Phân biệt viêm da cơ địa với các bệnh da khác

Do có nhiều biểu hiện tương đồng với các bệnh da khác, người bệnh cần được thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân, tránh điều trị sai cách.

1. Triệu chứng viêm da cơ địa thường gặp

Viêm da cơ địa (atopic dermatitis), còn gọi là chàm (eczema), là bệnh viêm da mạn tính, thường gây khô da, ngứa dữ dội, bong vảy, nứt nẻ và tái phát nhiều lần.

Bệnh liên quan đến sự kết hợp giữa yếu tố di truyền, rối loạn chức năng hàng rào bảo vệ da và đáp ứng miễn dịch. Người có tiền sử gia đình mắc các bệnh dị ứng như viêm da cơ địa, hen phế quản hoặc viêm mũi dị ứng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Khi hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, da dễ mất nước và trở nên nhạy cảm hơn với các yếu tố từ môi trường. Người bệnh có thể xuất hiện các đợt viêm khi tiếp xúc với thời tiết khô, lạnh, mồ hôi, chất kích thích hoặc một số yếu tố dị ứng.

Viêm da cơ địa cũng thường đi kèm các bệnh lý dị ứng khác như hen phế quản, viêm mũi dị ứng và viêm kết mạc dị ứng. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng mắc đồng thời các bệnh này.

Biểu hiện bệnh thay đổi tùy theo độ tuổi và giai đoạn bệnh.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Viêm da cơ địa thường biểu hiện bằng những vùng da khô, đỏ, ngứa nhiều ở má, trán, da đầu hoặc thân mình. Trẻ có thể quấy khóc, ngủ không ngon do ngứa và thường xuyên gãi hoặc cọ xát vùng tổn thương.

Việc gãi nhiều có thể làm da trầy xước, nứt nẻ, thậm chí tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng thứ phát.

Ở người trưởng thành

Ở người lớn, tổn thương thường xuất hiện tại cổ, bàn tay, khuỷu tay, khoeo chân hoặc vùng quanh mắt. Da có thể khô, dày, sẫm màu và bong tróc. Ngứa thường rõ hơn vào ban đêm, khiến người bệnh khó ngủ và ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Viêm da cơ địa ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, sinh hoạt cũng như chất lượng cuộc sống. Ảnh TM

Nếu gãi kéo dài, da có thể trở nên dày và sần sùi, nổi rõ các đường vân da, được gọi là lichen hóa. Tình trạng này thường gặp ở người mắc bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

2. Phân biệt viêm da cơ địa với các bệnh da khác

Viêm da cơ địa có thể bị nhầm với nhiều bệnh lý khác do cùng gây đỏ da, ngứa hoặc bong vảy. Một số đặc điểm dưới đây có thể giúp định hướng, nhưng không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Viêm da tiếp xúc: Tổn thương thường xuất hiện tại vùng da tiếp xúc trực tiếp với chất kích ứng hoặc dị nguyên như chất tẩy rửa, mỹ phẩm, kim loại... Bệnh có thể gây đỏ da, ngứa, rát, phù nề, thậm chí xuất hiện mụn nước và thường liên quan khá rõ đến yếu tố tiếp xúc.

Viêm da tiết bã: Thường gặp ở da đầu, chân mày, rãnh mũi - má, sau tai hoặc vùng giữa ngực. Da thường đỏ và có vảy màu trắng hoặc vàng, đôi khi hơi nhờn. Bệnh có tính chất tái phát.

Nấm da: Tổn thương thường có dạng hình tròn hoặc vòng cung, bờ viền đỏ và có vảy rõ, trong khi phần trung tâm có thể tương đối lành. Ngứa là triệu chứng thường gặp. Việc xác định nấm da có thể cần xét nghiệm tại cơ sở y tế.

Vảy nến: Thường tạo thành các mảng da đỏ, ranh giới rõ, phủ vảy trắng bạc. Tổn thương thường gặp ở khuỷu tay, đầu gối, da đầu và có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác. Bệnh có tính chất mạn tính và tái phát.

Do các bệnh lý trên có thể có biểu hiện chồng lấp, người bệnh không nên chỉ dựa vào hình dạng tổn thương để tự chẩn đoán.

3. Vì sao cần chẩn đoán đúng?

Điều trị viêm da phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và vị trí bệnh. Việc tự mua thuốc bôi, đặc biệt là các thuốc chứa corticoid, có thể gây nhiều tác dụng không mong muốn nếu sử dụng không đúng loại, không đúng vị trí hoặc kéo dài.

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa Da liễu khi tổn thương da kéo dài, tái phát nhiều lần, ngứa dữ dội, lan rộng, chảy dịch, đóng vảy vàng hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ càng không nên tự ý sử dụng thuốc bôi theo đơn cũ hoặc dùng thuốc của người khác. Bác sĩ sẽ dựa vào tuổi, vị trí, đặc điểm tổn thương và diễn biến bệnh để đưa ra chẩn đoán và hướng điều trị phù hợp.

Viêm da cơ địa là bệnh mạn tính, có thể kiểm soát tốt nếu được chăm sóc và điều trị đúng. Nhận diện đúng bệnh, duy trì hàng rào bảo vệ da và tránh các yếu tố kích thích sẽ giúp giảm các đợt bùng phát, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

BS Anh Tuấn