Phường Bồ Đề đón Bằng công nhận Bảo vật Quốc gia chuông chùa An Xá

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồ Đề Vũ Thị Thành (giữa) cùng lãnh đạo phường Bồ Đề dự lễ dâng hương. Ảnh Hoàng Linh

Dự buổi lễ có Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồ Đề Vũ Thị Thành; Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Phạm Bạch Đằng; đại diện Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, các nhà khoa học, chuyên gia Hán Nôm, cùng đông đảo nhân dân địa phương.

Báo cáo tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND phường Bồ Đề Đào Thị Hoa cho biết, Bồ Đề là vùng đất cổ ven sông Hồng, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, gắn với không gian Kinh Bắc xưa. Trải qua nhiều biến động về địa giới hành chính, đặc biệt sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, địa phương vẫn gìn giữ, phát huy hiệu quả hệ thống di tích lịch sử – văn hóa, trong đó có cụm di tích Trung Hà – Bắc Biên.

Cổng chùa An Xá với gác chuông cổ trên tầng 2. Ảnh Hoàng Linh

Chùa Bắc Biên (Phúc Xá tự), còn gọi là chùa An Xá, là di tích tiêu biểu của vùng đất kinh kỳ. Tên gọi An Xá bắt nguồn từ làng cổ từng nằm trong thành Đại La trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long năm 1010. Sau khi di dân ra bãi giữa sông Hồng lập châu Cơ Xá, người dân vẫn giữ tên chùa như một cách lưu giữ ký ức văn hóa và tín ngưỡng.

Qua các thời kỳ Lê sơ, Mạc, Lê Trung hưng đến Nguyễn, cùng sự biến đổi của dòng chảy sông Hồng, chùa nhiều lần thay đổi vị trí. Đến năm 1920, chùa được dời về vị trí hiện nay thuộc cụm Ngọc Thụy. Di tích nằm trong quần thể đình – chùa Phúc Xá rộng gần 3.000m², kiến trúc mang phong cách thời Nguyễn, hài hòa với cảnh quan ao sen phía trước. Đình Phúc Xá thờ danh tướng Lý Thường Kiệt, người có quê gốc tại làng An Xá. Năm 1991, chùa Bắc Biên được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Trong hệ thống hiện vật của chùa, chuông chùa An Xá là hiện vật tiêu biểu, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Theo minh văn, chuông được đúc vào tháng 11-1690, thời Lê Trung hưng, do các quan viên và nhân dân châu Cơ Xá quyên góp thực hiện với sự tham gia của 58 vị chức sắc cùng đông đảo cộng đồng.

Chuông được đúc theo phương pháp thủ công, sử dụng khuôn phá, tạo nên tính độc bản. Trên thân chuông có hơn 5.500 chữ Hán, là nguồn tư liệu quý phản ánh đời sống xã hội, tổ chức cộng đồng, chính sách quản lý và tín ngưỡng của người Việt thế kỷ XVII. Nội dung minh văn còn ghi chép các văn bản hành chính thời Lê – Trịnh liên quan đến chính sách miễn giảm thuế, sưu dịch, đồng thời cung cấp nhiều thông tin giá trị về lịch sử địa phương.

Cận cảnh Bảo vật quốc gia - chuông chùa An Xá. Ảnh Hoàng Linh

Trải qua hơn ba thế kỷ, chuông chùa An Xá vẫn được bảo quản nguyên vẹn và sử dụng trong sinh hoạt tín ngưỡng, thể hiện ý thức gìn giữ di sản của nhiều thế hệ người dân.

Ngày 3-2-2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 236/QĐ-TTg công nhận chuông chùa An Xá là Bảo vật Quốc gia (đợt 14). Đây là sự ghi nhận đối với giá trị tiêu biểu, độc đáo của hiện vật trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc, đồng thời là niềm tự hào của nhân dân phường Bồ Đề và Thủ đô Hà Nội.

Hiện nay, chuông được treo tại gác tầng hai Tam quan chùa Bắc Biên. Tiếng chuông ngân vang mỗi ngày không chỉ phục vụ đời sống tâm linh mà còn là biểu tượng của sự tiếp nối văn hóa qua các thế hệ.

Chủ tịch UBND phường Bồ Đề Phạm Bạch Đằng phát biểu tại buổi lễ. Ảnh Hoàng Linh

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND phường Bồ Đề Phạm Bạch Đằng nhấn mạnh, việc chuông chùa An Xá được công nhận là Bảo vật Quốc gia là dấu mốc quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản trên địa bàn. Đây cũng là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, các nhà khoa học và sự đồng thuận của nhân dân, nhà chùa.

Bà Phạm Thị Lan Anh – Trưởng phòng Di sản Văn hóa – Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội (bên phải) trao bằng công nhận Bảo vật quốc gia Chuông chùa An Xá. Ảnh Hoàng Linh

Lãnh đạo phường Bồ Đề chụp ảnh lưu niệm cùng các nhà sử học, chuyên gia Hán Nôm và các cụ cao niên trên địa bàn phường. Ảnh Hoàng Linh

Thời gian tới, phường Bồ Đề sẽ tập trung tăng cường quản lý, bảo đảm an toàn cho bảo vật; phối hợp với các cơ quan chuyên môn xây dựng phương án bảo tồn, phát huy giá trị di sản một cách khoa học, bền vững; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục truyền thống lịch sử – văn hóa, đặc biệt đối với thế hệ trẻ; đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa, phát huy vai trò cộng đồng trong gìn giữ di sản.

Việc đón nhận Bằng công nhận Bảo vật Quốc gia không chỉ là niềm vinh dự mà còn đặt ra trách nhiệm lớn hơn trong công tác bảo tồn. Từ đó, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc, xây dựng phường Bồ Đề ngày càng phát triển, văn minh, giàu bản sắc.

Tuyết Minh