Quốc vương cao tuổi nhất châu Âu qua đời

Hoàng gia Na Uy ra thông cáo cho biết: "Chúng tôi vô cùng đau buồn khi thông báo rằng Đức vua Harald V đã qua đời hôm nay. Ngài đã ra đi thanh thản tại Bệnh viện Đại học Oslo vào lúc 6h35 ngày 28/8”.

Trước đó, Hoàng gia Na Uy hôm 27/8 cho biết sức khỏe của Vua Harald V sa sút và ông đang trong tình trạng "cực kỳ nguy kịch", khiến Hoàng hậu Sonja và Thái tử Haakon, người vốn đang đảm nhiệm vai trò nhiếp chính, phải hủy bỏ các lịch trình công việc.

Vua Harald V lúc sinh thời. Ảnh: Hoàng gia Na Uy

Vua Harald V ra đi để lại người vợ đã gắn bó suốt 57 năm cùng hai người con và 5 người cháu. Con trai của nhà vua - Thái tử Haakon sẽ kế vị ngai vàng. Cháu gái của ông - Công chúa Ingrid Alexandra hiện sẽ trở thành người kế vị tiếp theo của Hoàng gia Na Uy.

Chính phủ Na Uy cho biết Thủ tướng Jonas Gahr Støre sẽ gặp Tân vương Haakon VIII tại cung điện vào cuối ngày 28/8. Cờ tại cung điện đã được treo rủ và chuông nhà thờ trên khắp cả nước sẽ đồng loạt ngân vang vào buổi trưa.

Báo Guardian dẫn lời Thủ tướng Støre phát biểu: "Tôi vô cùng đau buồn khi nhận tin Đức Vua Harald V đã qua đời. Cả đất nước đang chìm trong niềm tiếc thương và người dân Na Uy luôn mang trong mình lòng biết ơn sâu sắc đối với cuộc đời dài cống hiến cho đất nước. Trong hơn 3 thập kỷ trị vì, Vua Harald V luôn thể hiện niềm tin kiên định vào người dân Na Uy. Ngài đã giúp chúng ta nhìn thấy những phẩm chất tốt đẹp nhất ở chính mình và lẫn nhau”.

Cho đến khi qua đời, Vua Harald V, người giữ vai trò nguyên thủ quốc gia mang tính biểu tượng của Na Uy từ năm 1991, là vị quân chủ đương nhiệm cao tuổi nhất châu Âu. Ông đã được điều trị tại Bệnh viện Đại học Oslo từ ngày 17/8 do chứng thiếu máu tán huyết.

Theo hãng tin CNN, Vua Harald V sinh năm 1937, là con út trong gia đình có 3 người con nhưng ông là con trai duy nhất. Vào thời điểm đó, Hiến pháp Na Uy quy định chỉ người thừa kế là nam giới mới được quyền kế vị tước hiệu.

Hoàng tử Harald mới chỉ 3 tuổi khi quân Đức quốc xã xâm lược Na Uy, buộc gia đình ông cùng các thành viên chính phủ phải chạy sang nước láng giềng Thụy Điển.

Sau vài tháng ở đó, gia đình rời khỏi nơi trú ẩn an toàn tại Scandinavia. Harald cùng mẹ và các chị gái được đưa đến Washington D.C. Trong khi đó, ông nội của ông - Vua Haakon VII và cha ông là Olav đã chuyển đến London, Anh và ở lại đó cho đến khi sự chiếm đóng của Đức quốc xã kết thúc. Vào ngày 7/6/1945, sau khi Đức đầu hàng quân Đồng minh trong Thế chiến II, Hoàng tử Harald, khi đó mới 8 tuổi, đã trở về Na Uy cùng các thành viên còn lại của hoàng gia và được hàng nghìn người dân chào đón trên đường phố thủ đô Oslo.

Để nhấn mạnh mối liên kết giữa hoàng gia và người dân Na Uy cũng như nỗ lực hiện đại hóa chế độ quân chủ, Hoàng tử Harald đã theo học tại một trường công lập trong giai đoạn đầu của quá trình học vấn. Tại đây, ngoại trừ sự hiện diện của lực lượng cận vệ bên ngoài, trải nghiệm của ông không khác biệt nhiều so với những đứa trẻ khác.

Hoàng tử Harald hoàn thành chương trình trung học tại Trường Nhà thờ Oslo trước khi thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc kéo dài một năm tại Trường Đào tạo sĩ quan kỵ binh Na Uy. Sau đó, ông tiếp tục theo học các ngành khoa học xã hội, lịch sử và kinh tế tại Đại học Oxford ở Anh.

Vua Harald V lên ngôi vào năm 1991 khi ông 53 tuổi. Theo nguyện vọng cá nhân, nhà vua và Hoàng hậu Sonja đã tổ chức lễ thánh hiến, nghi thức bao gồm các truyền thống có từ thời Trung cổ, tại Nhà thờ Nidaros ở Trondheim, miền trung Na Uy vào ngày 23/6/1991. Sau buổi lễ, họ đã thực hiện chuyến công du kéo dài 10 ngày ở miền nam Na Uy và sau đó là chuyến đi kéo dài 22 ngày qua 4 hạt cực bắc của đất nước vào năm 1992.

Ngoài việc đảm đương các trọng trách của Hoàng gia, Vua Harald V là một người đam mê đua thuyền buồm. Hoàng gia Na Uy ước tính rằng trong suốt cuộc đời mình, ông đã tham gia hơn 1.000 cuộc đua thuyền và các sự kiện liên quan từ khi mới 10 tuổi. Với tư cách là Thái tử Na Uy, ông từng đại diện cho đất nước thi đấu môn đua thuyền buồm tại Thế vận hội Mùa hè năm 1964 ở Tokyo và giữ vai trò người cầm cờ cho đất nước trong lễ khai mạc. Ông cũng tham gia tranh tài tại Thế vận hội Mexico City năm 1968 và Munich năm 1972.

Tuấn Anh