Phòng ngừa từ gốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì phiên họp thứ 30 Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực ngày 18-6-2026. Ảnh: TTXVN

Điểm nhấn thời gian qua là công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế được triển khai theo phương châm đi trước một bước. Kiên trì giải pháp tạo nền móng vững chắc, trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành hơn 30 nghị quyết, chỉ thị, quy định, kết luận về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành gần 300 văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, khắc phục những sơ hở, bất cập, tháo gỡ điểm nghẽn và tăng cường phân cấp, phân quyền, gắn với kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Trước đó, trong năm 2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành hơn 130 văn bản về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Quốc hội, Chính phủ đã sửa đổi, ban hành 89 luật, hơn 900 nghị định, chỉ thị, nghị quyết; trọng tâm là khắc phục những sơ hở, bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo trong các văn bản quy phạm pháp luật; hoàn thiện thể chế về hoạt động của bộ máy nhà nước theo mô hình chính quyền 3 cấp, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Các bộ, ngành, địa phương đã sửa đổi, bổ sung, ban hành gần 12.000 văn bản hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Nổi bật là, Bộ Chính trị đã ban hành các quy định về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong các lĩnh vực trọng yếu để ngăn ngừa vi phạm từ gốc. Trong đó có 5 quy định ở 5 lĩnh vực, gồm: Quy định số 114-QĐ/TW, ngày 11-7-2023, của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ; Quy định số 131-QĐ/TW, ngày 27-10-2023, của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng và trong hoạt động thanh tra, kiểm toán; Quy định số 132-QĐ/TW, ngày 27-10-2023, của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; Quy định số 178-QĐ/TW, ngày 27-6-2024, của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; Quy định số 189-QĐ/TW, ngày 8-10-2024, của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Ngay sau khi các chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước ban hành đã được tổ chức thực hiện quyết liệt, đi vào cuộc sống hiệu quả, thực chất, qua đó góp phần triệt tiêu mầm mống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ gốc. Quan trọng hơn, qua đó từng bước hình thành cơ chế phòng ngừa toàn diện và chặt chẽ để “không thể” và “không dám” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời khắc phục tình trạng sợ sai không dám làm hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thi hành công vụ.

Phòng ngừa từ sớm, từ xa tệ nạn tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng được chú trọng qua việc tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán đối với các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh vi phạm. Kết quả nổi bật là từ đầu năm đến nay, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã rà soát, cập nhật thêm 1.501 công trình, dự án, nâng tổng số lên 4.492 công trình, dự án tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc; trong đó đã hoàn thành xử lý 1.531 dự án. Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, đến nay, qua rà soát đã xác định cả nước có 30.595 cơ sở dôi dư; trong đó, đã hoàn thành xử lý, đưa vào khai thác, sử dụng 14.992 cơ sở.

Bên cạnh đó, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã tập trung giám sát thường xuyên, ngay từ đầu đối với việc thực hiện các chủ trương, chính sách mới của Đảng và các dự án, công trình trọng điểm quốc gia; hoạt động của các cơ quan, đơn vị sau vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Đặc biệt, các cấp ủy, tổ chức Đảng đã tiến hành giám sát và thực hiện nghiêm 5 quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trước hết là trong công tác cán bộ.

Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, hạn chế tình trạng nhũng nhiễu, phiền hà cho người dân, doanh nghiệp.

Công tác ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ gốc còn được đẩy mạnh thông qua công tác tuyên truyền, giáo dục, kiên trì xây dựng văn hóa liêm chính trong các cơ quan, đơn vị, địa phương và đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Đảng, Nhà nước ta kiên quyết, kiên trì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên quan điểm không có vùng cấm, không có ngoại lệ và đang chuyển trọng tâm sang phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc. Hiện thực hóa quan điểm này, Ban Chỉ đạo trung ương về Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực yêu cầu tiếp tục tổng rà soát hệ thống pháp luật để nhận diện đầy đủ những điểm nghẽn, kẽ hở làm phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm.

Trọng tâm là tập trung sửa đổi Luật Đất đai; xây dựng, ban hành nghị quyết đặc thù về xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Đồng thời, tổng rà soát hệ thống pháp luật để nhận diện đầy đủ điểm nghẽn, kẽ hở làm phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, từ đó hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung kịp thời, đồng bộ và thiết lập các cơ chế kiểm soát hiệu quả, nghiêm minh.

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp thứ 30 Ban Chỉ đạo trung ương về Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (diễn ra ngày 18-6 vừa qua), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo đã yêu cầu đẩy mạnh phòng ngừa từ sớm, từ xa gắn với kiểm soát quyền lực ở cơ sở và giám sát bằng dữ liệu. Trọng tâm là tăng cường kiểm soát quyền lực, thường xuyên giám sát việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, đảng viên ở cấp cơ sở, hoàn thành việc giám sát đối với 5 quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trước hết là trong công tác cán bộ; kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cùng với tập trung xử lý dứt điểm các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, coi thu hồi tài sản là thước đo quan trọng của hiệu quả xử lý; công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ gốc, từ sớm, từ xa; từ xử lý vụ việc sang hoàn thiện thể chế; từ rà soát thống kê sang xử lý dứt điểm; từ thu hồi tài sản ở khâu cuối sang giám sát bằng dữ liệu.

Vấn đề căn cơ trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc. Từ đó hình thành văn hóa “bốn không”: Không thể, không dám, không muốn, không cần tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong các cơ quan, đơn vị và đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Chí Kiên