Phú Thọ - Từ hợp nhất không gian đến mở rộng dư địa thu hút đầu tư

Kỳ 1: Kiến tạo không gian phát triển mới

Ít có địa phương nào sau hợp nhất lại sở hữu nhiều điều kiện để hình thành một không gian phát triển đa dạng như Phú Thọ. Từ trung du đến đồng bằng, từ công nghiệp chế biến, chế tạo đến du lịch, dịch vụ và logistics, các lợi thế vốn nằm rải rác ở từng địa phương nay được đặt trong cùng một bức tranh quy hoạch. Thay đổi lớn nhất không nằm ở bản đồ địa giới mà ở cách nhìn nhận về không gian phát triển - từ phát triển theo từng địa phương sang phát triển theo các hành lang kinh tế và chuỗi liên kết vùng.

Quảng trường Hùng Vương- Trung tâm văn hóa của tỉnh.

Từ phép cộng về địa giới...

Trong nhiều năm, Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình đều có những lợi thế riêng trong phát triển kinh tế - xã hội. Vĩnh Phúc nổi bật với công nghiệp chế biến, chế tạo và hệ thống khu công nghiệp phát triển sớm; Phú Thọ giữ vai trò trung tâm vùng với mạng lưới giao thông kết nối khá hoàn chỉnh; còn Hòa Bình sở hữu nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái, kinh tế nông nghiệp và quỹ đất phát triển. Mỗi địa phương đều có những thế mạnh riêng, phát triển trong không gian hành chính độc lập nên chưa tạo được sự liên kết đủ mạnh để phát huy hết tiềm năng.

Sau hợp nhất, cách tiếp cận trong quy hoạch phát triển được thay đổi bằng cách chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo không gian phát triển. Thay vì xây dựng một quy hoạch riêng cho từng khu vực, Phú Thọ bắt đầu rà soát toàn bộ định hướng phát triển trên nền tảng của một không gian thống nhất, từ đó tổ chức lại các vùng công nghiệp, đô thị, logistics và dịch vụ theo các hành lang kinh tế, các tuyến giao thông chiến lược và lợi thế từng khu vực.

Đồng chí Nguyễn Xuân Quang - Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: Đây là bước chuyển quan trọng. Bởi khi toàn bộ nguồn lực được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, dư địa phát triển sẽ lớn hơn rất nhiều. Những lợi thế vốn nằm rời rạc trước đây có điều kiện bổ trợ cho nhau, tạo nên chuỗi liên kết từ sản xuất, logistics đến dịch vụ và đô thị.

Không gian phát triển mới cũng cho phép tỉnh chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực đầu tư. Tổng số vốn tỉnh đã phân bổ trong năm 2026 là 14,7 nghìn tỷ đồng (chiếm 74% tổng số vốn đầu tư công kế hoạch năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao); 6 tháng đầu năm đã giải ngân hơn 7.020 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 35,3% so với kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Những dự án hạ tầng trọng điểm không còn chỉ phục vụ phạm vi một xã hay một khu vực mà hướng tới mục tiêu kết nối toàn tỉnh, đồng thời mở rộng khả năng liên kết với Hà Nội, vùng đồng bằng sông Hồng và các tỉnh Tây Bắc. Đây cũng là yếu tố được nhiều nhà đầu tư quan tâm khi lựa chọn địa điểm phát triển lâu dài.

Tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư thêm 3 khu công nghiệp mới là Trung Hà II, Đoan Hùng, Phù Ninh; khởi công 2 khu công nghiệp Phúc Yên và Đoan Hùng; thành lập 3 cụm công nghiệp Đầm Đuống, Yên Sơn và Sơn Lôi. Đến nay, toàn tỉnh có 31 khu công nghiệp và 67 cụm công nghiệp. Đồng chí Hoàng Long Biên, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh cho biết: Điều quan trọng không nằm ở số lượng mà ở cách các khu công nghiệp được quy hoạch đồng bộ với hệ thống giao thông, đô thị và logistics, tạo nên chuỗi liên kết sản xuất thay vì phát triển riêng lẻ như trước.

... đến tổ chức lại các động lực tăng trưởng

Phú Thọ sở hữu lợi thế hiếm có về quỹ đất phát triển công nghiệp, mạng lưới giao thông đa dạng gồm đường bộ, đường sắt cùng khả năng kết nối thuận lợi với Hà Nội, sân bay Nội Bài, cảng Hải Phòng và các tỉnh vùng Tây Bắc.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay của tỉnh là xây dựng Chương trình phát triển đô thị Phú Thọ giai đoạn 2026-2030. Chương trình không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính mà còn định hình mạng lưới đô thị trên quy mô toàn tỉnh, xác định rõ các vùng động lực, các dự án ưu tiên và cơ chế huy động nguồn lực cho phát triển. Đồng chí Phạm Quang Thắng, Phó Giám đốc Sở Tài chính cho biết: Đây là điều kiện để địa phương mở rộng không gian phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và các dự án quy mô lớn trong thời gian tới; là hướng đi mà Phú Thọ đang lựa chọn trong giai đoạn sau hợp nhất.

Theo định hướng này, hệ thống đô thị sẽ được phát triển theo mô hình đa trung tâm. Việt Trì tiếp tục giữ vai trò trung tâm cấp vùng; hành lang ven sông Hồng và sông Lô trở thành không gian phát triển trọng điểm; trong khi khu vực Thanh Thủy - Hòa Bình - Lương Sơn được định hướng phát triển theo hướng đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng, khai thác lợi thế suối khoáng và hồ Hòa Bình. Sự phân vai rõ ràng giúp mỗi khu vực phát huy thế mạnh riêng nhưng vẫn nằm trong một chỉnh thể thống nhất.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 40%, đầu tư phát triển 14 đô thị theo quy hoạch điều chỉnh và tiếp tục hoàn thiện 25 đô thị chuyển tiếp. Cùng với đó là các chỉ tiêu về nước sạch, xử lý chất thải, hạ tầng môi trường và hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu, cụm công nghiệp đang hoạt động. Những mục tiêu này không chỉ nâng cao chất lượng sống của người dân mà còn tạo điều kiện để các nhà đầu tư yên tâm triển khai các dự án quy mô lớn.

Điểm đáng chú ý là cùng với quy hoạch đô thị, tư duy thu hút đầu tư cũng đang có sự thay đổi. Đồng chí Hoàng Long Biên, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh cho biết thêm: Nếu trước đây tỉnh ưu tiên mở rộng số lượng dự án thì nay Phú Thọ hướng tới lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực, sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đề án phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo đến năm 2030 đang được xây dựng nhằm cụ thể hóa định hướng này, tạo nền tảng hình thành các khu công nghiệp xanh, thông minh và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương.

Có thể nói, sau hợp nhất, Phú Thọ đang có một không gian phát triển đủ rộng để tái cấu trúc các nguồn lực, một hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện và cơ hội kết nối các vùng động lực thành một chuỗi liên hoàn. Những nền tảng ấy chưa thể tạo ra kết quả chỉ sau một thời gian ngắn, nhưng đã mở ra dư địa mới cho quá trình phát triển trong nhiều năm tới.

Quan trọng hơn, khi quy hoạch đi trước một bước, các dự án đầu tư sẽ không còn phát huy hiệu quả trong phạm vi từng địa phương như trước đây mà có khả năng lan tỏa trên quy mô toàn tỉnh. Chính sự thay đổi trong tư duy phát triển ấy sẽ quyết định sức cạnh tranh của Phú Thọ trong giai đoạn mới, khi cuộc đua thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng gay gắt.

Ngọc Tuấn