Phim kinh dị dân gian: 3 lý do áp đảo phòng vé dịp 30/4

"Phí phông - Quỷ máu rừng thiêng" - bộ phim kinh dị dân gian đang hút khách tại rạp dịp lễ 30/4.

Phim kinh dị áp đảo phòng vé Việt

Dịp lễ 30/4 năm nay, đường đua phim Việt tại rạp chứng kiến sự nổi bật của dòng phim kinh dị dân gian. Hai vị trí dẫn đầu phòng vé đều thuộc về phim khai thác truyền thuyết và tín ngưỡng bản địa, trong khi các thể loại khác chật vật bám đuổi phía sau.

Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng khởi chiếu sớm từ ngày 16/4, cán mốc 100 tỉ đồng sau 6,5 ngày với hơn 1,2 triệu vé bán ra, trở thành phim kinh dị đạt mốc này nhanh nhất lịch sử điện ảnh Việt. Tính đến sáng 27/4, tổng doanh thu phim đạt gần 130 tỉ đồng. Heo năm móng ra rạp chính thức ngày 24/4, chỉ sau 3 ngày đã thu hơn 38 tỉ đồng, vươn lên dẫn đầu về tốc độ bán vé theo ngày với khoảng 3.000 suất chiếu mỗi ngày.

Vị trí thứ ba thuộc về Đại tiệc trăng máu 8 với hơn 16 tỉ đồng sau 3 ngày. Phim là bản remake của One Cut of the Dead, tác phẩm hài kinh dị Nhật Bản. Việc một bản remake vẫn trụ vững trong top 3 cho thấy khán giả dịp lễ sẵn sàng mua vé cho nhiều dòng phim này. Nhưng hai vị trí dẫn đầu vẫn thuộc về phim khai thác tâm linh dân gian Việt Nam và khoảng cách không nhỏ.

Heo năm móng và Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng là hai nội dung khác nhau hoàn toàn về cốt chuyện, bối cảnh và cách hù dọa. Phim đầu lấy cộng đồng Khmer Nam Bộ làm nền, khai thác truyền thuyết linh dị gắn với tín ngưỡng địa phương. Phim sau đẩy khán giả vào rừng núi với lời nguyền và những thực thể không ai dám gọi tên. Nhưng cả hai đều chạm vào cùng một điểm: Nỗi sợ không đến từ xa lạ, mà từ những ký ức dân gian vốn đã nằm sẵn trong tiềm thức khán giả Việt.

Hiện tượng trên có thể thấy, chất liệu kinh dị dân gian Việt Nam đang trở thành hướng đi có chủ đích của điện ảnh Việt, nhằm tạo lợi thế cạnh tranh với phim ngoại ngay trên sân nhà.

Phim kinh dị dân gian thắng nhờ "nỗi ám ảnh mang màu sắc bản địa"

Phim khai thác chất liệu dân gian có lợi thế mà ít thể loại nào có được: nó không cần tạo ra nỗi sợ từ đầu, mà chỉ cần đánh thức thứ đã có sẵn trong tiềm thức người xem.

Khán giả Việt có thể đã quen với ma phương Tây, quỷ dữ Hollywood hay những câu chuyện tâm linh Hàn Quốc, Thái Lan. Nhưng nỗi sợ từ đình làng, miếu hoang, rừng thiêng, lời nguyền và truyền thuyết địa phương lại tạo ra cảm giác khác hẳn. Đó là thứ từng được nghe kể trong gia đình, trong xóm làng, trong những câu chuyện truyền miệng từ nhỏ. Yếu tố tâm linh từ dân gian vì vậy không cần kỹ xảo phức tạp vẫn đủ gợi ám ảnh, bởi nó chạm thẳng vào vùng ký ức văn hóa mà khán giả chưa bao giờ thực sự rời xa.

"Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng" có nhiều chi tiết bí ẩn rùng rợn.

Hiện tượng này có lý giải từ góc nhìn học thuật. TS Mai Anh Tuấn, nhà phê bình điện ảnh và văn học, cho rằng việc điện ảnh khai thác chất liệu văn hóa, lịch sử dân tộc mang lại lợi ích cho cả hai phía. Nhà làm phim tìm thấy kho chất liệu giàu khả năng tái sáng tạo, còn khán giả có thêm cơ hội tiếp nhận câu chuyện dân gian dưới góc nhìn hôm nay. Ông nói: "Khi nhà làm phim càng có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tri thức văn hóa, lịch sử nền tảng thì sự sáng tạo sẽ càng thăng hoa".

"Heo năm móng" khai thác chất liệu văn hóa dân gian miền Tây Nam Bộ.

Câu chuyện Việt, sân chơi mà phim ngoại không thể chen vào

Nhiều năm qua, phim Việt thường gặp khó khi cạnh tranh với phim ngoại về kỹ xảo, quy mô sản xuất và hệ thống ngôi sao. Nhưng với dòng phim khai thác tâm linh dân gian, lợi thế lại nằm ở điều rất gần: câu chuyện Việt, không gian Việt và tâm lý Việt. Đó là sân chơi mà phim ngoại không thể chen vào, dù có ngân sách lớn hơn gấp nhiều lần.

Với Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng, phim đi vào không gian rừng núi với truyền thuyết về một loài quỷ hút máu được người dân truyền tai. Với Heo năm móng, phim khai thác câu chuyện linh dị gắn với tín ngưỡng trong cộng đồng Khmer Nam Bộ. Vốn văn hóa đó giúp mỗi phim có điểm nhận diện riêng, thay vì chỉ là một phim ma thông thường. Đạo diễn Đỗ Quốc Trung, người thực hiện Phí phông, nhìn nhận đây là "mỏ vàng" nhưng cũng đặt ra điều kiện đi kèm: "Cần tiếp cận bằng sự tôn trọng và thận trọng. Nếu không, rất dễ biến nó thành công cụ minh họa hoặc phông nền du lịch, thay vì kể một câu chuyện sâu sắc về con người và văn hóa".

Thành công của dòng phim này còn đến từ khả năng truyền miệng. Một cảnh hù dọa đúng lúc, một nhân vật gây tò mò, một truyền thuyết được kể lại hấp dẫn đều có thể lan nhanh trên mạng xã hội và kéo thêm khán giả đến rạp. Ở góc độ thị trường, dòng phim này cũng ít phụ thuộc vào ngôi sao. Khán giả đến rạp để tìm cảm giác, không chỉ để xem một diễn viên. Nếu ý tưởng đủ mạnh và truyền thông đủ tốt, phim vẫn có cơ hội tạo đột phá.

Chất liệu dân gian: Kho báu điện ảnh Việt chưa khai hết

Dòng phim khai thác tâm linh dân gian đang có lợi thế, nhưng lợi thế này rất dễ bị bào mòn. Khi nhiều phim cùng khai thác miếu hoang, lời nguyền, bóng ma và những cú hù dọa quen thuộc, khán giả sẽ nhanh chóng nhận ra công thức.

Nguy cơ lớn nhất là nhầm lẫn giữa chất liệu dân gian và trang trí dân gian. Nếu truyền thuyết chỉ được dùng như cái vỏ để hợp thức hóa những màn hù dọa, phim sẽ khó đi xa. Khán giả có thể bị kéo đến rạp một lần vì tò mò, nhưng sẽ không quay lại nếu kịch bản yếu, nhân vật mỏng và cách kể thiếu mới mẻ.

Dân gian không chỉ là ma quỷ. Đó còn là hệ thống niềm tin, tập tục, ký ức cộng đồng và những va đập giữa con người với điều họ không thể lý giải. Kho chất liệu đó rộng hơn nhiều so với những gì điện ảnh Việt đã chạm tới. Muốn bền, dòng phim này phải đi sâu vào vỉa văn hóa đó thay vì chỉ mượn vài biểu tượng tâm linh để tạo không khí.

Thành công của Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng, Heo năm móng cho thấy khán giả Việt vẫn sẵn sàng mua vé cho những câu chuyện có gốc văn hóa Việt. Đó là tín hiệu tốt, nhưng cũng là áp lực. Dòng phim này cần kịch bản chắc hơn, nhân vật có đời sống hơn và cách kể ít dễ đoán hơn. Điện ảnh Việt không thiếu chất liệu để kể chuyện. Cái thiếu, nếu có, là cách biến kho báu đó thành những bộ phim đủ mới, đủ sâu và đủ sức giữ khán giả sau khi rời rạp.

Tiểu Vũ