Quốc gia không cần dầu khí, sưởi ấm đất nước bằng năng lượng từ lòng đất

Theo National Geographic, đây không còn là viễn tưởng. Iceland đã biến điều đó thành hiện thực từ nhiều thập kỷ trước và đang trở thành bản mẫu cho tương lai năng lượng sạch toàn cầu.

Thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu khí

Ở Iceland, gần như toàn bộ lượng điện tiêu thụ được cung cấp bởi nguồn năng lượng tái tạo, chủ yếu là thủy điện và địa nhiệt. Số liệu giai đoạn 2022-2023 cho thấy, thủy điện chiếm khoảng 70% và địa nhiệt khoảng 30%.

Điều đặc biệt là địa nhiệt không chỉ phục vụ sản xuất điện mà còn được khai thác trực tiếp để sưởi ấm tới 90% các ngôi nhà, từ hộ gia đình, trường học, văn phòng cho đến các tuyến phố, mang lại sự ấm áp ngay cả trong những tháng đông giá lạnh nhất.

Hệ thống này giúp chi phí sưởi ấm tại Iceland ở mức rất thấp, trái ngược với tình trạng hóa đơn năng lượng leo thang ở nhiều quốc gia châu Âu.

Một nhà máy năng lượng địa nhiệt ở Iceland cung cấp điện và sưởi ấm cho hàng nghìn hộ dân, đồng thời tạo ra nguồn nhiệt dư cho các khu nghỉ dưỡng. Ảnh: The New Economy

Nhờ nguồn năng lượng sạch phong phú, người dân không chỉ được sống trong điều kiện ấm áp, tiện nghi mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, khẳng định vị thế của Iceland là một trong những quốc gia tiên phong về chuyển đổi năng lượng xanh trên thế giới.

Địa nhiệt từ nhà đến nông trại

Địa nhiệt tại Iceland không chỉ đơn thuần dùng để sưởi ấm hay phát điện mà còn len lỏi vào mọi khía cạnh đời sống và nông nghiệp, tạo nên những ứng dụng sáng tạo chưa từng thấy ở các quốc gia khác.

Trong các nhà kính, địa nhiệt giúp duy trì nhiệt độ ổn định quanh năm, nhờ đó các loại rau quả như dưa leo, cà chua, thậm chí cả chuối (loại quả nhiệt đới) có thể được trồng ngay trên đất băng giá.

Không dừng lại ở đó, nhiều nông trại còn tận dụng nước ấm từ lòng đất để nuôi tảo giàu dinh dưỡng và duy trì sản xuất quanh năm, bất chấp mùa đông dài khắc nghiệt.

Nhiệt địa nhiệt còn được dùng để làm ấm đất, giữ ẩm, thậm chí xóa tuyết trên đường xá, giúp giao thông mùa đông an toàn hơn.

Một minh chứng đặc biệt là trang trại ở thị trấn Hveragerði, chuối được trồng quanh năm trong nhà kính địa nhiệt và sản lượng chỉ khoảng 1 tấn mỗi năm. Đây là minh chứng sống động cho khả năng “đảo ngược mùa” nhờ năng lượng sạch và tư duy sáng tạo.

Thị trấn Hveragerði (Iceland) nằm trên một khu địa nhiệt hoạt động mạnh, nhiệt tự nhiên từ các suối nước nóng được tận dụng để sưởi ấm cho hàng trăm nhà kính trồng rau, hoa và trái cây quanh năm. Ảnh: Think Geoenergy

Kinh tế xanh - lợi ích lâu dài cho người dân

Chính sách năng lượng xanh tại Iceland được khởi xướng từ những năm 1970, ngay sau khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu, khi chính phủ quyết tâm thoát khỏi sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Qua nhiều thập kỷ, những nỗ lực này đã mang lại lợi ích thiết thực và lâu dài cho người dân. Nhờ khai thác rộng rãi địa nhiệt và thủy điện, chi phí sinh hoạt, đặc biệt là chi phí điện và sưởi ấm, tại Iceland giảm mạnh; giá điện và nước nóng rẻ hơn nhiều so với các quốc gia sử dụng khí đốt hay dầu để sưởi ấm, giúp người dân an tâm hơn trong mùa đông giá lạnh.

Bên cạnh đó, mức giá điện thấp và sạch cũng khiến Iceland trở thành điểm đến hấp dẫn cho các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng, thu hút đầu tư quốc tế và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Nhờ sử dụng năng lượng tái tạo rộng khắp, Iceland hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về tỷ lệ năng lượng tái tạo trong sản xuất điện và sưởi ấm, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Không dừng lại ở đó, chính phủ nước này còn tích cực hỗ trợ tài chính cho cộng đồng và doanh nghiệp trong các dự án nghiên cứu, khoan địa nhiệt, cũng như thúc đẩy phát triển năng lượng bền vững, tạo nền tảng cho một tương lai xanh và ổn định.

Iceland không giữ thành quả cho riêng mình mà còn chủ động xuất khẩu công nghệ, kỹ thuật và kiến thức địa nhiệt ra toàn cầu, từ châu Âu đến châu Á.

Các dự án hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng sạch ngày càng tăng, nổi bật là thỏa thuận giữa Iceland và Trung Quốc tháng 11/2025 nhằm thúc đẩy công nghệ địa nhiệt và giảm phát thải.

Thành quả của Iceland cho thấy rằng nguồn tài nguyên tự nhiên không chỉ để khai thác mà còn có thể biến thành năng lượng sạch, giá rẻ và bền vững, đủ sức thay đổi toàn bộ lối sống của một quốc gia.

Tử Huy