này vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đạt hiệu quả giảm nghèo cao nhất.

Xã Cao Sơn là một trong những địa bàn khó khăn nhất của tỉnh. Tuy nhiên, đi cùng với khó khăn là những tiềm năng lớn, nếu được khai thác đúng hướng.

Hiện nay, xã Cao Sơn có vùng cây ăn quả và cây chủ lực với diện tích gần 1.600 ha, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp hàng hóa. Bên cạnh đó, địa phương còn sở hữu cảnh quan thiên nhiên đa dạng, khí hậu ôn đới, cùng bản sắc văn hóa phong phú của các dân tộc - những yếu tố thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.

Cao Sơn có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nếu được khai thác đúng hướng.

Theo ông Nguyễn Quang Đại, Phó Chủ tịch UBND xã Cao Sơn, địa phương đã xác định rõ các trụ cột trong chiến lược giảm nghèo, tập trung vào chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển du lịch cộng đồng.

"Giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 77% xuống còn khoảng 12% vào năm 2030 là mục tiêu đầy thách thức đối với Cao Sơn. Song đây cũng chính là động lực để cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương không ngừng nỗ lực, đổi mới cách làm, hành động quyết liệt và đồng bộ hơn" - ông Đại chia sẻ.

Hay như tại xã Phong Dụ Hạ, những mô hình sinh kế cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế như trồng quế hữu cơ, chăn nuôi đại gia súc... đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong công tác giảm nghèo của địa phương.

Năm 2025, toàn xã có 38 hộ thoát nghèo, đưa tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,99%; tỷ lệ giảm nghèo đa chiều đạt 2,24%.

Theo ông Đỗ Quang Trung, Bí thư Đảng ủy xã Phong Dụ Hạ, quan điểm xuyên suốt trong giảm nghèo là hỗ trợ có điều kiện, gắn trách nhiệm của từng hộ gia đình với mô hình được thụ hưởng. Trên cơ sở nguồn lực của Nhà nước, người dân phải chủ động đối ứng, thay đổi tư duy và cách làm thì mới có thể thoát nghèo bền vững.

Hỗ trợ con giống cho hộ nghèo ở Phong Dụ Hạ.

"Mới đây chúng tôi triển khai Dự án hỗ trợ sản xuất cộng đồng chăn nuôi trâu, bò sinh sản từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia. Việc lựa chọn các hộ hưởng lợi được thực hiện công khai, dân chủ, thông qua bình xét của thôn bản và phê duyệt của UBND xã. Các hộ dân cũng phải cam kết làm chuồng trại đảm bảo, tham gia các lớp tập huấn để có thêm kĩ thuật chăn nuôi con giống đạt hiệu quả"- ông Trung cho biết thêm.

Từ giảm nghèo đến những chính sách an sinh bao trùm

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I (2025 - 2030) xác định “lấy con người làm trung tâm”, chăm lo toàn diện 7 trụ cột hạnh phúc: y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, điện, thông tin, việc làm - thu nhập.

Thực tế kết quả đạt được cho thấy, một trong những điểm nhấn lớn trong giảm nghèo của Lào Cai là chính sách an sinh xã hội bao trùm. Đến nay, 100% hộ nghèo, cận nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội được cấp thẻ bảo hiểm y tế; tỉnh đang hỗ trợ 62.000 người hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh giải quyết 78.525 lượt hồ sơ người có công, chi trả trợ cấp thường xuyên cho hơn 8.000 người. Bình quân mỗi năm đào tạo nghề cho trên 30.000 người, giải quyết việc làm cho trên 30.000 lao động.

Toàn tỉnh đã hỗ trợ trên 26.000 căn nhà cho người có công, hộ nghèo, cận nghèo, hộ bị thiên tai. Lào Cai là tỉnh đầu tiên trong cả nước triển khai Chỉ số Hạnh phúc, hiện đạt 68,3% – phản ánh chất lượng cuộc sống được nâng lên rõ rệt.

Những mô hình kinh tế hiệu quả mang lại cuộc sống mới cho vùng cao Lào Cai.

Dù đạt kết quả ấn tượng, Lào Cai vẫn đối mặt với thách thức không nhỏ đó là toàn tỉnh hiện còn 23 xã có tỷ lệ nghèo từ 20 - 40%.

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo, năm 2026, Lào Cai tiếp tục triển khai thực hiện tốt các chính sách đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn 2026 - 2030; từng bước thu hẹp khoảng cách chênh lệch về thu nhập và đời sống giữa đô thị và nông thôn, giữa vùng thấp và vùng cao; tạo điều kiện cho người nghèo, hộ nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản; phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo giảm 3,9%...

Thu Hường - Tuấn Anh