Phát triển theo mô hình đa tầng, đa trung tâm

Bác sĩ không khoác áo blouse trắng

Đêm 5-8, chuông điện thoại đổ liên tục tại “tổng hành dinh” Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM (phường Diên Hồng). Nhiều cuộc gọi đồng loạt báo vụ cháy nhà trên đường Nguyễn Cửu Vân, phường Gia Định. “Nhiều người kẹt trên tầng 1. Chưa xác định số nạn nhân. Ít nhất có 2 trẻ em. Đã báo 114”, điều phối viên Nhâm Ngọc Kim Hiền tóm tắt nhanh thông tin. Xác định Bệnh viện Nhân dân Gia Định và Bệnh viện Bình Thạnh gần hiện trường nhất, chị Kim Hiền lập tức kết nối, điều động 2 ê kíp từ các trạm vệ tinh 115 đặt tại đây.

Các bác sĩ Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM sơ cứu cho nạn nhân bị tai nạn giao thông trên đường Thống Nhất (phường Phú Thọ Hòa, TPHCM) rạng sáng 6-8. ẢNH: GIAO LINH

Cùng lúc, bác sĩ Hứa Thành Phước (30 tuổi) và ê kíp lập tức rời Trung tâm Cấp cứu 115 để tiếp ứng. Xe cứu thương len qua nhiều tuyến đường nội thành rồi cẩn trọng rẽ vào con hẻm tối do mất điện. Càng gần hiện trường, mùi khói càng rõ, người dân tập trung mỗi lúc một đông. Dưới ánh đèn chớp đỏ lờ mờ, 5 nạn nhân được lực lượng cứu hộ đưa ra vị trí an toàn, được ê kíp y tế phân loại, kiểm tra và ghi nhận thương tích. Tuy vậy, tiếng khóc của em bé 10 ngày tuổi khiến bác sĩ Phước đặc biệt lưu ý. Anh trấn tĩnh người mẹ - chị V.T.H. (33 tuổi), cẩn trọng đánh giá tình trạng của em bé.

“Hệ hô hấp của trẻ sơ sinh còn yếu, nhất là vừa thoát khỏi đám cháy, bé cần được đánh giá thêm. Gia đình nên đưa bé đến bệnh viện để được theo dõi tốt nhất”, bác sĩ Phước giải thích. Một ê kíp đưa 5 nạn nhân đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định; bác sĩ Phước và đồng nghiệp tiếp tục túc trực tại hiện trường. Chiếc áo xanh - đồng phục của lực lượng cấp cứu ngoại viện - đẫm mồ hôi. Chỉ khi xác nhận không còn nạn nhân mắc kẹt và lực lượng cứu hộ không bị thương, ê kíp mới yên tâm rút về.

Đêm ở Trung tâm Cấp cứu 115 hiếm khi yên tĩnh. 23 giờ 57 phút, một giọng nữ hoảng hốt gọi đến Tổng đài 115: “Ba của em cứng đờ, không cử động, giống như bị đột quỵ!”. Nữ điều phối viên tổng đài trấn tĩnh cô gái, hướng dẫn kiểm tra nhịp thở của người bệnh. Mắt chị không rời màn hình, tay thao tác liên tục để xác định ê kíp cấp cứu gần nhất. Ngay sau lệnh điều động, xe cứu thương lao đi. “Chạy đua với thời gian nhưng không được chủ quan. Muốn cứu người bệnh thì trước hết ê kíp phải an toàn”, tài xế Phạm Hùng Sơn, 48 tuổi, nói.

Chưa đầy 5 phút sau, xe vào con hẻm nhỏ thuộc phường Tân Phú. Ông Trần Văn Ch., 59 tuổi, nằm bất động trong căn phòng hẹp. Người bệnh có thể trạng suy kiệt, tiền sử ung thư vòm họng, tiểu đường và di chứng tai nạn giao thông. Sau khi kiểm tra, nữ bác sĩ nhận định người bệnh bị hạ đường huyết. Khoảng 10 phút sau khi được truyền glucose, ông Ch. bắt đầu cử động, mấp máy môi. Người thân thở phào. “Cha bị ung thư nhiều năm, giờ chỉ ăn được cháo loãng. May mà bác sĩ đến kịp”, chị Trần Thị Tuyết Nhi, 20 tuổi, chia sẻ trên chuyến xe chuyển viện.

Tiếp tục mở rộng mạng lưới

Tổng đài 115 được xem là “trái tim” của hệ thống CCNV TPHCM. Từ đây, 75 trạm vệ tinh trên địa bàn thành phố được kết nối, điều phối ngày đêm. Mỗi ngày, Tổng đài 115 tiếp nhận khoảng 1.500 cuộc gọi, nhưng chỉ khoảng 1/10 thực sự cần cấp cứu. Phần còn lại chủ yếu là gọi nhầm, trêu đùa; có số gọi hơn 100 lần rồi im lặng. Điều phối viên tổng đài Phạm Thị Châu thường xuyên phải xử lý những cuộc gọi trong trạng thái hoảng loạn hoặc cáu gắt, nhưng vẫn phải ghi nhận chính xác địa chỉ, tình trạng và mức độ khẩn cấp. Với trường hợp ngưng tim, ngưng thở, nhân viên tổng đài hướng dẫn sơ cứu qua điện thoại trong khi ê kíp đến hiện trường.

Năm 2025, Tổng đài 115 TPHCM tiếp nhận vượt 430.000 cuộc gọi; hệ thống cấp cứu hơn 5.000 ca chấn thương, 1.700 ca đột quỵ, 1.600 ca ngừng tim và hơn 15.000 trường hợp khác. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Tổng đài cấp cứu 115 TPHCM tiếp nhận hơn 263.000 cuộc gọi; cấp cứu gần 2.200 ca chấn thương, 1.300 ca đột quỵ, 1.100 ca ngừng tim, hơn 9.300 trường hợp khác.

Dù phát triển nhanh sau một thập niên, mạng lưới CCNV TPHCM vẫn chịu áp lực của đô thị trên 14 triệu dân. Theo bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM, thành phố định hướng phát triển hệ thống theo mô hình đa tầng, đa trung tâm; từng bước hình thành các trung tâm cấp cứu ở khu vực phía Tây, Thủ Đức và Cần Giờ. Trong đó, thành phố chú trọng nâng năng lực cấp cứu đường thủy tại xã đảo Thạnh An và trên sông, biển; phối hợp Bệnh viện Quân y 175 triển khai cấp cứu đường không cho các ca nặng từ biển đảo, vùng xa. TPHCM cũng đang xây dựng ứng dụng theo dõi xe cấp cứu, giúp người dân biết vị trí xe, thời gian dự kiến tiếp cận và kết nối với bác sĩ để được hướng dẫn sơ cứu. Thành phố tiếp tục mở rộng mạng lưới, tăng điểm tiếp nhận, điều phối cấp cứu, từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ giữa khu vực trung tâm và vùng xa.

GIAO LINH