Ồn ào về câu hát 'lúa chín cao nhưng chẳng cúi đầu': Nhạc sĩ hiểu nhưng muốn mở rộng

Vừa qua, MV Người Việt Mình Thương Nhau với sự kết hợp giữa Cẩm Ly và Hòa Minzy đã nhanh chóng thu hút sự chú ý ngay khi ra mắt. Với phần sáng tác của Châu Đăng Khoa, ca khúc hướng đến việc tôn vinh tinh thần gắn kết và những giá trị văn hóa đặc trưng của người Việt.

Tuy nhiên, bên cạnh sự quan tâm về âm nhạc và hình ảnh, sản phẩm lại trở thành tâm điểm tranh cãi xoay quanh một câu hát: “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu”. Theo đó, nhiều khán giả cho rằng cách dùng hình ảnh trong câu hát trái với quy luật tự nhiên: Khi lúa chín, hạt nặng sẽ khiến bông lúa trĩu xuống, còn những bông lúa đứng thẳng thường là lúa lép, không có giá trị về hạt.

Không chỉ ở khía cạnh sinh học, hình ảnh “lúa chín cúi đầu” còn mang ý nghĩa biểu tượng cho đức tính khiêm nhường trong văn hóa người Việt. Vì vậy, việc đảo ngược thành “không cúi đầu” khiến một bộ phận người nghe cảm thấy thông điệp thiếu logic, dễ bị "lái" sang hướng tiêu cực.

Ngoài ra, cách Hòa Minzy phản hồi góp ý của khán giả cũng khiến netizen không hài lòng vì thái độ thiếu nghiêm túc.

Sau nhiều ngày tranh luận, "cha đẻ" của bài hát là nhạc sĩ Châu Đăng Khoa đã trực tiếp giải thích về dụng ý của mình. Theo đó, nam nhạc sĩ cho biết, câu hát trên không nhằm phủ nhận đức tính khiêm nhường mà là một sự mở rộng tầng nghĩa của thành ngữ. Hình ảnh "cây lúa" được nhân hóa thành con người Việt Nam, còn hành động "không cúi đầu” thể hiện tinh thần bất khuất trước nghịch cảnh, áp lực hay những yếu tố có thể làm tổn thương lòng tự tôn dân tộc.

Hiện tại, lời giải thích của Châu Đăng Khoa vẫn tạo ra nhiều tranh luận. Một bộ phận khán giả ủng hộ việc phát triển, sáng tạo từ chất liệu văn hóa. Tuy nhiên, phần đông vẫn cho rằng, các nghệ sĩ vẫn cần cẩn trọng hơn trong việc sử dụng hay biến tấu những yếu tố mang tính biểu tượng, vốn "ăn sâu" vào quan niệm và nhận thức của khán giả đại chúng để tránh gây ra những hiểu nhầm không đáng có.

Thời gian gần đây, các sản phẩm âm nhạc mang yếu tố văn hóa - dân tộc ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm của khán giả. Không chỉ dừng lại ở một giai điệu hay hoặc hình ảnh đẹp, tiêu chuẩn tiếp nhận cũng dần khắt khe hơn, đặc biệt ở cách nghệ sĩ xử lý và truyền tải chất liệu truyền thống. Chính vì thế, nếu muốn đi “đường dài” với màu sắc dân tộc, nghệ sĩ Việt không chỉ cần một ý tưởng hay, mà còn cần sự hiểu biết và tinh tế trong cách thể hiện, để mỗi lựa chọn sáng tạo không làm lệch đi thông điệp muốn gửi gắm.

Thảo Ngân