Quy trình kiểm định khí thải mới: Vì sao phải 'đạp hết chân ga'?

Quy trình kiểm định khí thải mới đang thu hút nhiều ý kiến, đặc biệt ở bước đo với động cơ diesel khi đăng kiểm viên phải 'đạp hết chân ga' để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất theo thiết kế. Không ít chủ xe băn khoăn về mức độ cần thiết và rủi ro kỹ thuật của thao tác này.

Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết việc áp dụng đồng loạt quy định mới nhằm siết chặt kiểm soát phát thải, bảo đảm kết quả kiểm định phản ánh đúng mức ô nhiễm của phương tiện khi tham gia giao thông.

Theo ông An, phương tiện vẫn được kiểm tra đầy đủ theo đúng quy trình kỹ thuật, việc thay đổi chủ yếu nằm ở phương pháp đo để đánh giá chính xác hơn khí thải trong điều kiện tăng tốc.

Việc triển khai quy trình kiểm định khí thải mới được thực hiện theo QCVN 85:2025/BNNMT. Theo quy chuẩn này, ngoài phép đo ở chế độ không tải tốc độ thấp như trước đây, xe chạy xăng phải bổ sung phép đo ở chế độ không tải tốc độ cao nhằm đánh giá khả năng làm việc của động cơ và hệ thống xử lý khí thải khi tăng vòng tua. Bước đo này giúp phát hiện trường hợp phương tiện đạt chuẩn ở vòng tua thấp nhưng vượt ngưỡng khi tăng tốc thực tế.

Với xe diesel, quy định áp dụng nghiêm ngặt phương pháp 'gia tốc tự do' theo chu trình 4 bước. Đăng kiểm viên đạp hết chân ga trong thời gian dưới một giây để đưa động cơ đạt tốc độ vòng quay không tải lớn nhất theo công bố của nhà sản xuất, sau đó thiết bị sẽ ghi nhận và phân tích chỉ số độ khói qua các lần đo lặp lại, làm cơ sở đánh giá mức phát thải của phương tiện.

Quy trình kiểm định khí thải mới theo QCVN 85:2025/BNNMT yêu cầu tăng vòng tua tối đa khi đo khiến nhiều chủ xe băn khoăn. Cơ quan đăng kiểm khẳng định đây là bước cần thiết để kiểm soát chặt phát thải, đặc biệt với động cơ diesel.

Đại diện Cục Đăng kiểm cho biết việc đo 'độ khói' có ý nghĩa quan trọng vì đây là chỉ số phản ánh trực tiếp lượng bụi mịn và muội than phát sinh từ động cơ diesel, những tác nhân chính gây ô nhiễm không khí và bệnh hô hấp tại các đô thị lớn. Nếu chỉ đo ở vòng tua thấp, có thể không phát hiện được trường hợp xe đạt chuẩn ở trạng thái tĩnh nhưng vượt ngưỡng khi tăng tốc thực tế.

Tuy nhiên, trên nhiều diễn đàn online một số chủ xe cho rằng yêu cầu ký cam kết trước khi thực hiện kiểm định khí thải là 'khá căng', nhất là với xe đã sử dụng nhiều năm. Có ý kiến đặt vấn đề rằng trong điều kiện vận hành bình thường, rất hiếm khi xe đạt tới mức 5.000 vòng/phút khi không tải, nên việc tăng ga đột ngột có thể khiến chủ xe lo ngại.

Về vấn đề này, ông Lê Chí Thiện, người có kinh nghiệm trong sản xuất và sửa chữa ô tô, phân tích cần phân biệt giữa thao tác kiểm tra kỹ thuật và điều kiện vận hành thực tế.

Theo ông Thiện, với động cơ diesel, khi xe lưu thông bình thường, vòng tua thường dao động khoảng 2.500 đến 3.000 vòng/phút và rất khó vượt quá ngưỡng này khi có tải. Trong điều kiện không tải, vòng tua có thể đạt 3.500 đến 4.000 vòng/phút tùy loại xe, nhưng đó không phải trạng thái vận hành thường xuyên. Về nguyên tắc kỹ thuật, đo ở tốc độ vòng quay tối đa theo thiết kế là đúng quy định, song tâm lý 'xót xe' của người sử dụng là dễ hiểu.

Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh việc bổ sung phép đo ở tốc độ cao giúp đánh giá chính xác hơn hiệu quả hoạt động của động cơ và hệ thống xử lý khí thải như bộ xúc tác, cảm biến ô xy, qua đó bảo đảm kết quả kiểm định phù hợp với mức phát thải thực tế của phương tiện.

Tuy vậy, trước những ý kiến khác nhau từ người sử dụng và giới kỹ thuật, nhiều chuyên gia cho rằng cần tiếp tục theo dõi, rà soát quá trình triển khai để vừa đạt mục tiêu bảo vệ môi trường, vừa bảo đảm tính khả thi và an toàn kỹ thuật cho phương tiện.

Báo Sức khỏe & Đời sống sẽ tiếp tục thông tin đến độc giả về nội dung này ở các bài tiếp theo.

Quy định mới giúp đăng kiểm giảm nhiệt, chủ xe phấn khởi vì thuận tiện.

Thành Long