Ông Trump sẽ phải rút quân khỏi Iran vào ngày 1/5?

Trong gần 8 tuần xung đột tại Iran, các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đã nhiều lần bác bỏ nỗ lực của đảng Dân chủ nhằm chấm dứt chiến dịch quân sự tại Iran.

Các nghị sĩ Dân chủ muốn buộc Tổng thống Trump phải tham vấn Quốc hội, trước đó, ông Trump đã khởi động xung đột tại Iran mà không có sự cho phép của Quốc hội Mỹ.

Tuy nhiên, sự bảo vệ của các nghị sĩ Cộng hòa dành cho Tổng thống Trump tại Quốc hội cũng sắp gặp thách thức trước mốc thời hạn pháp lý quan trọng.

Đảng Dân chủ đã 5 lần viện dẫn điều khoản trong Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 nhằm hạn chế quyền phát động chiến tranh của Tổng thống, khi chưa có sự đồng ý của Quốc hội, nhưng cho tới giờ, các nỗ lực đều thất bại.

Dù vậy, chính đạo luật này cũng thiết lập các mốc thời hạn quan trọng, trong đó mốc đầu tiên sẽ rơi vào ngày 1/5 tới đây.

Những mốc quan trọng ông Trump phải để tâm

Khi Mỹ bắt đầu các đợt không kích nhằm vào Iran trong ngày 28/2, ông Trump cho biết ông hành động dựa trên thẩm quyền của tổng tư lệnh, để bảo vệ các căn cứ Mỹ ở Trung Đông và “thúc đẩy những lợi ích quốc gia thiết yếu của Mỹ”.

Ông cũng nói hành động này nhằm thực hiện “quyền tự vệ tập thể cho các đồng minh trong khu vực, bao gồm Israel”. Nhiều nghị sĩ Dân chủ phản đối lập luận này và cho rằng ông Trump đã hành động trái pháp luật.

Ông Trump bắt đầu phải để tâm đến một số mốc thời gian được quy định trong Đạo luật Quyền lực Chiến tranh. Ảnh: New York Times.

Trong khi đó, Nhà Trắng và phần lớn nghị sĩ Cộng hòa cho rằng Tổng thống vẫn đang hoạt động trong khuôn khổ của Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, vốn đặt ra thời hạn 60 ngày để Tổng thống có thể rút lực lượng Mỹ khỏi xung đột, nếu trước đó họ tham chiến mà không có sự cho phép từ Quốc hội.

Dù chiến sự bắt đầu từ cuối tháng 2, ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội vào ngày 2/3, qua đó kích hoạt thời hạn 60 ngày tham chiến, thời hạn này sẽ kết thúc vào ngày 1/5.

Theo New York Times, một số nghị sĩ Cộng hòa bắt đầu phát tín hiệu rằng họ sẽ không tiếp tục ủng hộ việc kéo dài chiến dịch quân sự vượt quá mốc này.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis viết trong một bài bình luận hồi đầu tháng rằng ông “sẽ không ủng hộ hành động quân sự kéo dài quá 60 ngày, nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội”.

Hạ nghị sĩ Cộng hòa Brian Mast, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cũng cảnh báo Tổng thống có thể mất đi sự ủng hộ đáng kể nếu xung đột kéo dài sang tháng 5.

Ngay sau khi đảng Cộng hòa vừa có đủ số phiếu để chặn một nghị quyết về quyền lực chiến tranh do đảng Dân chủ đưa ra tại Hạ viện trong tuần trước, ông Mast đã cảnh báo chính quyền ông Trump rằng “cán cân bỏ phiếu có thể sẽ khác sau 60 ngày”, ám chỉ mốc 1/5.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, sau khi mốc 60 ngày trôi qua, các lựa chọn của Tổng thống để tiếp tục chiến dịch quân sự mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội sẽ bị hạn chế.

Khi đó, ông Trump về cơ bản có 3 lựa chọn: Xin Quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch quân sự, hoặc bắt đầu giảm dần sự tham gia của Mỹ, hoặc tự gia hạn thêm thời gian.

Đạo luật cho phép Tổng thống gia hạn thời gian chiến dịch một lần duy nhất trong 30 ngày, nếu Tổng thống thấy rằng quân đội Mỹ cần thêm thời gian để bảo đảm việc rút quân an toàn. Tuy nhiên, lựa chọn này không cho phép lực lượng Mỹ tiếp tục tiến hành các hoạt động tấn công trong quãng thời gian chuẩn bị cho việc rút quân an toàn.

Quốc hội Mỹ sẽ phê chuẩn chiến tranh?

Các nhà lập pháp của Quốc hội Mỹ cũng có thể sẽ thông qua việc cho phép sử dụng vũ lực quân sự trong vấn đề Iran, từ đó cấp quyền chính thức cho ông Trump để ông tiếp tục vận hành chiến dịch.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski cho biết bà đang làm việc với một nhóm thượng nghị sĩ để xây dựng nghị quyết cho phép tiếp tục sử dụng vũ lực chống lại Iran.

Bà Murkowski là một trong những nghị sĩ Cộng hòa sớm chỉ trích việc chính quyền ông Trump thiếu minh bạch về mục tiêu, chi phí và thời gian tiến hành cuộc chiến. Bà nhấn mạnh mục tiêu của việc bỏ phiếu phê chuẩn chính thức tại Quốc hội là để tái khẳng định vai trò của Quốc hội, buộc chính quyền tuân thủ các giới hạn quyền lực rõ ràng.

Các nhà quan sát dự báo ông Trump vẫn sẽ có cách để lách được Đạo luật Quyền lực Chiến tranh. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, lâu nay, khi đang vận hành một chiến dịch quân sự, chính quyền của cả hai đảng vẫn thường lập luận rằng Hiến pháp Mỹ vốn trao quyền rộng rãi cho Tổng thống với tư cách tổng tư lệnh, do đó các giới hạn trong Đạo luật Quyền lực Chiến tranh là vi hiến.

Năm 2011, Tổng thống Barack Obama đã tiếp tục chiến dịch quân sự tại Libya vượt quá mốc 60 ngày, đồng thời nhấn mạnh Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không thể đem áp dụng trong vấn đề Libya khi đó. Chính quyền ông Obama lý giải rằng “các hoạt động của lực lượng Mỹ tại Libya không bao gồm hoạt động giao tranh kéo dài với lực lượng thù địch, cũng không có bộ binh Mỹ tham chiến”.

Dù khi đó lập luận này vấp phải phản ứng từ cả hai đảng, nhưng một số nghị sĩ cho rằng chính quyền ông Trump sẽ sử dụng lập luận tương tự trong vấn đề chiến sự Iran.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump vốn đã phản đối Đạo luật Quyền lực Chiến tranh khi phủ quyết một nghị quyết được lưỡng đảng đưa ra. Nghị quyết này nhằm chấm dứt sự tham gia của quân đội Mỹ trong cuộc chiến tại Yemen, khi đó, ông Trump cho rằng nghị quyết của lưỡng đảng là “nỗ lực không cần thiết và nguy hiểm, làm suy yếu quyền lực hiến định của Tổng thống Mỹ”.

Tuy nhiên, nếu lựa chọn phớt lờ các mốc thời hạn trong Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, ông Trump có thể gây ra vấn đề trong chính nội bộ đảng Cộng hòa.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy nhận định: “Rất nhiều nghị sĩ Cộng hòa đã công khai coi mốc 60 ngày là một yếu tố pháp lý quan trọng trong chiến sự Iran. Vì vậy, tôi cho rằng sẽ rất khó để họ tiếp tục làm ngơ sau khi mốc 60 ngày trôi qua”.

Đảng Cộng hòa cho đến nay vẫn đang trao cho chính quyền ông Trump khoảng không rộng rãi để tiến hành chiến sự tại Iran. Dù vậy, mốc thời hạn 1/5 đang đến gần, những diễn biến mới trong chính trường Mỹ quanh mốc này chắc chắn sẽ tác động tới cách Tổng thống Trump vận hành chiến sự tại Iran.

Mỹ tận dụng ngừng bắn, âm thầm chuẩn bị đối đầu Iran Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng tải video với hình ảnh các chiến đấu cơ, tàu chiến và binh sĩ Mỹ đang hoạt động, trích dẫn phát biểu của Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper: “Chúng tôi đang tái vũ trang, nâng cấp năng lực và điều chỉnh chiến thuật, kỹ thuật cũng như quy trình tác chiến, ngay lúc này, trong thời gian ngừng bắn".

An Hòa