Pháp luật trở thành kỹ năng sống: Phụ nữ vùng cao chủ động bảo vệ mình trên mạng

Phụ nữ, người dân xã Thanh Nưa (tỉnh Điện Biên) nâng cao nhận thức về Luật An toàn thông tin mạng

Chị Lò Thị Tuyết đặt câu hỏi tới chuyên gia

Từ sáng sớm, chị Lò Thị Tuyết - người phụ nữ đến từ bản On, xã Thanh Nưa (tỉnh Điện Biên) đã có mặt tại địa điểm tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về Luật An toàn thông tin mạng. Ngồi ở hàng ghế phía trên, chị Tuyết theo dõi từng nội dung được trình bày, bởi với chị chiếc điện thoại được sử dụng thường xuyên mỗi ngày nhưng những gì có thể xảy ra phía sau màn hình nhỏ ấy thì lại chưa từng được hiểu một cách tường tận.

Ngồi cách chị Tuyết không xa là chị Lò Khánh Huyền cùng những hội viên phụ nữ xã, những đoàn viên trẻ, cán bộ chi đoàn. Hội trường dần đông với gần 60 người tham dự, phần lớn là đồng bào Thái, Mông. Mỗi người một thói quen sử dụng điện thoại khác nhau nhưng cùng chung băn khoăn những gì diễn ra trên mạng thực sự có thể đi xa đến đâu.

Không gian buổi tập huấn không có nhiều khoảng cách khi những điều được đưa ra không phải là các điều luật dài dòng mà là những vụ việc cụ thể, những câu chuyện đã từng xảy ra, được phân tích theo cách để người nghe có thể hình dung, đối chiếu.

Những câu chuyện trên mạng, hậu quả ngoài đời

Một trong những tình huống khiến nhiều người tham dự chú ý là câu chuyện về một nam thanh niên đã sử dụng điện thoại cá nhân để quay lại hình ảnh nhạy cảm của bạn gái. Sau đó, thanh niên này phát tán lên mạng xã hội nhằm gây áp lực về tình cảm. Hành vi này khiến nạn nhân chịu tổn thương nghiêm trọng về tâm lý và buộc phải thay đổi môi trường học tập, còn người thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm hình sự với mức án tù giam.

Khi vụ việc được nhắc lại, nhiều người nhận ra rằng những hành vi tưởng như chỉ diễn ra trong phạm vi cá nhân lại có thể dẫn đến những hậu quả vượt ra ngoài suy nghĩ ban đầu.

Luật gia, Chuyên viên cao cấp Nguyễn Quang Tản, nguyên Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Lai Châu, chia sẻ với các đại biểu tham dự Hội nghị

Ở một câu chuyện khác, việc tham gia đánh bạc trực tuyến thông qua điện thoại, với những lần nạp tiền liên tiếp và đặt cược trong thời gian ngắn, đã khiến một người đàn ông mất số tiền lớn và phải đối diện với bản án tù theo quy định của pháp luật.

Những con số cụ thể được đưa ra để người nghe thấy rõ mức độ của hành vi, cũng như hệ lụy kéo theo.

Hội nghị tập huấn nâng cao nhận thức về Luật An toàn thông tin mạng do Trung tâm Tư vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cộng đồng (Hội Luật gia Việt Nam) phối hợp với UBND xã Thanh Nưa tổ chức sáng 18/4, tại xã Thanh Nưa (tỉnh Điện Biên), nằm trong Dự án "Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế" giai đoạn 2022 - 2026, do Ngân hàng Thế giới tài trợ, với sự hỗ trợ của Quỹ Phát triển xã hội Nhật Bản.

Cùng với đó, những trường hợp đăng tải thông tin, video sai sự thật trên mạng xã hội, xuất phát từ những mâu thuẫn trong đời sống, cũng dẫn đến việc người vi phạm phải công khai xin lỗi và bồi thường thiệt hại do ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của người khác.

Những câu chuyện như vậy, khi được đặt cạnh nhau, khiến người tham gia dần hình dung rõ hơn về những rủi ro có thể xảy ra trong chính đời sống hằng ngày.

Cách hiểu pháp luật thay đổi từ những buổi tập huấn

Cũng chăm chú theo dõi từng nội dung được trình bày, chị Lò Khánh Huyền ở thôn Cộng Hòa, xã Thanh Nưa (tỉnh Điện Biên) cho biết, điều chị ghi nhớ sau buổi tập huấn không nằm ở những điều khoản cụ thể mà ở cách các tình huống được phân tích,bởi từ đó chị hiểu rõ hơn kỹ năng nhận diện những rủi ro trên môi trường số như thế nào.

Qua từng vụ việc được phân tích, chị Lò Khánh Huyền hiểu rõ hơn kỹ năng nhận diện những rủi ro trên môi trường số

Những kiến thức ấy, theo chị không quá xa lạ nhưng trước đây chưa từng được giải thích một cách cụ thể, nên việc sử dụng điện thoại, mạng xã hội chủ yếu vẫn dựa vào thói quen.

Từ những điều được tiếp nhận trong buổi tập huấn, chị Huyền cho biết, sẽ nhắc lại cho người thân trong gia đình để mọi người cùng biết và cùng tránh những rủi ro có thể gặp phải khi sử dụng mạng.

Ông Hà Huy Từ, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cộng đồng, phát biểu tại Hội nghị

Cùng với nội dung được truyền tải trực tiếp, toàn bộ tài liệu của buổi tập huấn còn được số hóa dưới dạng mã QR, để người tham gia có thể tra cứu lại khi cần. Qua đó giúp việc tiếp cận pháp luật không dừng lại ở một buổi học mà tiếp tục được sử dụng trong quá trình sinh hoạt hằng ngày.

Ở góc độ triển khai chương trình, ông Hà Huy Từ, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật cho người nghèo và Phát triển cộng đồng, cho rằng, việc lựa chọn cách tiếp cận thông qua các vụ việc cụ thể xuất phát từ thực tế. Bởi khi người dân hiểu được điều gì có thể xảy ra và hậu quả của nó, họ sẽ chủ động điều chỉnh cách sử dụng mạng thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động.

Tài liệu của buổi tập huấn còn được số hóa dưới dạng mã QR, để người tham gia có thể tra cứu lại khi cần.

Khi buổi tập huấn kết thúc, chị Tuyết, chị Huyền vẫn nán lại thêm một lúc, đưa điện thoại lên quét mã QR để kiểm tra việc lưu tài liệu, thêm cách để giữ lại những điều vừa được nghe. Từ chiếc điện thoại vốn quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày, giờ đây trở thành nơi chị có thể tìm lại thông tin, đối chiếu và tự nhắc mình cần làm gì, cần tránh điều gì.

Sự thay đổi không nằm ở một thao tác nhỏ mà ở cách chị em phụ nữ, người dân vùng cao bắt đầu nhìn khác đi về những gì diễn ra trên màn hình trước mắt, nơi mỗi hành động đều có thể dẫn đến những hệ quả cụ thể. Từ đó, pháp luật dần đi vào đời sống theo cách tự nhiên hơn, gắn với từng lựa chọn trong quá trình tham gia không gian mạng.

Tuệ Khang