Phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt khi eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb tê liệt

Eo biển Hormuz. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera, chi phí bảo hiểm hàng hải toàn cầu đang tăng mạnh khi hai tuyến vận tải chiến lược là eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb liên tiếp hứng chịu các diễn biến quân sự căng thẳng. Trong bối cảnh nguy cơ tấn công gia tăng, các công ty bảo hiểm buộc phải nâng phí bảo hiểm chiến tranh lên mức cao chưa từng thấy, kéo theo chi phí vận chuyển dầu mỏ và hàng hóa trên toàn cầu leo thang.

Cả hai tuyến đường biển huyết mạch này hiện đều trở thành tâm điểm của các cuộc đối đầu quân sự, khiến hoạt động vận tải quốc tế đối mặt với nhiều rủi ro hơn bao giờ hết.

Eo biển Hormuz là cửa ngõ vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, nơi trước khi xung đột bùng phát có khoảng 120-140 tàu qua lại mỗi ngày, trong đó gần một nửa là tàu chở dầu với sản lượng khoảng 20 triệu thùng/ngày.

Tuy nhiên, căng thẳng giữa Iran với Mỹ và Israel đã khiến lưu lượng tàu sụt giảm nghiêm trọng. Có thời điểm chỉ còn hai tàu chở dầu đi qua eo biển mỗi ngày. Dữ liệu của S&P Global cho thấy hôm 21/7 chỉ có 10 tàu đi qua Hormuz, giảm từ 16 tàu một ngày trước đó.

Tình hình càng trở nên căng thẳng sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo một tàu chở dầu bốc cháy sau vụ nổ khi cố di chuyển qua tuyến hàng hải phía nam ngoài khơi Oman. Theo IRGC, hai tàu khác đã lập tức quay đầu sau sự cố.

Iran cáo buộc ba con tàu hoạt động theo chỉ đạo của Mỹ và tìm cách đi vào khu vực đã được rải thủy lôi. IRGC đồng thời tuyên bố Hormuz vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Tehran và cảnh báo eo biển sẽ tiếp tục bị phong tỏa nếu các hoạt động quân sự của Mỹ trong khu vực không chấm dứt.

Diễn biến này khiến các hãng bảo hiểm đồng loạt điều chỉnh mức phí. Báo cáo của S&P Global cho biết phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu đi qua Hormuz đã tăng từ mức 1-3% giá trị thân tàu lên 7,5-10%.

Chi phí vận chuyển dầu cũng leo thang đáng kể. Hiện mức phí để vận chuyển một tấn dầu thô từ vùng Vịnh đến Trung Quốc là 77,96 USD, cao gấp hơn bốn lần mức trung bình 18,91 USD trong 5 năm qua. Trước khi xung đột leo thang, con số này chỉ khoảng 73,8 USD/tấn.

Với một tàu chở khoảng 270.000 tấn dầu, riêng chi phí bảo hiểm hiện có thể lên tới khoảng 21 triệu USD.

Dù Mỹ và Iran từng ký biên bản ghi nhớ hôm 17/6 nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn và nối lại đàm phán, giúp giao tranh tạm lắng trong gần hai tháng, các cuộc đối đầu đã bùng phát trở lại từ giữa tháng 7, khiến thị trường bảo hiểm tiếp tục chịu áp lực.

Hình ảnh từ vệ tinh về eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, Biển Arab, Kênh đào Suez và Địa Trung Hải. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Không chỉ Hormuz, eo biển Bab al-Mandeb - tuyến đường nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương qua Vịnh Aden - cũng đang chứng kiến tình trạng bất ổn nghiêm trọng.

Đầu tuần này, lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố phong tỏa các cảng và tàu thuyền của Saudi Arabia tại khu vực này. Nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn sau đó tuyên bố đã tấn công hai tàu chở dầu của Saudi Arabia mang tên Encelia và Layla bằng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo cùng máy bay không người lái. Hãng thông tấn SPA của Saudi Arabia xác nhận tàu Encelia đã trúng đòn tấn công.

Houthi cho biết đây là động thái đáp trả điều mà nhóm gọi là "cuộc phong tỏa kéo dài gần 12 năm" của Saudi Arabia đối với Yemen, trong khi Riyadh bác bỏ cáo buộc này.

Theo S&P Global, hoạt động vận tải qua Bab al-Mandeb đã giảm khoảng 30% chỉ trong một ngày. Số tàu đi qua eo biển giảm từ 41 xuống còn 29 chiếc.

Ông Marcus Baker, Giám đốc toàn cầu phụ trách bảo hiểm hàng hải, hàng hóa và logistics của tập đoàn Marsh, nhận định các công ty bảo hiểm đang nâng mức phí đối với tàu hoạt động tại Biển Đỏ do đánh giá rủi ro ngày càng lớn, dù mức tăng chưa nghiêm trọng như tại Hormuz.

Hiện phí bảo hiểm đối với tàu đi qua Bab al-Mandeb tương đương khoảng 0,5% giá trị thân tàu, cao gấp năm lần mức 0,1% áp dụng cho các tàu hoạt động ở khu vực phía tây Saudi Arabia trên hành trình hướng tới kênh đào Suez, nơi nằm ngoài tầm kiểm soát của lực lượng Houthi.

Việc cả eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb cùng lúc đối mặt với xung đột đang tạo ra áp lực lớn đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Khi chi phí bảo hiểm và vận tải tiếp tục leo thang, giá dầu cùng nhiều loại hàng hóa quốc tế được dự báo sẽ chịu thêm sức ép trong thời gian tới.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc