PMF là ai, vì sao bị Mỹ và Saudi Arabia không kích?

Các thành viên Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF) cầm cờ Iraq và cờ của PMF sau khi đánh bại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Ảnh: Wikimedia Commons

Theo truyền thông Mỹ, lực lượng trên có tên là Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF), là tổ chức bảo trợ tập hợp nhiều nhóm vũ trang, trực thuộc lực lượng an ninh chính thức của Iraq. Iran ngày càng tăng cường ảnh hưởng đối với PMF để mở rộng sức ảnh hưởng tại quốc gia láng giềng này. Thành phần của PMF chủ yếu là các nhóm bán quân sự Hồi giáo dòng Shiite.

PMF được thành lập vào năm 2014, khi IS mở rộng kiểm soát trên khắp Iraq. Kêu gọi người dân Iraq tình nguyện sát cánh cùng lực lượng chính phủ, Iraq đã đưa các tình nguyện viên mới và các nhóm tay súng hiện có vào khuôn khổ PMF. Lực lượng này đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch đánh bại IS và giành lại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng rồi chính thức được sáp nhập vào bộ máy an ninh nhà nước Iraq vào năm 2016.

Theo Wikipedia, dù trên danh nghĩa và theo quy định pháp luật là một bộ phận của các lực lượng vũ trang Iraq và báo cáo trực tiếp với Thủ tướng Iraq, nhưng lãnh đạo PMF hoạt động tương đối độc lập và trên thực tế chịu sự chỉ đạo của lãnh tụ tối cao Iran.

PMF gồm khoảng 67 nhóm vũ trang, gần như tất cả đều được Iran hậu thuẫn và công khai tuyên bố trung thành với lãnh tụ tối cao Iran. Năm 2024, Chánh văn phòng PMF Abu Fadak al-Mohammadawi công khai cho biết lực lượng này nhận chỉ thị từ lãnh tụ tối cao Iran khi đó là ông Ali Khamenei. Trong khi đó, Chủ tịch PMF Falih al-Fayyadh phối hợp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để thực thi các chỉ đạo của Tehran tại Iraq và củng cố ảnh hưởng của Iran đối với các nhóm tay súng.

Một số nhóm tay súng có ảnh hưởng lớn trong PMF như Tổ chức Badr, Asa'ib Ahl al-Haq, Kata'ib Hezbollah, Kata'ib al-Imam Ali, Saraya Khorasani. Các nhóm này duy trì quan hệ chặt chẽ với IRGC và thuộc các nhóm “Trục Kháng chiến” cùng với các lực lượng như Hezbollah ở Liban, Hamas tại Dải Gaza và lực lượng Houthi ở Yemen. Một số nhóm vũ trang được Hezbollah huấn luyện và hỗ trợ về chiến lược thông qua Đơn vị 3800 của tổ chức này.

Các nhóm PMF thân Iran này nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Mỹ và các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông.

Một số nhóm trong PMF bị Mỹ, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Nhật Bản và một số quốc gia khác liệt vào danh sách tổ chức khủng bố. PMF cũng nhiều lần bị cáo buộc kích động bạo lực bè phái, tiến hành thanh lọc sắc tộc và cưỡng bức người Hồi giáo dòng Sunni rời bỏ nơi sinh sống, cũng như phạm các tội ác chiến tranh.

Về lý do tấn công các lực lượng thân Iran nói trên, ngày 28/7, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) CENTCOM thông báo máy bay chiến đấu của Mỹ và Saudi Arabia đã tiến hành các cuộc không kích với cáo buộc các lực lượng này đã thực hiện hơn 20 vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái trong những ngày gần đây.

Theo CENTCOM, các lực lượng này được IRGC chỉ đạo tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ cũng như cơ sở hạ tầng năng lượng của Saudi Arabia. CENTCOM cảnh báo IRGC và các lực lượng đồng minh cần chấm dứt các hoạt động tấn công nếu muốn tránh những phản ứng quân sự tiếp theo từ Mỹ.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn và phá hủy nhiều máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở dầu mỏ ở khu vực miền Đông.

Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Saudi Arabia Turki Al-Maliki cho biết, các thiết bị bay không người lái nói trên được các lực lượng do Iran hậu thuẫn phóng từ lãnh thổ Iraq. Ông khẳng định Saudi Arabia có quyền bảo vệ lãnh thổ và các nguồn lực của mình, đồng thời nhấn mạnh nước này sẽ đáp trả nếu cần thiết.

Đây là ngày thứ hai liên tiếp Saudi Arabia thông báo đánh chặn các cuộc tấn công xuất phát từ lãnh thổ Iraq. Trước đó, ngày 27/7, Bộ Quốc phòng nước này cho biết hệ thống phòng không Saudi Arabia đã đánh chặn một số thiết bị bay không người lái nhằm vào các cơ sở dầu mỏ.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc