Phụ nữ vun đắp những 'pháo đài văn hóa' trong mỗi mái ấm

Điểm mới nổi bật của cuộc vận động trong giai đoạn 2026 - 2031 là việc bổ sung tiêu chí “3 an” gồm: An toàn, an tâm và an sinh, phản ánh sự nhạy bén của tổ chức Hội trước những vấn đề mới của đời sống xã hội, khi gia đình đang phải đối mặt với nhiều thách thức.

Nếu “5 không” hướng tới giải quyết các vấn đề cốt lõi của gia đình; “3 sạch” tạo dựng môi trường sống văn minh, lành mạnh; “3 an” là điều kiện để mỗi gia đình được bảo vệ, được chăm lo và phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Đại biểu tham dự đại hội đại biểu phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV.

Tăng cường phối hợp liên ngành

Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), công tác dân số và phát triển, chăm sóc sức khỏe phụ nữ và trẻ em có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của quốc gia. Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành trong tuyên truyền, vận động thực hiện công tác trẻ em, chăm sóc sức khỏe phụ nữ và trẻ em ngày càng cấp thiết.

Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn nhằm nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, bảo vệ trẻ em, thúc đẩy bình đẳng giới và xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc. Trên cơ sở đó, sự phối hợp giữa ngành Y tế, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam cùng các bộ, ngành, địa phương đã mang lại nhiều kết quả tích cực.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho rằng, cần tăng cường phối hợp liên ngành trong tuyên truyền, vận động thực hiện công tác dân số và phát triển, chăm sóc sức khỏe phụ nữ và trẻ em.

Các hoạt động truyền thông, tư vấn về dân số và phát triển; chăm sóc sức khỏe sinh sản; phòng chống suy dinh dưỡng; bảo vệ trẻ em; phòng chống bạo lực, xâm hại phụ nữ và trẻ em được triển khai đồng bộ, ngày càng đi vào chiều sâu.

Đặc biệt, việc phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế và tổ chức Hội đã giúp đưa các hoạt động chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, giáo dục kỹ năng làm cha mẹ, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn đến tận cộng đồng dân cư. Những kết quả đó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng dân số mà còn trực tiếp hỗ trợ thực hiện các tiêu chí “không có trẻ em suy dinh dưỡng, bỏ học”, “an toàn”, “an tâm”, “an sinh” trong xây dựng gia đình “5 không, 3 sạch, 3 an”.

Tuy nhiên, theo bà Nga, công tác dân số và phát triển đang đứng trước nhiều thách thức mới. Mức sinh giảm xuống dưới mức thay thế; xu hướng kết hôn muộn, sinh con muộn hoặc không muốn sinh con ngày càng phổ biến; quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh chóng...

Bà Nguyễn Thị Nga tham luận tại Đại hội đại biểu phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV.

Bên cạnh đó, những biến đổi về kinh tế, xã hội và tác động của môi trường số đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống gia đình, việc thực hiện chức năng chăm sóc, giáo dục trẻ em cũng như chăm sóc người cao tuổi… Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác dân số, chăm sóc sức khỏe phụ nữ, trẻ em và xây dựng gia đình.

Gia đình là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất để chăm sóc sức khỏe, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo vệ mỗi con người. Vì vậy, tăng cường phối hợp liên ngành chính là giải pháp thiết thực để thực hiện hiệu quả cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an”.

Muốn vậy, cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức về dân số và phát triển; lượng hóa để đo lường, đánh giá hiệu quả, thực chất trong việc bảo đảm an toàn cho phụ nữ, trẻ em; xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành trong theo dõi, đánh giá các vấn đề liên quan đến phụ nữ, trẻ em và gia đình; chuyển mạnh từ tư duy “xử lý vụ việc” sang “phòng ngừa chủ động”; đồng thời phát triển hệ thống dịch vụ hỗ trợ phụ nữ và trẻ em, đặc biệt là các dịch vụ tư vấn tâm lý, chăm sóc sức khỏe tinh thần và bảo vệ khẩn cấp khi cần thiết.

Cuộc vận động trở thành chiến lược phát triển địa phương

Tại tỉnh Quảng Ninh, khi cuộc vận động được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế xã hội, hiệu quả mang lại không chỉ dừng ở phạm vi gia đình, mà còn tạo động lực cho phát triển bền vững.

Bà Nguyễn Thị Hạnh, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh cho rằng, cần tăng cường vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương trong chỉ đạo, phối hợp thực hiện cuộc vận động.

Theo bà Nguyễn Thị Hạnh, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh, địa phương xác định “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” không chỉ là phong trào của Hội, mà còn là giải pháp xã hội thiết thực nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển con người, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới nâng cao và đô thị văn minh.

Điểm nổi bật là tỉnh đã chủ động cụ thể hóa các tiêu chí của cuộc vận động thành các chương trình, đề án, chính sách phát triển kinh tế, xã hội; đồng thời phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong triển khai thực hiện. Đặc biệt quan tâm chỉ đạo triển khai các chính sách hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, tạo việc làm, chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng đời sống cho phụ nữ, trẻ em và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn

Để thực hiện tiêu chí “không đói nghèo”, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế và giảm nghèo bền vững. Trong 5 năm qua, tỉnh đã huy động trên 120.000 tỷ đồng cho các chương trình giảm nghèo.

Thông qua Hội LHPN tỉnh, hàng nghìn tỷ đồng vốn vay ưu đãi đã được chuyển tới phụ nữ để phát triển kinh tế, khởi nghiệp, mở rộng sản xuất. Nhờ những chính sách đồng bộ đó, đến nay Quảng Ninh không còn hộ nghèo, không còn hộ cận nghèo theo chuẩn của tỉnh.

Tăng cường triển khai các chính sách hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng đời sống cho phụ nữ, trẻ em và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn

Đối với tiêu chí “không có trẻ suy dinh dưỡng và bỏ học”, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai hàng loạt chính sách đặc thù như: Hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh vùng khó khăn; cấp sữa miễn phí cho học sinh mầm non và tiểu học; hỗ trợ đưa đón học sinh vùng sâu, vùng xa; cấp miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh phổ thông; nhận đỡ đầu trẻ em mồ côi và hỗ trợ học tập đến hết đại học. Những chính sách đó đã tạo nên hệ sinh thái chăm sóc trẻ em toàn diện, góp phần giảm mạnh tỷ lệ suy dinh dưỡng và bảo đảm mọi trẻ em đều được tiếp cận giáo dục.

Ở tiêu chí “3 sạch”, hàng nghìn mô hình tuyến đường hoa, tuyến đường xanh - sạch - đẹp, mô hình phân loại rác thải tại nguồn, “Biến rác thành tiền”, “Chi hội phụ nữ số - xanh” được triển khai rộng khắp, góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng trong bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, đối với nội dung “3 an”, tỉnh tập trung xây dựng môi trường sống an toàn, phòng chống tội phạm, ma túy, bạo lực gia đình; đồng thời, nâng cao ý thức tiết kiệm, chống lãng phí, hình thành lối sống trách nhiệm và phát triển bền vững trong mỗi gia đình.

Từ thực tiễn Quảng Ninh, khi cấp ủy, chính quyền địa phương thực sự vào cuộc, cuộc vận động không chỉ dừng lại ở các khẩu hiệu vận động, mà trở thành chương trình phát triển xã hội có chiều sâu, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

“3 an”: Giá trị mới của gia đình Việt Nam thời đại số

Theo bà Phan Thị Hòa Bình, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN tỉnh Khánh Hòa, “3 an” chính là điểm nhấn quan trọng của cuộc vận động giai đoạn mới. Trong bối cảnh xã hội ngày càng xuất hiện nhiều rủi ro và áp lực mới, một gia đình hạnh phúc không chỉ cần điều kiện vật chất mà còn phải bảo đảm an toàn, an tâm và an sinh cho mọi thành viên.

Những năm qua, các cấp Hội tại Khánh Hòa đã đẩy mạnh đổi mới phương thức tuyên truyền bằng nhiều hình thức hiện đại như: Mạng xã hội, clip ngắn, infographic, tọa đàm, sân khấu hóa, câu lạc bộ… thu hút hàng trăm nghìn lượt hội viên tham gia.

Đồng thời, cơ chế phối hợp liên ngành giữa Hội LHPN với các ngành công an, y tế, giáo dục, tư pháp, văn hóa được phát huy hiệu quả trong phòng chống bạo lực gia đình, bảo vệ phụ nữ và trẻ em, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an ninh trật tự.

Kết quả của cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch" giai đoạn 2010 - 2025 là động lực quan trọng, thúc đẩy triển khai hiệu quả cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” giai đoạn 2026 - 2031.

Tỉnh hiện duy trì hàng trăm “Địa chỉ tin cậy” tại cộng đồng cùng nhiều mô hình hỗ trợ phụ nữ, trẻ em và gia đình như “Gia đình 5 không, 3 sạch”, “Phụ nữ với pháp luật”, “Cha mẹ giáo dục con tốt”, “Phòng chống bạo lực gia đình và xâm hại trẻ em”…

Từ thực tiễn đó, Hội đề xuất nhiều giải pháp nhằm hiện thực hóa tiêu chí “3 an”. Trong đó, trước hết cần làm cho “3 an” trở thành nhu cầu tự thân của mỗi gia đình thông qua việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi.

“An toàn” được hiểu là bảo đảm an toàn về sức khỏe, tính mạng, tinh thần và môi trường sống; phòng chống bạo lực, xâm hại, thiên tai, dịch bệnh, rủi ro trên môi trường mạng.

“An tâm” là sự ổn định, hòa thuận, yêu thương, tôn trọng và sẻ chia trong gia đình; là khả năng giải quyết mâu thuẫn, chăm sóc sức khỏe tinh thần và giảm áp lực tâm lý cho các thành viên.

“An sinh” là bảo đảm điều kiện sống tối thiểu, khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm, bảo hiểm xã hội, sinh kế và các dịch vụ thiết yếu cho mọi người.

Hội LHPN tỉnh Khánh Hòa cần tăng cường công tác phối hợp liên ngành và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ thực hiện “3 an”.

Để các tiêu chí này đi vào cuộc sống, theo bà Nguyễn Thị Hạnh cần cụ thể hóa thành những việc làm rõ người, rõ việc, rõ kết quả; đồng thời xây dựng hệ thống chỉ báo đánh giá để bảo đảm tính thực chất. Một trong những giải pháp quan trọng được bà Nguyễn Thị Hạnh nhấn mạnh là phát huy vai trò chủ thể của phụ nữ trong xây dựng gia đình “3 an”.

Trong thời đại chuyển đổi số, người phụ nữ không chỉ là người giữ lửa cho gia đình mà còn là người bảo vệ gia đình trước các nguy cơ mới. Do đó, việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng làm cha mẹ, kỹ năng quản lý tài chính, kỹ năng ứng phó với bạo lực và nhận diện các rủi ro trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết.

Bên cạnh đó, bà Hạnh cũng cho rằng, cần phải tăng cường công tác phối hợp liên ngành và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ thực hiện “3 an”; xây dựng và nhân rộng các mô hình thực hiện tiêu chí “3 an”; đổi mới phương thức tổ chức thực hiện theo hướng số hóa, linh hoạt, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo…

Mọi chính sách về dân số, giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội hay bình đẳng giới cuối cùng đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của từng gia đình. Trong hành trình đó, phụ nữ giữ vai trò trung tâm. Bởi vậy, xây dựng gia đình “5 không, 3 sạch, 3 an” không đơn thuần là thực hiện các tiêu chí của một cuộc vận động mà chính là quá trình kiến tạo những “pháo đài văn hóa” từ mỗi mái ấm.

Hồng Phượng - Lê Phú/Báo Tin tức và Dân tộc