'Phải nỗ lực, quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các Anh hùng liệt sĩ về với gia đình, quê hương'

Chiến dịch 500 ngày đêm, sứ mệnh lịch sử và trách nhiệm cao cả

Chiến tranh đã lùi xa, đất nước đã hòa bình và đang vươn mình phát triển mạnh mẽ, nhưng còn rất nhiều người con ưu tú đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân và xương máu, hi sinh để bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc vẫn “chưa thể trở về” trong vòng tay người thân, gia đình, đồng đội. Trong bối cảnh đó, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là minh chứng thiêng liêng cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và trách nhiệm “Đền ơn đáp nghĩa” của toàn Đảng, toàn dân ta.

Để hiện thực hóa khát vọng sớm đưa các Anh hùng liệt sĩ về với đất Mẹ, ngày 22/3, Ban Chỉ đạo Quốc gia đã ban hành Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG, chính thức phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Chiến dịch này được triển khai đồng bộ, quyết liệt nhằm hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).

Đưa các anh trở về với vòng tay đồng đội, gia đình.

Tiếp đó, ngày 26/6, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã ban hành Kế hoạch số 126 nhằm đẩy mạnh công tác nói trên. Chiến dịch đặt ra yêu cầu phải kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu Gen thân nhân liệt sĩ, đẩy mạnh công nghệ giám định ADN, số hóa dữ liệu được xem là những mũi nhọn đột phá. Hơn thế nữa, chiến dịch còn vươn ra tầm quốc tế, kêu gọi sự phối hợp của các quốc gia, sự đóng góp thông tin từ các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử nước ngoài từng tham chiến tại Việt Nam và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Sự quyết liệt của chiến dịch được thể hiện rõ nét nhất qua nỗ lực tìm kiếm hố chôn liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng, TP Hồ Chí Minh. Trước năm 1975, nơi đây vốn là Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (hay Nghĩa trang Đô Thành). Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, rất nhiều cán bộ, chiến sĩ cách mạng đã anh dũng hy sinh khi tiến công vào nội đô. Sau các trận giao tranh khốc liệt, chính quyền cũ đã thu gom thi hài các chiến sĩ và chôn cất thành các hố tập thể.

Hành trình 500 ngày đêm đi tìm đồng đội là một cuộc chạy đua với thời gian, là mệnh lệnh từ trái tim của những người đang sống.

Để tìm lại dấu tích sau hơn nửa thế kỷ, một nhóm nghiên cứu đã âm thầm dành trọn 4 năm ròng rã để đối chiếu các bức ảnh hiện trường, điển hình như ảnh của hãng AP, với bản đồ không ảnh năm 1972 nhằm xác định vị trí chính xác của các hố chôn. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ tột độ khi kho tư liệu quân sự giải mật từ phía Hoa Kỳ và các bản đồ quân sự được đưa ra phân tích. Từ những dữ liệu này, lực lượng chức năng ước tính có 3 hố chôn tập thể với khoảng 900 liệt sĩ đang nằm lại dưới lớp đất sâu.

Bước ngoặt của công tác tìm kiếm diễn ra vào ngày 29/5, khi Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh công bố một bức ảnh lịch sử chụp cảnh chôn cất liệt sĩ ngày 12/2/1968, đồng thời phát đi lời kêu gọi tìm kiếm 5 nhân chứng (gồm 2 người đàn ông và 3 trẻ em) xuất hiện trong ảnh.

Lời kêu gọi ấy đã chạm đến trái tim của cộng đồng. Nhiều nhân chứng lịch sử, từ người dân từng sống tại nghĩa địa Chí Hòa, các cựu tình báo, cho đến cựu quân nhân Mỹ Bob Connor đã liên hệ, cung cấp những ký ức và tư liệu vô giá, giúp làm sáng tỏ nhiều góc khuất và trực tiếp phục vụ cho việc khoanh vùng vị trí...

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh công bố một bức ảnh lịch sử chụp cảnh chôn cất liệt sĩ ngày 12/2/1968, đồng thời phát đi lời kêu gọi tìm kiếm 5 nhân chứng (gồm 2 người đàn ông và 3 trẻ em) xuất hiện trong ảnh.

Thấm đẫm tình dân tộc, nghĩa đồng bào và lòng biết ơn sâu sắc

Ngày 6/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã trực tiếp đến dự lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại thực địa Công viên Lê Thị Riêng. Cùng dự có các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, minh chứng cho tầm vóc và sự quan tâm đặc biệt đối với sự kiện này.

Lực lượng chức năng tiến hành các công đoạn tiếp theo trong hoạt động tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ...

Báo cáo tại buổi lễ, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh cho biết quá trình thăm dò đã được thực hiện bằng nhiều phương pháp khoa học hiện đại nhất. Các đơn vị như Viện Thiết kế, Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trung tâm Rà phá bom mìn đã phối hợp tổ chức khảo sát bằng radar xuyên đất, đo điện trở suất và phân tích địa vật lý, từ đó phát hiện nhiều tín hiệu bất thường dưới lòng đất.

Chỉ sau hai ngày đào thăm dò tại điểm A, lực lượng chức năng đã phát hiện một rãnh chôn tập thể dài khoảng 25 mét, rộng khoảng 3 mét. Tại đây, 5 bộ hài cốt cùng tấm tăng bộ đội và nhiều di vật quý giá đã được tìm thấy. Đặc biệt và xúc động hơn cả, công nghệ giám định đã giúp xác định được danh tính của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Ngay trong buổi sáng lịch sử đó, hài cốt của anh đã được đưa về an táng trong vòng tay của gia đình, quê hương Tây Ninh sau hàng thập kỷ xa cách.

Đứng trước anh linh các liệt sĩ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đưa ra một thông điệp: “Bằng mọi giá, chúng ta phải nỗ lực, quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các Anh hùng liệt sĩ về với gia đình, quê hương”.

Một góc Công viên Lê Thị Riêng, TP Hồ Chí Minh.

Thủ tướng yêu cầu toàn bộ quá trình tìm kiếm, quy tập phải được thực hiện bài bản, khoa học, an toàn và chặt chẽ. Mọi thao tác trên thực địa phải cẩn trọng và tỉ mỉ tuyệt đối, bởi mỗi di vật, mỗi dấu vết được bảo vệ nguyên vẹn sẽ là những manh mối, những tia hy vọng quý giá để thực hiện giám định ADN xác định danh tính các anh. Ông cũng chỉ đạo TP Hồ Chí Minh và Bộ Quốc phòng khẩn trương tổng hợp dữ liệu, phân tích hồ sơ các trận đánh lớn trong năm 1968, 1972 để khoanh vùng và tiếp tục tìm kiếm trên phạm vi toàn quốc…

Ngay sau đó, lực lượng chức năng di chuyển đến khu vực khảo sát thực địa để tiến hành các công đoạn tiếp theo trong hoạt động tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ...

Trước đó, vào ngày 8/6, Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được tổ chức dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà. Sự kiện có sự góp mặt của lãnh đạo Bộ Quốc phòng, UBND TP Hồ Chí Minh, thân nhân các gia đình liệt sĩ... Tại đây, Phó Thủ tướng nhấn mạnh một thông điệp sâu sắc: Hội thảo không chỉ đáp ứng những yêu cầu khắt khe về mặt khoa học mà còn thấm đẫm tình dân tộc, nghĩa đồng bào và lòng biết ơn sâu sắc.

Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được tổ chức dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà.

Phó Thủ tướng đã chỉ đạo quyết liệt việc phải đi thẳng vào vấn đề, rà soát cẩn trọng tài liệu giải mật để khẳng định chắc chắn chứng cứ. Đặc biệt, bà yêu cầu khẩn trương huy động các trường đại học, tổ chức, doanh nghiệp vào cuộc, áp dụng tối đa công nghệ radar xuyên đất quét ngầm, hệ thống định vị không ảnh để xác định vị trí. Mệnh lệnh được đưa ra rất dứt khoát: “Rõ ở đâu làm trước, chưa rõ tiếp tục xác định” và ưu tiên khai quật ngay tại dãy mộ thứ ba chậm nhất vào đầu tháng 7.

Hành trình 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một cuộc chạy đua với thời gian, là mệnh lệnh từ trái tim của những người đang sống. Sứ mệnh thiêng liêng ấy sẽ không dừng lại cho đến khi quy tập đầy đủ hài cốt các liệt sĩ. Đó không chỉ là cách chúng ta xoa dịu nỗi đau của các gia đình mang trên mình vết thương chiến tranh, mà còn là lời hứa danh dự của cả dân tộc: Không một Anh hùng nào bị lãng quên, máu xương của các anh đã hóa thành dáng hình xứ sở để đất nước mãi mãi trường tồn, hòa bình và độc lập.

Nguyễn Trường Giang