Quy định mới về quản lý phân bón: Giảm thủ tục, cần rõ cách ghi nhãn

Ngày 11/8, Hiệp hội Phân bón Việt Nam phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Hội Nông nghiệp Tuần hoàn Việt Nam, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa cùng một số hội, hiệp hội tổ chức Hội nghị “Phổ biến các quy định mới về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phân bón và một số nội dung liên quan”.

Các cơ quan quản lý, hiệp hội, chuyên gia và doanh nghiệp tập trung trao đổi về những thay đổi trong quản lý phân bón có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Ảnh: Nguyễn Duyên 

Tại hội nghị, cơ quan quản lý, hiệp hội, chuyên gia và doanh nghiệp tập trung trao đổi về những thay đổi trong quản lý phân bón có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trong đó đáng chú ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đơn giản hóa thủ tục hợp quy.

Tự công bố hợp quy: Doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí

Theo ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thì phân bón thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình. Theo quy định mới tại Thông tư 27/2026/TT-BNNMT, từ ngày 1/7/2026, doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước có thể tự đánh giá chất lượng sản phẩm, tự công bố hợp quy mà không phải thông qua tổ chức độc lập chứng nhận như trước.

 Ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Nguyễn Duyên 

Đối với phân bón nhập khẩu, cơ chế quản lý cũng được chuyển theo hướng tăng cường hậu kiểm. Tổ chức, cá nhân nhập khẩu phân bón đưa sản phẩm ra thị trường thực hiện tự công bố hợp quy thay vì phải thực hiện tiền kiểm.

Theo ông Tuấn, những thay đổi này tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục. Tuy nhiên, đi cùng với việc giảm tiền kiểm là yêu cầu nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu quả hậu kiểm của cơ quan quản lý.

Từ thực tiễn ngành hàng, TS. Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho rằng hệ thống chính sách, pháp luật về nông nghiệp nói chung và phân bón nói riêng đang ngày càng được xây dựng, bổ sung và hoàn thiện.

Đối với ngành phân bón đã có Luật Trồng trọt, các nghị định về quản lý phân bón, xử phạt vi phạm hành chính, thuế xuất nhập khẩu cùng hệ thống thông tư, quy chuẩn kỹ thuật liên quan.

TS. Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho rằng việc bổ sung, sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật về quản lý phân bón là cần thiết. Ảnh: Nguyễn Duyên 

Tuy nhiên, ông Hà nhấn mạnh: “Do thực tiễn biến chuyển không ngừng, các điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội liên tục thay đổi, thậm chí có thể xuất hiện những bất cập, mâu thuẫn hoặc thực hiện các cam kết quốc tế nên việc xây dựng, bổ sung, chỉnh sửa các văn bản quy phạm pháp luật, cho phù hợp với thực tế nên việc bổ sung, sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật là cần thiết.”

Từ góc độ doanh nghiệp, các quy định mới được đánh giá là bước tiến tích cực trong cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, tại hội nghị, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ quy định về truy xuất nguồn gốc phân bón hữu cơ do hộ nông dân, trang trại tự sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp; đăng ký hợp quy đối với phân bón sản xuất trong nước; khảo nghiệm phân bón và thủ tục hợp quy đối với phân bón nhập khẩu quy cách lớn.

Doanh nghiệp đề nghị thống nhất cách ghi “thành phần định lượng”

Một trong những nội dung được doanh nghiệp quan tâm nhất là quy định về ghi nhãn hàng hóa theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP.

Theo phản ánh của ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền, nếu quy định được hiểu theo hướng phải ghi cụ thể từng loại nguyên liệu đầu vào và hàm lượng tương ứng trên nhãn, doanh nghiệp có thể phát sinh nhiều khó khăn.

Ông Tâm phân tích, với cùng một tiêu chuẩn chất lượng và các chỉ tiêu dinh dưỡng được công bố, doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều loại nguyên liệu hoặc tỷ lệ phối trộn khác nhau để tối ưu giá thành, nâng cao hiệu quả sử dụng, điều chỉnh đặc tính hòa tan nhanh hoặc chậm, tăng khả năng thích nghi với từng điều kiện đất đai, canh tác.

Trong khi đó, nguồn cung và giá nguyên liệu sản xuất phân bón thường xuyên biến động. Doanh nghiệp có thể phải thay thế một nguyên liệu bằng nguyên liệu khác nhưng vẫn bảo đảm cung cấp cùng loại dinh dưỡng và đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng đã công bố.

Nếu mỗi lần thay đổi nguyên liệu đều phải sửa đổi nhãn, bao bì và các hồ sơ liên quan, doanh nghiệp sẽ phát sinh thêm chi phí, kéo dài thời gian sản xuất, thậm chí ảnh hưởng đến việc cung ứng sản phẩm ra thị trường, dù chất lượng và hiệu quả sử dụng không thay đổi.

“Nếu nhãn hàng hóa phải ghi cụ thể từng loại nguyên liệu đầu vào và hàm lượng tương ứng, mỗi lần thay đổi nguyên liệu thay thế, doanh nghiệp sẽ phải thực hiện sửa đổi nhãn, bao bì và các hồ sơ liên quan, làm gia tăng chi phí, kéo dài thời gian sản xuất, thậm chí có thể làm gián đoạn việc cung ứng sản phẩm ra thị trường mặc dù chất lượng và hiệu quả sử dụng của sản phẩm không thay đổi”, ông Tâm nêu.

Theo doanh nghiệp, vấn đề không chỉ nằm ở chi phí tuân thủ mà còn liên quan đến bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh và tính linh hoạt trong sản xuất. Vì vậy, Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền đề nghị Hiệp hội Phân bón Việt Nam phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật có hướng dẫn chính thức, thống nhất về cách ghi “thành phần định lượng” trên nhãn phân bón.

Mục tiêu là vừa bảo đảm người sử dụng nhận được những thông tin cần thiết để lựa chọn, sử dụng sản phẩm an toàn, hiệu quả, vừa bảo vệ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động ứng phó với biến động nguyên liệu.

Trao đổi về nội dung này, ông Nghiêm Quang Tuấn cho biết việc ghi nhãn phải thực hiện theo quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa. Đồng thời, theo quy định tại Nghị định 84, nội dung ghi trên nhãn không được trái với quyết định công nhận phân bón lưu hành, đặc biệt đối với những nội dung liên quan đến hướng dẫn sử dụng.

Ông Tuấn nhấn mạnh: “Đặc biệt, liên quan đến việc ghi nhãn hàng hoá, mục tiêu là nhằm chống các hành vi làm ăn chộp giật, lách luật. Có đơn vị đang có sản phẩm tuy chưa vào thị trường nhưng thấy doanh nghiệp khác bán được liền ‘nhái’ lại, gây ảnh hưởng tới doanh nghiệp làm ăn chân chính. Việc nầy hầu như xuất phát từ các cửa hàng đại lí, nếu họ không dung túng cho hàng nhái, hàng kém chất lượng thì làm sao chúng có đất sống? Thực tế các doanh nghiệp lớn đầu tư nhà máy, dây chuyền hiện đại thì họ không ngại gì chuyện công bố đàng hoàng. Đây không phải là trăn trở riêng của doanh nghiệp, mà cũng là nỗi trăn trở của cơ quan quản lí nhà nước”.

Theo TS. Phùng Hà, việc trao đổi trực tiếp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và các nhà khoa học là cần thiết để làm rõ các quy định mới, thống nhất cách hiểu và tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng là giúp ngành phân bón phát triển theo hướng xanh, hiệu quả, bền vững và thân thiện với môi trường.

Liên quan đến kiến nghị của doanh nghiệp về quy định nhãn mác, bao bì sản phẩm phân bón,  ông Nghiêm Quang Tuấn cho biết việc ghi nhãn mác phải thực hiện theo quy định pháp luật về ghi nhãn hàng hoá. Ngoài ra, trong Nghị định 84 cũng có quy định việc ghi nhãn mác không được trái với quyết định công nhận phân bón lưu hành vì liên quan tới hướng dẫn sử dụng.

Tuy nhiên, trong thời gian tới Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp để tìm các giải pháp phù hợp, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong sản xuất phân bón nhưng cũng đảm bảo việc quản lý Nhà nước với hoạt động sản xuất kinh doanh phân bón.

Nguyễn Duyên