Phòng viêm xoang tái phát trong mùa nồm ẩm

Vì sao nồm ẩm làm viêm xoang nặng hơn?

Viêm xoang là tình trạng viêm niêm mạc các xoang cạnh mũi. Khi độ ẩm không khí tăng cao, niêm mạc đường hô hấp dễ bị phù nề do thay đổi nhiệt - ẩm đột ngột. Lớp lông chuyển trong mũi hoạt động kém hiệu quả, khiến dịch tiết không được dẫn lưu tốt và ứ đọng trong các hốc xoang.

Môi trường ẩm ướt cũng tạo điều kiện thuận lợi cho virus, vi khuẩn và nấm mốc phát triển trong không khí cũng như trong nhà ở. Khi hít phải các tác nhân này, niêm mạc xoang vốn nhạy cảm sẽ bị kích thích, dẫn đến viêm tái phát.

Ngoài ra, sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà và ngoài trời, thói quen bật điều hòa chế độ khô liên tục hoặc sử dụng quạt sưởi không đúng cách có thể khiến niêm mạc mũi thay đổi trạng thái khô - ẩm thất thường, làm rối loạn chức năng bảo vệ tự nhiên của mũi xoang.

Dấu hiệu viêm xoang tái phát

Người bệnh cần cảnh giác khi xuất hiện các triệu chứng sau:

Nghẹt mũi một hoặc hai bên, kéo dài nhiều ngày.
Chảy dịch mũi đặc, màu vàng hoặc xanh.
Đau nhức vùng trán, gò má, giữa hai mắt hoặc vùng chẩm.
Giảm hoặc mất khứu giác.
Ho kéo dài về đêm do dịch chảy xuống họng.
Hơi thở có mùi hôi.

Nếu các biểu hiện này kéo dài trên 7 - 10 ngày hoặc kèm sốt cao, đau tăng dần, người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai - Mũi - Họng để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Viêm xoang mạn tính là bệnh lý dễ tái phát, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm.

Phòng viêm xoang tái phát khi trời nồm ẩm

1. Kiểm soát độ ẩm trong nhà

Duy trì độ ẩm phòng ở mức 50 - 60% bằng cách hạn chế mở cửa khi độ ẩm ngoài trời cao. Lau khô sàn nhà, tường ẩm để ngăn nấm mốc phát triển.

Không gian sống khô ráo giúp giảm đáng kể lượng bào tử nấm và vi khuẩn trong không khí – những yếu tố có thể kích thích viêm xoang. Có thể sử dụng máy hút ẩm hoặc bật điều hòa chế độ "dry" hợp lý, tránh để nhiệt độ quá thấp.

2. Vệ sinh mũi xoang hằng ngày

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Cách này giúp:

Làm sạch bụi bẩn và dị nguyên.
Loại bỏ dịch nhầy ứ đọng.
Hỗ trợ phục hồi chức năng lông chuyển.

Người lớn có thể rửa 1 - 2 lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi đi ngoài đường về. Tuy nhiên, cần thực hiện đúng kỹ thuật, tránh xịt rửa quá mạnh gây tổn thương niêm mạc.

3. Giữ ấm và bảo vệ đường hô hấp

Trời nồm thường kèm lạnh nhẹ vào sáng sớm và ban đêm. Người bệnh nên giữ ấm vùng cổ và ngực, đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh ngồi trước luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào mặt. Giữ ấm giúp mạch máu niêm mạc ổn định, giảm nguy cơ phù nề và tắc nghẽn xoang.

4. Tăng cường sức đề kháng

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa tái phát viêm xoang. Nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi; ăn đủ đạm để hỗ trợ tái tạo niêm mạc; uống đủ nước để làm loãng dịch tiết.

Ngủ đủ 7 - 8 giờ mỗi ngày, hạn chế thức khuya vì thiếu ngủ có thể làm suy giảm miễn dịch, khiến bệnh dễ bùng phát.

5. Tránh các yếu tố kích thích

Người mắc viêm xoang nên hạn chế hút thuốc lá và hít khói thuốc; tránh tiếp xúc với bụi, lông thú cưng; hạn chế sử dụng nước hoa, hóa chất có mùi nồng trong phòng kín… Những tác nhân này có thể kích thích niêm mạc, làm tăng phản ứng viêm.

Với bệnh nhân viêm xoang mạn tính, bác sĩ có thể chỉ định thuốc xịt corticoid tại chỗ, thuốc kháng dị ứng hoặc các liệu pháp hỗ trợ khác để kiểm soát viêm. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi triệu chứng giảm, cũng không tự mua kháng sinh khi chưa có chỉ định.

Lạm dụng thuốc co mạch nhỏ mũi kéo dài có thể gây "nghiện thuốc", làm niêm mạc phù nề nặng hơn.

Lưu ý với trẻ em và người cao tuổi

Trẻ em có cấu trúc xoang chưa phát triển hoàn thiện nên dễ bị viêm lan rộng. Phụ huynh cần theo dõi sát khi trẻ có biểu hiện nghẹt mũi kéo dài, quấy khóc, ngủ ngáy, thở bằng miệng.

Người cao tuổi thường kèm các bệnh nền như hen phế quản, viêm phế quản mạn tính. Khi viêm xoang tái phát, nguy cơ bội nhiễm xuống đường hô hấp dưới cao hơn, cần được điều trị sớm.

Nếu viêm xoang tái phát nhiều lần trong năm, điều trị nội khoa không đáp ứng hoặc xuất hiện biến chứng như viêm tai giữa, viêm ổ mắt, đau đầu dữ dội, người bệnh có thể được chỉ định chụp CT xoang để đánh giá mức độ tổn thương và cân nhắc can thiệp phẫu thuật nội soi.

Phẫu thuật không phải là lựa chọn đầu tiên. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây là giải pháp giúp cải thiện dẫn lưu xoang và giảm tái phát lâu dài.

Tóm lại, viêm xoang mạn tính là bệnh lý dễ tái phát, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm. Tuy nhiên, nếu người bệnh hiểu rõ cơ chế, duy trì môi trường sống khô thoáng và tuân thủ điều trị, hoàn toàn có thể kiểm soát tốt bệnh và hạn chế các đợt cấp.

BS. Nguyễn Văn Dũng