Quốc hội thông qua 2 luật liên quan đến quân sự, quốc phòng

Với 473 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Luật gồm 4 chương, 36 Điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Luật có các nội dung đáng chú ý như xây dựng danh mục kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng và dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng để phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Danh mục được cập nhật hằng năm hoặc đột xuất khi có thay đổi từ Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hoặc các điều ước quốc tế về vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD).

Luật cho phép kiểm soát các mặt hàng ngoài danh mục hoặc tạm dừng, chấm dứt hoạt động khi phát hiện có dấu hiệu rủi ro liên quan đến tổ chức, cá nhân bị chỉ định có liên quan đến WMD. Tổ chức tài chính phải thực hiện đóng băng không chậm trễ và không thông báo trước đối với tiền, tài sản của đối tượng bị chỉ định, thông báo cho cơ quan có thẩm quyền trong vòng 24 giờ…

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 Luật về quân sự, quốc phòng được 472 đại biểu biểu quyết tán thành, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026, trong đó đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự.

Theo đó, “Trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu”.

Trước khi Quốc hội bấm nút biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý 2 dự thảo Luật.

Theo đó, trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội với dự thảo Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát tổng thể dự án Luật, nhất là các quy định tại Mục 2, Chương II và các nội dung tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân được quy định theo hướng xác định rõ căn cứ, điều kiện, đối tượng, phạm vi, thẩm quyền, thời hạn áp dụng, cơ chế rà soát, chấm dứt biện pháp, khiếu nại, khởi kiện và bồi thường thiệt hại.

Dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng quy định nguyên tắc kế thừa pháp luật chuyên ngành, không đặt ra thủ tục quản lý, cấp phép, khai báo, báo cáo, kiểm tra, thanh tra, giám sát trùng lặp; thông tin, dữ liệu đã có được kế thừa, sử dụng và chỉ yêu cầu bổ sung khi chưa đầy đủ, không chính xác hoặc cần xác minh. Các yêu cầu về thể chế hóa đầy đủ nghĩa vụ của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã được thể hiện tại các Điều của dự thảo Luật.

Đối với Mục 2 Chương II, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật được rà soát, chỉnh lý theo hướng kế thừa cơ chế nhận biết khách hàng, giám sát giao dịch, báo cáo và lưu giữ hồ sơ theo pháp luật về phòng, chống rửa tiền; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là đầu mối tiếp nhận báo cáo giao dịch đáng ngờ và thực hiện chia sẻ thông tin với Cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và cơ quan có liên quan…

Phiên họp thông qua 2 luật về quân sự, quốc phòng.

Giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 Luật về quân sự, quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, tại các phiên thảo luận về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự, có ý kiến đề nghị nghiên cứu cho hoãn trường hợp đối tượng là sinh viên, đối tượng là học sinh đã trúng tuyển học đại học để bảo đảm quyền lợi, không làm gián đoạn quá trình học tập của sinh viên và có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự.

Về vấn đề này, tại điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự số 78/2015/QH13 quy định tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với sinh viên “Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo”. Như vậy, để bảo đảm công bằng xã hội, công dân tốt nghiệp cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi. Quy định như trên phù hợp với đời sống xã hội và nguyện vọng của Nhân dân trong giai đoạn hiện nay; vừa đáp ứng nguyện vọng chính đáng về quyền được học tập, làm việc theo quy định của pháp luật; đồng thời, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cần thiết cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa để phát triển đất nước vừa bảo đảm đủ số lượng, chất lượng nguồn công dân nhập ngũ.

Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, việc gọi công dân nhập ngũ không thuộc đối tượng đang được miễn, hoãn. “Trường hợp đại biểu Quốc hội nêu mới nhập học không thuộc diện gọi nhập ngũ, trừ các trường hợp bỏ học, lưu ban, nợ môn học quá thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ”.

Về vấn đề có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, vấn đề đại biểu nêu cũng đã được các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng nghiên cứu trong quá trình sơ kết, tổng kết thi hành Luật Nghĩa vụ quân sự.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh, đây là nội dung có tác động xã hội rất lớn, có nội dung chưa rõ ràng, chưa có cơ sở, cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá cụ thể, kỹ lưỡng. Tại lần sửa đổi, bổ sung này chỉ tập trung các nội dung nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng, các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tổ chức quân sự địa phương, xây dựng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã chính quy, tổ chức lại Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực phù hợp với tổ chức chính quyền 2 cấp, do vậy Chính phủ chưa đề xuất nội dung về chính sách này. Tiếp thu ý kiến của đại biểu, trong thời gian tới khi sửa đổi toàn diện Luật Nghĩa vụ quân sự, Chính phủ nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng chính sách và đề xuất nội dung cụ thể, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

T. Uyên