Phát hiện bệnh Moyamoya hiếm gặp sau cơn xuất huyết não

Đau đầu, buồn nôn khi đang làm việc không ngờ xuất huyết não do bệnh hiếm

Đang làm việc bình thường tại một trường học ở phường Vị Thanh, TP Cần Thơ, chị N.T.C.T. (39 tuổi) bất ngờ xuất hiện cơn đau đầu dữ dội, kèm buồn nôn, nôn vọt rồi nhanh chóng giảm tri giác. Đồng nghiệp lập tức đưa chị đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não xác định bệnh nhân bị xuất huyết não. Tuy nhiên, khác với đa số trường hợp xuất huyết não thường gặp, huyết áp của người bệnh khi nhập viện hoàn toàn không tăng cao.

Chính chi tiết này khiến các bác sĩ không dừng lại ở chẩn đoán xuất huyết não đơn thuần mà tiếp tục khảo sát hệ thống mạch máu não nhằm tìm nguyên nhân thực sự.
BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, Trưởng Đơn vị Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ cho biết, phần lớn bệnh nhân xuất huyết não do tăng huyết áp đều có huyết áp rất cao khi nhập viện, nhiều trường hợp lên tới 180–200 mmHg hoặc cao hơn. Trong khi đó, huyết áp của bệnh nhân chỉ ở mức bình thường, buộc ê-kíp điều trị phải nghĩ đến các nguyên nhân khác.

Kết quả chụp mạch máu não - Ảnh BVCC

Kết quả chụp mạch máu não sau đó xác định người bệnh mắc Moyamoya – một bệnh lý mạch máu não hiếm gặp, được ghi nhận phổ biến hơn ở người châu Á. Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, bệnh Moyamoya là tình trạng các động mạch lớn trong não bị hẹp hoặc tắc dần theo thời gian. Để bù đắp lượng máu nuôi não bị thiếu hụt, cơ thể hình thành một hệ thống mạch máu tăng sinh.

Tuy nhiên, các mạch máu bù trừ này rất nhỏ, thành mạch mỏng và dễ vỡ, khiến người bệnh có nguy cơ cao bị đột quỵ do nhồi máu não hoặc xuất huyết não.

"Nếu động mạch bị tắc đột ngột, bệnh nhân sẽ bị nhồi máu não. Nhưng khi quá trình hẹp tắc diễn ra từ từ, cơ thể sẽ tạo ra hệ thống mạch máu bù trừ. Đến một thời điểm, nếu hệ thống này không còn đáp ứng được nhu cầu tưới máu thì người bệnh có thể rơi vào hai tình huống: nhồi máu não hoặc xuất huyết não", BS.CKI Nguyễn Quang Hưng phân tích.

Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy bệnh nhân có khối máu tụ lớn kèm phù não, gây chèn ép nhu mô não và đẩy lệch đường giữa. Nếu không được can thiệp khẩn cấp, tình trạng phù não sẽ tiến triển, làm tổn thương thêm phần nhu mô não còn lại và đe dọa tính mạng.

Trước tình huống này, ê-kíp phẫu thuật thần kinh quyết định mổ cấp cứu lấy máu tụ nhằm giải áp não, giảm chèn ép và bảo tồn tối đa chức năng thần kinh.

Theo bác sĩ Hưng, với bệnh Moyamoya, điều trị không chỉ dừng ở việc xử trí khối máu tụ mà còn cần xây dựng chiến lược tái lập nguồn máu nuôi não để hạn chế nguy cơ tái phát đột quỵ về lâu dài.

Người bệnh phục hồi - Ảnh BVCC

Hồi phục vượt ngoài dự kiến

Điều khiến các bác sĩ bất ngờ là diễn biến hồi phục của người bệnh sau phẫu thuật.

Trước mổ, bệnh nhân liệt hoàn toàn nửa người. Tuy nhiên, chỉ sau hai ngày, chị đã mở mắt, cử động được tay chân bên liệt và phục hồi nhanh hơn nhiều so với dự đoán.

Đặc biệt, người bệnh thuận tay trái, đồng nghĩa bán cầu não phải – nơi xảy ra xuất huyết – là bán cầu ưu thế. Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, tổn thương tại bán cầu ưu thế thường để lại nhiều di chứng nặng về vận động và các chức năng thần kinh.

Tuy nhiên, trong trường hợp này, người bệnh hồi phục gần như hoàn toàn, chỉ còn rất ít di chứng.

"Đây là trường hợp hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi: bệnh nhân được đưa đến bệnh viện sớm ngay khi xuất hiện triệu chứng, được chẩn đoán đúng nguyên nhân, được phẫu thuật kịp thời và bản thân người bệnh cũng rất may mắn. Chính sự kết hợp đó đã giúp bệnh nhân có kết quả hồi phục ngoài mong đợi", BS.CKI Nguyễn Quang Hưng nhận định.

Hiện người bệnh đã tỉnh táo, giao tiếp bình thường, sức cơ đạt khoảng 4/5 và đang tiếp tục tập phục hồi chức năng.

Chia sẻ sau điều trị, bệnh nhân cho biết trong những thời khắc cận kề ranh giới sinh tử, điều chị luôn nghĩ đến là hai con nhỏ đang chờ mẹ trở về.

Người thân bệnh nhân xúc động nói: "Khi bác sĩ thông báo đây là ca rất nặng, gia đình chỉ biết tin tưởng và ký giấy phẫu thuật. Hôm nay thấy em tôi có thể nói chuyện, cử động được tay chân là điều mà cả gia đình không dám nghĩ tới. Chúng tôi thật sự biết ơn các bác sĩ".

Không phải mọi trường hợp xuất huyết não đều do tăng huyết áp

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, xuất huyết não thường liên quan đến tăng huyết áp nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Một số bất thường hiếm gặp của mạch máu não như bệnh Moyamoya cũng có thể gây đột quỵ.

Vì vậy, khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, yếu liệt tay chân, méo miệng, nói khó hoặc giảm ý thức cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ càng sớm càng tốt.

Việc chẩn đoán chuyên sâu bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại cùng sự phối hợp giữa chuyên khoa đột quỵ, ngoại thần kinh, can thiệp thần kinh và hồi sức có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống người bệnh cũng như giảm thiểu di chứng lâu dài.

Mời quý độc giả theo dõi video: Châm cứu, nặn máu đầu ngón tay không giúp hạ áp mà còn mất "thời gian vàng", cấp cứu

Thúy Nga