'Quốc Tử Giám trong nghệ thuật': Không gian kết nối giữa di sản và sự sáng tạo

Triển lãm “Quốc Tử Giám trong nghệ thuật” được tổ chức tại Tiền Đường, khu Thái Học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) từ ngày 05/07. Triển lãm góp phần tôn vinh giá trị lịch sử - văn hóa đặc biệt của quần thể di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đồng thời, sự kiện cũng giới thiệu hành trình gần một thế kỷ di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành nguồn cảm hứng trong sáng tạo nghệ thuật.

Tại sự kiện, hơn 60 tác phẩm của 34 tác giả được trưng bày dưới nhiều hình thức thể hiện phong phú. Người xem có dịp bắt gặp những bức ảnh tư liệu, ký họa của các kiến trúc sư và nhiếp ảnh gia người Pháp từ đầu thế kỷ XX, các tác phẩm hội họa của danh họa Bùi Xuân Phái trong thập niên 1980 cùng nhiều sáng tác đương đại trên chất liệu lụa, sơn mài, sơn khắc, inox, composit, nhiếp ảnh và sắp đặt đa phương tiện.

Các đại biểu cắt băng khánh thành triển lãm "Quốc Tử Giám trong nghệ thuật".

Không gian trưng bày được thiết kế theo hướng mở, kết hợp giữa hệ thống treo tường và kết cấu gỗ, tạo nên hành trình thị giác xuyên suốt. Sự đối thoại giữa các tác phẩm thuộc nhiều giai đoạn lịch sử và chất liệu khác nhau giúp người xem cảm nhận rõ hơn những lớp lang của thời gian, đồng thời nhận thấy Quốc Tử Giám không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là biểu tượng văn hóa luôn vận động và tiếp tục truyền cảm hứng cho nghệ thuật đương đại.

Tác giả trẻ trò chuyện, trao đổi về tác phẩm với họa sĩ Trịnh Lữ và các du khách tham quan.

Theo Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, ý tưởng thực hiện triển lãm xuất phát từ chính quá trình Quốc Tử Giám trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo xuyên suốt nhiều thời kỳ. Ông cho biết những tác phẩm đầu tiên về Văn Miếu - Quốc Tử Giám là các bức ký họa và tranh sơn dầu trực họa của họa sĩ người Pháp đầu thế kỷ XX. Sau khi Trường Mỹ thuật Đông Dương ra đời, nhiều giảng viên, sinh viên rồi các họa sĩ trưởng thành từ ngôi trường này tiếp tục lựa chọn không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám làm đề tài sáng tác, góp phần hình thành dòng chảy nghệ thuật kéo dài đến ngày nay.

Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn phát biểu tại sự kiện. Là một trong những tác giả tham gia triển lãm, bạn Đỗ Thế Trương (21 tuổi) mang đến tác phẩm “Giao thoa” với góc nhìn mới về Quốc Tử Giám: “Mình bắt đầu đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám để tìm kiếm ý tưởng và hoàn thành tác phẩm trong khoảng 1 tháng. Ý tưởng ban đầu của mình xuất phát từ những suy nghĩ của mọi người xung quanh về Văn Miếu. Thông thường, khi nhắc tới Văn Miếu, mình thấy mọi người sẽ nghĩ ngay đến sự cổ kính gắn với truyền thống hiếu học và lịch sử văn hóa của nước nhà. Tuy nhiên, khi tới đây, mình lại nhìn thấy có một điều vô cùng đặc biệt. Mình thấy có nhiều du khách nước ngoài tới tham quan, tìm hiểu và chiêm ngưỡng những giá trị văn hóa độc đáo của ông cha ta để lại. Từ những quan sát trên thực tế, mình sáng tạo tác phẩm với mong muốn làm nổi bật sự giao thoa về văn hóa, dịch vụ, giá trị và tư tưởng của những con người đến từ nhiều vùng đất khác nhau, làm nổi bật sức sống của di sản trong bối cảnh hội nhập”.

Bạn Đỗ Thế Trương, tác giả tác phẩm "Giao thời".

Không chỉ dừng lại ở việc thưởng lãm nghệ thuật, triển lãm còn tạo cơ hội để công chúng tiếp cận di sản dưới nhiều góc nhìn mới. Nhiều người trẻ dành thời gian quan sát kỹ từng tác phẩm, tìm hiểu câu chuyện sáng tác và cách mỗi nghệ sĩ cảm nhận về không gian văn hóa đặc biệt này.

Bạn Nguyễn Mỹ Thảo (20 tuổi), du khách tham quan triển lãm cho biết chia sẻ: “Những tác phẩm ở đây mang lại cho mình nhiều góc nhìn mới mẻ về Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đồng thời, mình thấy được nhiều góc nhìn khác nhau của các nghệ sĩ qua các tác phẩm được họ thể hiện”.

Bạn Nguyễn Mỹ Thảo, du khách tham quan triển lãm.

Theo Ban Tổ chức, triển lãm hướng tới lan tỏa những giá trị đặc sắc của Quốc Tử Giám, khẳng định vai trò của nghệ thuật trong việc gìn giữ, diễn giải và làm mới di sản. Qua những tác phẩm được trưng bày, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám đóng vai trò là chứng nhân của lịch sử, tạo nên không gian sáng tạo kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với đương đại.

Triển lãm diễn ra từ ngày 05/07 đến hết ngày 05/08/2026, hứa hẹn sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn dành cho người dân và du khách. Đồng thời, triển lãm góp phần giúp công chúng hiểu sâu sắc hơn về giá trị lịch sử, văn hóa của không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong đời sống nghệ thuật hôm nay.

Minh Châu