Ông chủ Facebook đặt cược 600 tỷ USD vào tầm nhìn mới

Mark Zuckerberg đã công bố một bài luận phác thảo kế hoạch phân phối trí tuệ nhân tạo (AI) "miễn phí" cho "hàng tỷ người". Ảnh: Reuters.

Trong bài luận dài khoảng 6.500 từ công bố ngày 10/8, CEO Meta Mark Zuckerberg phác thảo tầm nhìn mới về trí tuệ nhân tạo (AI), đặt trọng tâm vào việc phân phối mô hình mạnh hơn đến hàng tỷ người dùng thay vì để công nghệ này tập trung trong một số tập đoàn và chính phủ, theo WSJ.

Kế hoạch của Meta bao gồm phát hành thêm các mô hình AI có trọng số mở (open-weight) như Muse Glimmer hay phiên bản Muse Spark 1.2, cho phép các nhà phát triển tải xuống và tùy chỉnh.

Động thái này đánh dấu sự trở lại đáng chú ý của Meta với chiến lược AI mở, ngược với xu hướng theo đuổi mô hình khép kín, thương mại của các đối thủ như OpenAI hay Anthropic.

AI phải nằm trong tay người dùng

Trong bài luận, Zuckerberg lập luận rằng việc phân phối AI càng rộng càng giúp hạn chế nguy cơ quyền lực công nghệ tập trung vào các tập đoàn và chính phủ. Theo ông, phần lớn các phòng thí nghiệm AI hàng đầu đang phát triển công nghệ phục vụ doanh nghiệp, chính phủ và tổ chức lớn. Nếu những hệ thống này tiếp tục dẫn đầu, cán cân quyền lực có thể nghiêng về các định chế thay vì cá nhân.

Zuckerberg cho rằng cách tiếp cận của Meta - đưa AI đến càng nhiều người càng tốt và để người dùng có tiếng nói lớn hơn trong việc quyết định công nghệ được sử dụng như thế nào - có thể tạo ra một tương lai cân bằng hơn.

Dù theo một số chuyên gia, mô hình có trọng số mở thường vẫn kém hơn những mô hình đóng tiên tiến nhất về hiệu năng và năng lực. CEO Meta tin rằng mô hình mở có thể thúc đẩy đổi mới nhanh hơn nhờ khả năng tiếp cận rộng rãi, CNN cho biết.

Ông đồng thời phản bác quan điểm cho rằng cách an toàn nhất để kiểm soát AI là hạn chế khả năng tiếp cận của người dùng. Theo nhà sáng lập Facebook, các hệ thống mở có thể an toàn hơn khi cộng đồng rộng lớn có thể kiểm tra và phát hiện lỗ hổng.

Meta trước đó từng trì hoãn việc công bố trọng số của Muse Spark vì lo ngại an toàn. Việc quay lại với mô hình mở cho thấy công ty đang thay đổi lập trường trong cuộc tranh luận về mức độ nên phổ biến các hệ thống AI tiên tiến.

Mark Zuckerberg muốn Meta phân phối AI rộng rãi hơn tới đông đảo người dùng. Ảnh: Reuters.

Zuckerberg cũng ủng hộ việc các nhà phát triển AI học hỏi từ đầu ra của mô hình khác, được gọi là “distillation” (kỹ thuật chưng cất mô hình). CEO Meta cho rằng cần bảo vệ nguyên tắc các nhà phát triển có thể học hỏi từ những gì họ quan sát được, thay vì coi distillation mặc nhiên là hành vi gây hại, theo Financial Times.

Meta dự kiến trao thêm quyền cho hội đồng quản trị độc lập trong việc xem xét các tiêu chí an toàn đối với những mô hình AI của công ty.

Bài toán hạ tầng và áp lực từ cộng đồng

Song song với chiến lược AI mở, Meta đang phải giải quyết một vấn đề ngày càng lớn: cơ sở hạ tầng.

Công ty dự kiến chi tới 145 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm nay (phần lớn dành cho trung tâm dữ liệu) và tổng vốn đầu tư có thể lên tới 600 tỷ USD vào năm 2028.

Những khoản chi khổng lồ này nhằm xây dựng năng lực tính toán cần thiết cho tham vọng AI của Zuckerberg, trong đó có ý tưởng về “siêu trí tuệ cá nhân” - các tác nhân AI có thể hỗ trợ người dùng từ sức khỏe, sở thích đến tài chính và sự nghiệp.

Tuy nhiên, việc mở rộng trung tâm dữ liệu đang vấp phải phản ứng từ dư luận Mỹ do cạnh tranh nguồn điện, nước với địa phương.

Để giải quyết vấn đề, Meta công bố quỹ 1 tỷ USD dành cho các cộng đồng nơi đặt trung tâm dữ liệu. Zuckerberg cho rằng các bên cần xây dựng "thỏa thuận cộng đồng" để bảo đảm sự phát triển bền vững lâu dài.

Zuckerberg dẫn ví dụ tại Richland Parish, bang Louisiana, nơi hoạt động kinh tế gia tăng quanh khu trung tâm dữ liệu Hyperion giúp tạo nguồn thu thuế, trong đó giáo viên địa phương nhận được khoản thưởng 50.000 USD.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhiều địa phương ngày càng thận trọng với các dự án trung tâm dữ liệu. New York gần đây thậm chí ban hành lệnh cấm tạm thời việc xây dựng trung tâm dữ liệu lớn trong thời gian lên tới một năm.

Với Meta, việc thuyết phục cộng đồng chấp nhận các dự án hạ tầng vì thế trở thành một phần quan trọng trong chiến lược AI. Zuckerberg cho rằng các doanh nghiệp và chính quyền cần xây dựng những “thỏa thuận cộng đồng” để bảo đảm việc phát triển trung tâm dữ liệu có thể duy trì lâu dài.

Trung tâm dữ liệu Meta đang được xây dựng tại Holly Ridge, Louisiana (Mỹ) vào năm 2025. Ảnh: WSJ.

Chạy đua để không bị bỏ lại

Chiến lược mới được công bố trong bối cảnh Meta đang chịu sức ép phải chứng minh hiệu quả của hàng chục tỷ USD đầu tư vào AI.

Công ty hiện bị đánh giá là chậm hơn OpenAI và Anthropic về một số mô hình AI tiên tiến, trong khi Zuckerberg liên tục đẩy mạnh tuyển dụng nhân tài và xây dựng hạ tầng tính toán.

Chi phí ngày càng lớn cũng bắt đầu ảnh hưởng đến tài chính. Meta cho biết dòng tiền tự do đã giảm 91% do chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI. Cổ phiếu công ty từng giảm gần 8% sau khi thị trường phản ứng với mức đầu tư này.

Zuckerberg thậm chí từng đề cập khả năng Meta mở rộng sang lĩnh vực điện toán đám mây để trực tiếp kiếm tiền từ hệ thống trung tâm dữ liệu đang xây dựng. Tuy nhiên, việc thiếu thông tin cụ thể về kế hoạch này khiến nhà đầu tư tiếp tục lo ngại về thời điểm các khoản đầu tư AI có thể tạo ra lợi nhuận.

Trong bối cảnh đó, việc quay lại với AI mở có thể giúp Meta tạo khác biệt so với các đối thủ đang theo đuổi mô hình đóng. Đồng thời, đây cũng là cách công ty mở rộng hệ sinh thái nhà phát triển và người dùng, thay vì chỉ bán quyền truy cập vào những mô hình AI do mình kiểm soát.

Zuckerberg cho rằng AI không nên được phát triển theo hướng tập trung quyền lực vào một số ít công ty. Ông cảnh báo quan điểm coi AI quá nguy hiểm đến mức chỉ một số tổ chức mới được quyền kiểm soát công nghệ này có thể tạo ra một sự tập trung quyền lực khó kiểm soát.

Phương Linh