Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc: Ký kết thỏa thuận quốc tế quan trọng, thực thi còn quan trọng hơn

Sáng 20/10, Tổ 3, gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Lạng Sơn và tỉnh Hà Tĩnh, thảo luận về 3 nội dung: dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu thảo luận tại Tổ 3

Phát biểu về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng dự án luật theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa trình tự, thủ tục, hồ sơ, tạo thuận lợi cho hoạt động hợp tác quốc tế của các cơ quan, tổ chức.

Cùng với đó, dự án luật chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ, đồng thời bảo đảm việc phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát, giữ vững yêu cầu quản lý thống nhất, đồng bộ.

Nhấn mạnh vai trò của công tác đối ngoại với phát triển đất nước, Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định: "Ngoại giao, đối ngoại là nguồn lực cho phát triển đất nước".

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, hiện nay, trong các chuyến công tác nước ngoài, lãnh đạo Đảng và Nhà nước rất chú trọng thúc đẩy các thỏa thuận, cam kết quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh việc ký kết, vấn đề cần đặc biệt quan tâm là tổ chức thực hiện các thỏa thuận, cam kết này.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn Đoàn Thu Hà điều hành phiên thảo luận

"Ký kết là quan trọng rồi, nhưng vấn đề quan trọng nhất là tổ chức thực thi", Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, đồng thời đặt ra yêu cầu làm sao để các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tận dụng được những cơ hội từ các thỏa thuận, cam kết quốc tế.

Dẫn ví dụ về các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã ký kết, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, một số bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp vẫn chưa tận dụng hết những cơ hội từ các hiệp định này. Vì vậy, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công nghệ, chuyển đổi sản xuất để khai thác tối đa lợi ích từ các cam kết quốc tế đã ký kết.

Thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, cùng với việc tiếp tục thúc đẩy ký kết các thỏa thuận quốc tế, Chính phủ sẽ tăng cường chỉ đạo tổ chức thực thi, đồng thời hoàn thiện nền tảng pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động hợp tác quốc tế.

Mở rộng thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế phải đi đôi với giám sát

Cùng quan tâm đến việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong ký kết thỏa thuận quốc tế, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập sâu rộng, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Ghi nhận Chính phủ đã tiếp thu phần lớn ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về thẩm quyền ký kết, cơ chế giám sát và trình tự, thủ tục thực hiện.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) phát biểu

Về cơ chế giám sát, đại biểu cho rằng dự thảo đã quy định rõ thẩm quyền giám sát của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, song còn một số điểm cần làm rõ.

Cụ thể, khoản 2 Điều 5 quy định Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội phối hợp với cơ quan của Quốc hội nước cùng ký kết để "tiến hành giám sát". Theo đại biểu, "giám sát là quyền năng hiến định của cơ quan quyền lực nhà nước Việt Nam", do đó không nên quy định việc tiến hành giám sát cùng cơ quan nước ngoài. Đại biểu đề nghị thay bằng hình thức trao đổi thông tin, phối hợp theo dõi việc thực hiện thỏa thuận.

Bên cạnh đó, dự thảo mở rộng thẩm quyền ký kết cho các cơ quan chuyên môn, ban quản lý và UBND cấp xã, nhưng chưa quy định vai trò giám sát của HĐND. Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm báo cáo và quyền giám sát của HĐND cùng cấp, thay vì chỉ yêu cầu địa phương báo cáo Bộ Ngoại giao như dự thảo hiện nay.

Đối với việc mở rộng chủ thể ký kết, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn đồng tình với quy định giới hạn lĩnh vực ký kết của xã, phường biên giới. Tuy nhiên, dự thảo đồng thời giao Chính phủ quyết định những xã, phường khác được ký kết và phạm vi lĩnh vực ký kết.

"Như vậy, phạm vi chủ thể ký kết lại do văn bản dưới luật quyết định", đại biểu nhận xét và đề nghị quy định ngay trong luật các tiêu chí khung để xác định đối tượng được trao thẩm quyền.

Toàn cảnh phiên thảo luận

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung yêu cầu tối thiểu về lấy ý kiến Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan trong trình tự, thủ tục ký kết; mở rộng quy định gửi bản sao thỏa thuận đã ký đối với các bộ, địa phương và cấp xã, giúp Bộ Ngoại giao nắm đầy đủ thông tin.

Một vấn đề khác được đại biểu đặt ra là quy định bên ký kết nước ngoài có thể bao gồm cá nhân nước ngoài. Theo đại biểu, thỏa thuận hợp tác nhân danh cơ quan nhà nước với đối tác là cá nhân rất khó phân biệt với hợp đồng dân sự, dù dự thảo đã loại trừ các hợp đồng thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở thực tiễn; nếu tiếp tục giữ quy định này, cần giới hạn lĩnh vực và điều kiện áp dụng.

Về trình tự, thủ tục rút gọn, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị rà soát các điều kiện áp dụng để tránh cách hiểu khác nhau hoặc mở rộng quá mức. Chẳng hạn, quy định cho phép áp dụng thủ tục rút gọn khi việc ký kết "phù hợp với chủ trương, đề án đã được phê duyệt" là tiêu chí rất rộng, bởi gần như thỏa thuận nào cũng có thể viện dẫn. Đại biểu đề nghị chủ trương, đề án phải xác định cụ thể việc ký kết thỏa thuận đó.

Đồng thời, cần làm rõ tiêu chí "quan trọng, phức tạp" khi kéo dài thời hạn trả lời; chỉnh lý quy định về sửa đổi thỏa thuận theo thủ tục rút gọn để tránh cách hiểu cho phép áp dụng ngay cả khi phát sinh vấn đề quan trọng, phức tạp.

Đối với quy định cho phép người đứng đầu cơ quan quyết định ký tuyên bố chính trị tại hội nghị đa phương, đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu lấy ý kiến Bộ Ngoại giao như đã được nêu trong báo cáo tiếp thu, bảo đảm sự phối hợp trong hoạt động đối ngoại.

Tin: Hà Lan; Ảnh: Lâm Hiển