Oman đề xuất cơ chế quản lý chung eo biển Hormuz với Iran

Tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, gần Khasab, Oman ngày 20/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran phát tín hiệu nối lại đối thoại, làm dấy lên kỳ vọng về giải pháp ngoại giao nhằm khôi phục lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Truyền thông Mỹ dẫn một nguồn tin vùng Vịnh cho biết, đề xuất của Oman hướng tới thiết lập cơ chế quản lý mang tính khu vực, thay vì để Iran nắm quyền kiểm soát duy nhất eo biển Hormuz. Mô hình được tham khảo là eo biển Malacca, nơi các bên sử dụng tuyến hàng hải tự nguyện đóng góp kinh phí cho hoạt động bảo đảm an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường và tìm kiếm cứu nạn.

Thông tin trên được đưa ra sau khi Mỹ bất ngờ đình chỉ chiến dịch không kích nhằm vào Iran vào cuối tuần qua. Ngày 27/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang tiến hành "các cuộc đàm phán tốt" với Tehran và có cơ hội đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo Mỹ sẽ nối lại các cuộc tấn công nếu tiến trình đàm phán không đạt kết quả.

Cùng ngày, hãng thông tấn Nga Tass đưa tin Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã thảo luận về tình hình eo biển Hormuz với những người đồng cấp Oman và Saudi Arabia. Theo Bộ Ngoại giao Iran, ông Araqchi nhấn mạnh cần tăng cường hợp tác và thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao chung nhằm khôi phục ổn định trong khu vực, đồng thời cho rằng tình trạng bất ổn tại eo biển Hormuz xuất phát từ các hành động của Mỹ.

Đại sứ Iran tại Nga Kazem Jalali cũng xác nhận Tehran và Muscat đang tiến hành đàm phán về cơ chế quản lý eo biển Hormuz. Theo ông, hai bên sẽ cùng quyết định mức phí áp dụng đối với các tàu phương Tây đi qua tuyến hàng hải này.

Ông Jalali cho biết các cuộc thảo luận hiện tập trung vào cơ chế bảo đảm an ninh, quy định đối với hoạt động đi lại của tàu thuyền cũng như việc bù đắp chi phí cho các dịch vụ liên quan đến quá trình quá cảnh. Quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra sau khi các cuộc tham vấn hoàn tất.

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, từng đảm nhận khoảng 25% lượng dầu mỏ và 20% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được vận chuyển toàn cầu trước khi xung đột bùng phát. Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2, Tehran đã hạn chế hoạt động của các tàu có liên hệ với Mỹ và Israel, khiến vận tải hàng hải qua khu vực bị đình trệ.

Tháng 6, Washington và Tehran ký bản ghi nhớ kêu gọi chấm dứt các hành động thù địch. Tuy nhiên, đầu tháng 7, Mỹ nối lại các cuộc không kích với cáo buộc Iran vi phạm các điều khoản của thỏa thuận, trong đó có những nội dung liên quan đến eo biển Hormuz. Ngày 10/7, Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn không còn hiệu lực, song cho biết các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục.

Trong các ngày 24-25/7, Iran và Oman đã tiến hành các cuộc tham vấn tại Tehran về hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và nhất trí tiếp tục trao đổi ở cấp kỹ thuật nhằm hoàn thiện cơ chế hợp tác.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc