Quy hoạch Thủ đô – Lấy con người làm trung tâm

Theo dự báo, sau năm 2065, dân số Thủ đô sẽ được kiểm soát ổn định, không vượt quá 20 triệu người. Hà Nội đặt mục tiêu đạt quy mô GRDP khoảng 1.920 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 95.000 USD, trở thành đô thị toàn cầu, nằm trong nhóm các thủ đô có chất lượng sống và mức độ hạnh phúc cao hàng đầu thế giới. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Hà Nội xác định phát triển liên kết vùng theo mô hình hạt nhân - vệ tinh, với hệ thống hạ tầng hiện đại gồm các tuyến vành đai, cao tốc và đường sắt liên vùng. Giao thông công cộng, nhất là đường sắt đô thị gắn với mô hình TOD, được xem là trụ cột tăng trưởng, vừa giảm áp lực ùn tắc, vừa tái cấu trúc không gian đô thị, tạo nguồn lực cho phát triển. Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm cũng đặt con người ở vị trí trung tâm, coi con người là chủ thể của phát triển, với sông Hồng là trục cảnh quan chính. Cùng với đó, nhiều giải pháp về môi trường cũng được đặt ra, như trị thủy sông Hồng, bảo vệ tài nguyên nước, khôi phục các dòng sông xanh, xử lý căn cơ tình trạng ô nhiễm và úng ngập, đồng thời bảo đảm các chỉ tiêu về sử dụng đất và cây xanh trong khu vực đô thị. Đây đều là những vấn đề tồn tại nhiều năm, nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn đô thị, quy hoạch đề ra nhiều giải pháp đồng bộ về hạ tầng. Theo đó, Hà Nội dự kiến xây dựng tổng cộng từ 16 đến 18 cầu qua sông Hồng; ngầm hóa hơn 40% công trình hạ tầng tại khu vực nội đô trung tâm nhằm tối ưu không gian mặt đất. Thành phố cũng được định hướng bổ sung sân bay thứ hai với quy mô khoảng 1.500 ha ở khu vực phía Nam, cùng một trục giao thông chính kết nối Ba Đình với các siêu đô thị vệ tinh. Đồng thời, Hà Nội sẽ hình thành 9 cực đô thị trọng điểm, góp phần giảm tải cho khu vực lõi trung tâm.

Tiến sĩ – Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm – Nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Thành phố Hà Nội cho rằng: "Trong quy hoạch lần này, chúng ta đã nâng tầm và đánh giá đúng vai trò chiến lược của sông Hồng. Tuy nhiên, vấn đề cốt yếu hiện nay là phương thức thực hiện. Chúng ta cần những lời giải cụ thể cho bài toán an sinh và hạ tầng: Nếu định hướng tăng quy mô dân số ven sông thì lộ trình tăng trưởng sẽ tập trung ở những khu vực nào? Và quan trọng hơn, người dân tại đây sẽ được thụ hưởng những giá trị gì? Chúng ta phải đảm bảo quyền lợi chính đáng cho cư dân, giúp họ chuyển đổi từ những khu vực nhà ở tạm bợ, thiếu an toàn sang những không gian sống kiên cố, hiện đại và tiện nghi. Bên cạnh đó, việc khai thác mặt nước và tổ chức cảnh quan hai bên sông cũng cần được tính toán bài bản ngay từ đầu. Mục tiêu cuối cùng là biến sông Hồng không chỉ thành một trục cảnh quan đẹp trên bản vẽ, mà phải là một không gian sống đáng mơ ước, nơi quyền lợi của người dân luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình đô thị hóa."

Đáng chú ý, quy hoạch lần đầu xác định rõ các quỹ đất dự trữ chiến lược, được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm đảm bảo dư địa phát triển dài hạn. Cùng với đó là cơ chế tài chính đặc thù, khai thác giá trị gia tăng từ đất đai và xã hội hóa đầu tư, tạo nguồn lực mạnh mẽ để hiện thực hóa tầm nhìn. Với cách tiếp cận tổng thể và dài hạn, quy hoạch không chỉ giải quyết những vấn đề cấp bách của hiện tại mà còn mở ra một không gian phát triển mới - nơi Hà Nội chuyển mình trở thành hệ sinh thái đô thị sống, sáng tạo và bền vững trong thế kỷ tới.

Ngọc Ánh