Phóng viên thể thao giữ 'chất nghề' thời AI

AI không thể sống cùng cảm xúc

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng hiện diện sâu rộng trong mọi mặt đời sống, báo chí và truyền thông đang trở thành một trong những lĩnh vực tiên phong ứng dụng công nghệ này vào hoạt động tác nghiệp.

Nhà báo, Vlogger Minh Hải tác nghiệp tại SEA Games 33 tại Thái Lan.

AI giúp nhà báo rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu, tìm kiếm thông tin, biên tập nội dung và sản xuất các sản phẩm đa phương tiện, qua đó nâng cao hiệu quả làm việc và khả năng tiếp cận độc giả.

Khi FIFA đưa AI vào công tác tổ chức World Cup, còn các hãng truyền thông quốc tế như Reuters, AP hay BBC sử dụng công nghệ để tổng hợp dữ liệu, tạo bản tin, thống kê và video theo thời gian thực, những lợi thế truyền thống về tốc độ cập nhật thông tin của phóng viên ngày càng bị thu hẹp.

Thay vì xem AI là đối thủ, nhiều tòa soạn trên thế giới đã coi đây là công cụ hỗ trợ nhằm tối ưu quy trình sản xuất nội dung, trong khi vai trò kiểm chứng, phân tích và định hướng thông tin vẫn thuộc về con người.

Tại Việt Nam, làn sóng chuyển đổi số cũng đang thúc đẩy nhiều cơ quan báo chí ứng dụng AI vào các công việc như biên tập nội dung, tạo phụ đề video, quản trị dữ liệu và phân phối sản phẩm báo chí trên đa nền tảng.

Theo nhà báo, Vlogger Minh Hải, nếu trước đây, lợi thế của phóng viên nằm ở khả năng có mặt tại sân đấu, cập nhật kết quả nhanh hay truyền tải diễn biến trận đấu tức thời, thì hiện nay phần lớn công việc đó đã có thể được AI và các nền tảng công nghệ xử lý gần như ngay lập tức.

Tuy nhiên, theo ông Hải, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn các thao tác của con người. AI có thể tổng hợp dữ liệu, thống kê hay dựng nội dung rất nhanh, nhưng không thể cảm nhận được những khoảnh khắc giàu cảm xúc mà chỉ người trực tiếp tác nghiệp mới hiểu hết.

Đó có thể là ánh mắt thất thần của cầu thủ sau trận thua, tiếng vỡ òa của khán đài ở phút bù giờ hay sự im lặng trong phòng thay đồ sau một thất bại lớn.

"Giá trị lớn nhất của phóng viên thể thao không chỉ nằm ở thông tin, mà còn ở khả năng kể câu chuyện phía sau trận đấu. Thể thao hấp dẫn bởi trong đó có cảm xúc, niềm tin, áp lực, bi kịch... Những điều ấy tạo nên "linh hồn" cho một bài báo, điều mà AI hiện vẫn chưa thể tái hiện trọn vẹn", ông Hải nói.

Báo chí lĩnh vực thể thao thời AI càng đòi hỏi phóng viên phải có bản sắc cá nhân, tư duy phân tích và trách nhiệm nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Phóng viên thể thao thành KOL, KOC

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, nhiều phóng viên thể thao không còn giới hạn vai trò của mình trong khuôn khổ tòa soạn, mà từng bước trở thành những nhà sáng tạo nội dung có sức ảnh hưởng trên các nền tảng mạng xã hội.

Nhà báo Hoàng Trí Công, Trưởng ban Trong nước của Tạp chí Bóng đá cho rằng, sự dịch chuyển này là xu thế tất yếu của báo chí hiện đại.

Nhà báo Hoàng Trí Công tác nghiệp tại World Cup 2022.

Theo anh, thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng buộc phóng viên thể thao phải thay đổi tư duy làm nghề, từ cách khai thác nội dung đến phương thức tiếp cận độc giả.

Nhà báo Hoàng Trí Công cùng ê-kíp của mình từng bước xem fanpage của tòa soạn như một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái truyền thông hiện đại. Không dừng lại ở vai trò phóng viên, anh còn chủ động xây dựng các kênh cá nhân trên YouTube, Facebook và TikTok nhằm tận dụng tối đa giá trị của mỗi chuyến tác nghiệp.

Theo anh, mạng xã hội không chỉ là nơi lan tỏa thông tin nhanh hơn, mà còn giúp phóng viên đến gần công chúng hơn thông qua tương tác trực tiếp: "Sự kết nối thường xuyên với độc giả khiến tôi cảm thấy trách nhiệm hơn với thông tin mình đăng tải".

Dù được gọi là KOL hay nhà sáng tạo nội dung, anh cho rằng cốt lõi vẫn là uy tín nghề nghiệp và chất lượng thông tin là yếu tố quyết định sự tin tưởng và gắn bó của người xem.

Sau gần một thập kỷ phát triển nội dung trên đa nền tảng, nhà báo Hoàng Trí Công hiện sở hữu lượng lớn người theo dõi trên YouTube, Facebook và TikTok.

Tuy vậy, anh nhìn nhận việc xây dựng hình ảnh cá nhân không đơn thuần để tạo sức ảnh hưởng, mà còn là cách mở rộng không gian kết nối với độc giả và tạo thêm nguồn thu nhập từ chính công việc tác nghiệp báo chí.

Cân bằng giữa hiệu quả và đạo đức

ThS Vũ Thế Cường, Giảng viên Học viện Báo chí & Tuyên truyền chia sẻ, sự phát triển mạnh mẽ của AI đang mở ra nhiều cơ hội cho báo chí nói chung và phóng viên thể thao nói riêng. Tuy nhiên, đi cùng đó là áp lực lớn về tính xác thực, trách nhiệm nghề nghiệp và đạo đức báo chí.

AI có thể hỗ trợ phóng viên tổng hợp dữ liệu, gợi ý nội dung, dựng video hay xử lý thông tin nhanh chóng.

Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn vai trò của người làm báo trong việc kiểm chứng, đánh giá và chịu trách nhiệm với từng câu chữ được đăng tải.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh hiện nay, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể gây ra những hệ lụy lớn về uy tín cá nhân, cơ quan báo chí và tác động tiêu cực đến dư luận xã hội.

Theo ông Cường, lo ngại không nằm ở AI, mà nằm ở cách con người sử dụng công nghệ. Nếu quá phụ thuộc vào AI để chạy theo tốc độ, lượt xem hay xu hướng "viral", phóng viên rất dễ đánh mất tư duy phản biện, khả năng kiểm chứng thông tin và sự nhạy cảm nghề nghiệp - vốn là nền tảng của báo chí chân chính.

Với lĩnh vực thể thao, nơi cảm xúc, tinh thần fair-play và giá trị nhân văn luôn được đề cao. Vì vây, người làm báo càng phải giữ được sự tỉnh táo, khách quan và trách nhiệm trong quá trình tác nghiệp.

Huy Trung