Phát hiện yếu tố then chốt để trị gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ

Công trình mới dẫn đầu bởi các nhà nghiên cứu Zhao Zhang và Yiao Jiang của Trung tâm Y tế UT Southwestern (Mỹ) đã "vén màn" về một loại protein mang tên HELZ2, đóng vai trò như "nút vặn phân tử" giữa bệnh gan nhiễm mỡ và tình trạng máu nhiễm mỡ (rối loạn mỡ máu).

Đây là một phát hiện quan trọng trong bối cảnh 2 tình trạng sức khỏe này đang là vấn đề toàn cầu. Máu nhiễm mỡ vốn là tiền đề của xơ vữa động mạch - tình trạng có thể dẫn đến các bệnh tim mạch nặng hơn cũng như các biến cố nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Trong khi đó, gan nhiễm mỡ là tiền đề của các bệnh gan nghiêm trọng hơn, bao gồm xơ gan, ung thư gan.

Phát hiện mới có thể là tiền đề cho các phương pháp điều trị bệnh gan nhiễm mỡ và tình trạng máu nhiễm mỡ hiệu quả hơn. Minh họa AI: Thu Anh

Theo bài công bố trên tạp chí Circulation, HELZ2 điều chỉnh dòng chảy của các hạt chở cholesterol từ gan vào máu.

Trong thí nghiệm trên chuột, khi kích hoạt mạnh HELZ2, các quá trình vận chuyển mỡ từ gan ra máu sẽ bị ức chế, dẫn đến lượng cholesterol trong máu giảm sâu, tức giải quyết tình trạng máu nhiễm mỡ.

Tuy nhiên, khi quá trình vận chuyển mỡ từ gan ra máu bị giảm, lượng mỡ này lại tích tụ trong gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ.

"Chúng ta có thể coi HELZ2 như một loại nút vặn giữa gan và dòng máu. Vặn nó lên sẽ làm giảm cholesterol trong máu nhưng lại làm tăng mỡ gan, vặn xuống thì ngược lại. Sự cân bằng đó làm cho HELZ2 trở nên đặc biệt thú vị như một mục tiêu điều trị tiềm năng" - tiến sĩ Zhao Zhang giải thích.

Đó không phải là một tin xấu.

Việc phát hiện ra HELZ2 cho thấy một phương pháp tác động vào "nút vặn" này một cách hợp lý, giúp nó giữ được trạng thái cân bằng sẽ có thể hỗ trợ kiểm soát cả mỡ gan và mỡ máu hiệu quả.

Ngoài ra, có thể kết hợp phương pháp tác động vào HELZ2 với một loại thuốc đủ mạnh mẽ để nhắm vào một trong 2 tình trạng.

Ví dụ có thể kích hoạt mạnh HELZ2 và kết hợp điều này với thuốc hỗ trợ chuyển hóa mỡ tại gan, như vậy cả mỡ máu và mỡ gan đều được kéo giảm.

Nhóm tác giả cũng xác định được cơ chế tác động của HELZ2: Nó can thiệp trực tiếp vào sự ổn định của phân tử mRNA của gene apolipoprotein B (APOB) ngay trong tế bào gan.

Gene này tạo ra các protein apoB cần thiết cho việc lắp ráp lipoprotein, chính là những chiếc "xe tải" vận chuyển mỡ từ gan ra máu. Nói cách khác, kiểm soát được HELZ2 sẽ giúp kiểm soát "từ gốc" quá trình này.

Anh Thư