Ông Trump nói NATO 'vô dụng, hãy tránh xa' eo biển Hormuz

ổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bắt tay nhau trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng ở Washington, D.C. hồi tháng 2/2025. Ảnh: Reuters.

Ngày 17/4, Tổng thống Mỹ lại công kích NATO, nhấn mạnh rằng ông không cần sự giúp đỡ của liên minh này tại eo biển Hormuz, đồng thời cho rằng khối quân sự này “vô dụng khi cần thiết” trong cuộc xung đột với Iran.

Tổng thống Trump bày tỏ sự thất vọng về vai trò của các đồng minh truyền thống: "NATO vô dụng. Đây là hổ giấy".

Trên Truth Social, ông viết: “Bây giờ tình hình eo biển Hormuz đã kết thúc, tôi nhận được cuộc gọi từ NATO hỏi liệu chúng tôi có cần giúp đỡ gì không. TÔI BẢO HỌ TRÁNH XA RA, TRỪ KHI HỌ CHỈ MUỐN CHẤT ĐẦY DẦU LÊN TÀU CỦA MÌNH. Họ đã vô dụng khi cần đến, một Con Hổ Giấy! Tổng thống DJT”.

Chỉ trích của ông Trump tạo nên một sự tương phản mạnh mẽ với các động thái gần đây của hai đồng minh cốt lõi bên kia Đại Tây Dương là Anh và Pháp.

50 thành viên tham dự 'sứ mệnh đa quốc gia'

Theo Independent, trong ngày thứ Sáu tại Paris, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã triệu tập một cuộc họp để thảo luận về tình hình liên quan đến việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Các nhà lãnh đạo châu Âu cùng cam kết dẫn đầu một "sứ mệnh đa quốc gia" nhằm bảo vệ tàu bè đi qua eo biển Hormuz trọng yếu - nơi Iran vừa đồng ý mở lại trong thời gian ngừng bắn tạm thời với Mỹ ngày 17/4.

Phát biểu sau cuộc họp với sự tham dự của khoảng 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, ông Macron nói: "Tất cả chúng tôi yêu cầu mở lại hoàn toàn, ngay lập tức và vô điều kiện eo biển Hormuz bởi tất cả các bên".

Về bản chất của chiến dịch này, Thủ tướng Keir Starmer khẳng định: “Sứ mệnh này hoàn toàn mang tính hòa bình và phòng thủ, nhằm trấn an hoạt động vận tải thương mại và hỗ trợ rà phá mìn”.

Thủ tướng cũng đưa ra lời mời: “Chúng tôi mời tất cả các quốc gia có lợi ích trong dòng chảy tự do của thương mại toàn cầu cùng tham gia. Một số đã bày tỏ sự sẵn sàng đóng góp. Hiện đã có hơn 10 quốc gia đề nghị đóng góp khí tài”.

Dự kiến, một hội nghị lập kế hoạch quân sự sẽ diễn ra tại London vào tuần tới để công bố chi tiết về thành phần sứ mệnh này.

Các nước hỗ trợ ra sao?

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cùng Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Đức Friedrich Merz, đến dự hội nghị về sáng kiến bảo đảm hàng hải tại eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.

Hải quân Hoàng gia Anh cho biết có thể triển khai một tàu tàu khu trục HMS Dragon đến phía Đông Địa Trung Hải. Trong khi, Pháp - quốc gia được đánh giá có quân đội mạnh nhất EU - gửi đến khu vực một nhóm tác chiến hùng hậu bao gồm tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, một tàu chở trực thăng và vài tàu hộ vệ.

Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã bày tỏ sự "sẵn sàng cung cấp các đơn vị hải quân". Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Berlin có thể đóng góp năng lực rà phá thủy lôi và tình báo hàng hải cho sứ mệnh.

Tuy nhiên, ông Merz nhấn mạnh việc này sẽ cần sự ủng hộ của Quốc hội và một "cơ sở pháp lý chắc chắn", ví dụ như một nghị quyết từ Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Bên cạnh đó, Thủ tướng Đức cũng bày tỏ mong muốn thấy sự tham gia của Mỹ trong sứ mệnh này. Quan điểm này thể hiện sự khác biệt rõ rệt so với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người cho rằng sứ mệnh nên bao gồm các quốc gia không trực tiếp tham gia vào xung đột.

Theo Văn phòng Tổng thống Pháp, vai trò của các thành viên trong liên minh có thể bao gồm "tình báo, năng lực rà phá thủy lôi, hộ tống quân sự và các quy trình liên lạc với các quốc gia ven biển".

Bà Ellie Geranmayeh, chuyên gia về Iran kiêm Phó Giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), nhận định rà phá thủy lôi là lĩnh vực mà các nước châu Âu và đối tác có thể phát huy vai trò.

"Họ là bên thích hợp hơn để thực hiện việc này so với Mỹ. Bởi lẽ, nếu quân đội Mỹ hiện diện và hoạt động sát bờ biển Iran, điều đó có thể dẫn đến những tính toán sai lầm và làm bùng phát căng thẳng quân sự", bà phân tích.

Hoạt động này của các nước châu Âu một phần là để phản ứng lại việc Tổng thống Trump liên tục chỉ trích các đồng minh không tham gia vào cuộc chiến. Ông Trump từng gọi các đồng minh là "kẻ hèn nhát", tuyên bố NATO "đã không ở đó khi chúng tôi cần" và thậm chí mỉa mai nước Anh rằng: "Các người thậm chí còn không có hải quân".

Ông Sidharth Kaushal, một chuyên gia khác, cho rằng các quốc gia châu Âu có thể đang cố gắng "chứng minh khả năng cung cấp an ninh theo cách khác biệt, đồng thời thể hiện năng lực hành động độc lập". Tuy nhiên, ông cũng đặt ra câu hỏi về năng lực thực tế: "Vấn đề hiện tại là bao nhiêu quốc gia thực sự có năng lực dư thừa để đóng góp cho việc này?".

Bất chấp những nỗ lực từ phía châu Âu, Tổng thống Trump dường như gạt bỏ các lời đề nghị giúp đỡ, dù ông đề cập đến NATO hơn là liên minh do Pháp - Anh lãnh đạo, theo tờ Fortune.

Minh Anh