Phố cổ Hà Nội: 'Thủ đô ẩm thực' có sức hấp dẫn đặc biệt với du khách thế giới

Nghề làm bánh cuốn Thanh Trì của Hà Nội vừa được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. (Ảnh: TTXVN)

Mới đây, Sổ tay Ẩm thực toàn cầu - Michelin Guide đã dành nhiều lời “có cánh” cho phố cổ Hà Nội khi ví nơi đây như một trong những “thủ phủ ẩm thực đường phố” đặc sắc nhất thế giới, nhờ hội tụ tinh hoa ẩm thực và văn hóa lâu đời của Thủ đô. Từ những gánh rong giản dị đến các món ăn tinh hoa cao cấp, phố cổ Hà Nội đã định hình cách thưởng thức ẩm thực của người Việt Nam trong nhiều thế kỷ.

Theo Michelin, khi nói đến ẩm thực đường phố khó có thành phố nào sở hữu thực đơn phong phú như Hà Nội, khắp những con ngõ nhỏ chằng chịt đến các tuyến phố đông đúc, đồ ăn hiện diện ở mọi nơi, tạo nên “mê cung vị giác” đầy hấp dẫn.

Đặc biệt, trung tâm phố cổ chính là nơi lý tưởng để trải nghiệm trọn vẹn tinh thần ẩm thực Hà Nội. Đây không chỉ là nơi tập trung những món ăn ngon nhất, mà còn là không gian lưu giữ ký ức văn hóa, di sản, các công thức truyền thống được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ.

Hành trình bắt đầu từ những điều giản dị

Trong suốt chiều dài lịch sử Hà thành, có những biệt danh như phố cổ, kẻ chợ với 36 phố phường, là cách gọi hàng chục cộng đồng thương mại bắt đầu định cư tại đây từ thế kỷ XIII. Nhà sử học về ẩm thực và nghiên cứu sinh tiến sỹ tại Đại học Michigan Trịnh Khánh Linh cho biết người dân từ khắp các tỉnh thành, và thậm chí cả các quốc gia khác đều đến đây để buôn bán. Dấu vết của di sản thương mại đó vẫn còn in đậm trong tên các con phố.

Mặc dù hầu hết các con phố của vùng lõi phố cổ từ lâu đã không còn bán những mặt hàng như xưa, nhưng mỗi tên gọi vẫn là một “nhân chứng” sống động và lưu giữ những ký ức đậm mỹ vị của người dân bản địa.

Khi các thương nhân tụ tập, nền ẩm thực độc đáo của phố cổ Hà Nội cũng dần hình thành. “Các gánh hàng rong tập trung lại, và sự cạnh tranh đã tạo điều kiện cho sự ra đời của nhiều món ăn phổ biến mà chúng ta biết ngày nay. Có thể kể tới món mì được du nhập từ Trung Quốc đã dần trở thành món ăn phổ biến,” bà Trịnh Khánh Linh chia sẻ.

"Là thế hệ thứ ba của thương hiệu Phở Thìn, sứ mệnh và trách nhiệm của em là tiếp tục làm sao để gìn giữ nghề của gia đình, đồng thời lan tỏa câu chuyện văn hóa lịch sử của phở Hà Nội," Thanh Loan (áo đỏ), thế hệ thứ ba của thương hiệu Phở Thìn chia sẻ. (Ảnh: Mai Mai/Vietnam+)

Đến cuối thế kỷ XIX, chế độ thuộc địa Pháp đã định hình lại kiến trúc, cơ sở hạ tầng, văn hóa và ẩm thực của người dân Hà Nội. Tuy nhiên, cũng như những ảnh hưởng trước đó, Việt Nam đã thích nghi chứ không tiếp thu một cách máy móc. Phở, món ăn mang tính biểu tượng của Việt Nam ngày nay là ví dụ điển hình.

“Việt Nam đã tiếp thu một phần ẩm thực Pháp và địa phương hóa nó,” bếp trưởng của Le Beaulieu, nhà hàng cao cấp được Michelin bình chọn năm 2025 tại Sofitel Legend Metropole Hanoi, ông Charles Degrendele nói và cho biết: “Họ không sao chép ẩm thực Pháp. Họ đã thích nghi cách chế biến và hương vị của nó một cách phù hợp với người Việt.”

Vào thế kỷ XX, ăn uống ở Hà Nội chủ yếu vẫn là phong cách đường phố hoặc nhà hàng trong khách sạn, và điều này chỉ bắt đầu khác đi vào những năm 1990 khi Việt Nam mở cửa với nền kinh tế thế giới. Một lần nữa, phố cổ là nơi khởi nguồn cho những thay đổi bén rễ.

Không chỉ có ẩm thực, phố cổ Hà Nội còn hấp dẫn du khách bởi sự hòa quyện giữa ăn uống và trải nghiệm không gian sống. Khu vực này dày đặc các di tích, đền chùa, nhà thờ, hồ nước và quán càphê, tạo nên một hành trình khám phá liền mạch giữa văn hóa và ẩm thực.

Ẩm thực Hà Nội không để lại ấn tượng với du khách bằng vẻ hào nhoáng mà ở chính hương vị tinh tế, khó quên của những món ăn bình dân như bát phở, suất bún chả hay đĩa bánh cuốn nóng…

Chính sự giản dị được gìn giữ qua thời gian đã giúp ẩm thực nơi đây chinh phục thực khách toàn cầu, biến những con phố nhỏ của Thủ đô trở thành điểm đến không thể bỏ qua với bất kỳ tín đồ ẩm thực nào.

Thủ tướng Australia Anthony Albanese dành lời khen với bánh mì của Việt Nam. (Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN)

Sức hút đặc biệt của ẩm thực phố cổ

Điều làm nên sự khác biệt của phố cổ Hà Nội chính là cách người ta thưởng thức ẩm thực. Đó có thể là những chiếc ghế nhựa thấp bên vỉa hè, tiếng xe máy qua lại, hay không khí phố xá nhộn nhịp.

Người sáng lập nhà hàng Hanoi Garden được danh hiệu Michelin Selected, ông Long Nguyễn cảm thấy khu phố cổ không thể tách rời khỏi ẩm thực: “Hầu hết ký ức tuổi thơ của tôi đều là ký ức về thức ăn. Tôi nhớ cảm giác ngồi trên những chiếc ghế dài bằng gỗ trong những ngôi nhà sơn vàng tối màu, ăn những món ăn giản dị vào những buổi sáng Hà Nội se lạnh.”

Đối với ông, khu phố vẫn là nền tảng của ẩm thực Việt Nam, bởi “nếu không có những gốc rễ đó, các đầu bếp sẽ chỉ sao chép các khái niệm từ nước ngoài thay vì xây dựng một thứ gì đó thực sự dựa trên bản sắc và di sản của mình,” ông bày tỏ.

Cũng vì lý do đó mà bếp trưởng kiêm chủ nhà hàng Chapter (được xếp hạng Michelin) tại Hà Nội, Trương Quang Dũng đã luôn chọn sử dụng các nguyên liệu truyền thống để chế biến các món ăn hiện đại, tinh tế, giúp thực đơn giữ được “hồn Việt,” đồng thời tiên phong trong những sáng tạo điều mới mẻ. “Chúng tôi không cố gắng thay đổi ẩm thực Việt Nam, chúng tôi đang cố gắng nâng tầm tiêu chuẩn lên gần đẳng cấp thế giới,” Quang Dũng chia sẻ.

Ngày nay, khu phố cổ trở thành điểm giao thoa văn hóa, nơi các đầu bếp không chỉ nấu ăn theo khẩu vị Việt Nam mà còn hướng đến các tiêu chuẩn quốc tế về hương vị, dịch vụ và trải nghiệm.

Tuy nhiên, ông Trương Quang Dũng thừa nhận rằng bất chấp những đổi mới của thời cuộc, phố cổ Hà Nội vẫn “chung thủy” phong cách buôn bán truyền thống có phần “tinh ranh” với những người bán hàng ăn thì ngon nhưng đôi khi lại... “khó chịu.” Song theo ông Dũng, chính sự mãnh liệt đó đã góp phần gìn giữ truyền thống, tính cạnh tranh và sự bảo chứng cho ẩm thực nơi đây

Quả thực, hình ảnh mỗi khi màn đêm buông xuống phố cổ, những chiếc nồi vẫn được đun sôi, từng hàng ghế vẫn được xếp ngay ngắn và hơi nước vẫn bao trùm các con ngõ nhỏ… đã giúp Hà Nội trở nên thật đặc biệt và khác biệt hơn bất kỳ nơi nào. Những khoảnh khắc ấy đã trở thành nét quyến rũ mộc mạc, và một vẻ đẹp được gìn giữ khiến Thủ đô luôn có sức hút đặc biệt với du khách khắp nơi./.

Bún chả, một món ăn nhất định phải thử khi đến Hà Nội. (Ảnh: Mai Mai/Vietnam+)

(Vietnam+)