Nữ thủ khoa gây ấn tượng tại Bách khoa Hà Nội

Nguyễn Thị Huyền là thủ khoa đầu ra chương trình Kỹ sư chuyên sâu Trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Ảnh: NVCC.

Cuối tháng 5, trong lễ tốt nghiệp hệ kỹ sư chuyên sâu và thạc sĩ của Đại học Bách khoa Hà Nội, Nguyễn Thị Huyền (26 tuổi, Hà Nội) đại diện hơn 400 học viên phát biểu với tư cách thủ khoa đầu ra chương trình Kỹ sư chuyên sâu Trí tuệ nhân tạo tạo sinh.

Huyền đạt GPA 3,96/4, đồ án tốt nghiệp đạt 9,7/10, là đồ án xuất sắc nhất hội đồng thời điểm bảo vệ. Thành tích này gây bất ngờ bởi 4 năm trước, Huyền tốt nghiệp cử nhân ngành Quản trị kinh doanh của Đại học Ngoại thương, gần như không có nền tảng về kỹ thuật hay khoa học máy tính.

"Có thời điểm mình tự hỏi liệu có đủ khả năng đi sâu vào công nghệ hay chỉ nên dừng ở hiểu biết bề mặt, đủ để giao tiếp với những người trong ngành. Cuối cùng, mình chọn dấn thân. Con người sẽ không biết giới hạn của mình ở đâu cho đến khi thực sự bước vào hành trình đó", Huyền chia sẻ.

Lách qua khe cửa hẹp để vào Bách khoa

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Huyền kể năm 2022, sau khi tốt nghiệp Ngoại thương loại giỏi, cô không có ý định học lên cao hơn mà muốn đi làm để tích lũy trải nghiệm thực tế. Công việc đầu tiên là quản lý sản phẩm tại một công ty công nghệ, phụ trách phát triển các sản phẩm phần mềm hỗ trợ bán hàng trực tuyến.

Môi trường công nghệ khiến Huyền dần nhận ra giới hạn kiến thức của bản thân. Là người quản lý sản phẩm, cô phải làm việc với kỹ sư mỗi ngày, nhưng nhiều vấn đề kỹ thuật vẫn giống như một "hộp đen" bí ẩn.

Bước ngoặt đến vào giữa năm 2023, khi AI tạo sinh bắt đầu bùng nổ. Huyền liên tục đặt ra những câu hỏi: Liệu AI có thể thay thế những công việc mình đang làm? Những sản phẩm hiện tại có còn hữu ích trong vài năm tới? Sản phẩm của mình sẽ bị thay thế bởi một công nghệ nào khác?

Những câu hỏi này khiến Huyền tò mò hơn về AI và bắt đầu tự học về công nghệ này. Ban đầu, cô chỉ muốn trang bị kiến thức để trở thành AI Product Manager (quản lý sản phẩm AI - PV). Nhưng càng học, cô càng muốn đi sâu hơn vào bản chất công nghệ.

"Nếu chỉ hiểu kiến thức ở bề mặt, mình không chịu được. Mình muốn biết vì sao một mô hình hoạt động được, vì sao nó đưa ra kết quả như vậy", cô nói.

Mỗi ngày, Huyền thức dậy từ 6h30 sáng để học trong 2 giờ trước khi đi làm. Buổi tối sau giờ làm, cô tiếp tục ngồi trước màn hình. Cuối tuần gần như dành trọn cho sách vở, bài giảng và các khóa học trực tuyến.

"Mình không biết lấy đâu ra động lực để duy trì cường độ đó. Chỉ biết rằng càng học, mình càng thấy hứng thú và muốn khám phá thêm", Huyền nhớ lại.

Không có nền tảng kỹ thuật, Huyền phải tự xây dựng lộ trình học cho mình. Cô đăng ký các khóa học trên Coursera, Udemy về toán học cho AI, học máy, học sâu, lập trình, mô hình ngôn ngữ lớn và AI tạo sinh...

"Có giai đoạn, mình thích cái gì thì học cái đó. Sau này, mình mới nhận ra kiến thức không thể tiếp thu theo kiểu rời rạc như vậy, phải có tuần tự môn nào cần học trước, môn nào học sau, cần biết kiến thức gì trước khi tiếp cận môn tiếp theo rồi cứ thế học dần", Huyền nói.

Thi thoảng, nữ sinh tìm đến các giảng viên hoặc những người làm trong ngành để xin lời khuyên, còn phần lớn thời gian là tự mày mò. Song, dù yêu thích, Huyền vẫn không có ý định học sau đại học.

Với Huyền, học là quá trình lấp đầy bản thân. Ngay cả khi không có bằng cấp, cô vẫn sẽ tự học. Ảnh: NVCC.

Mọi thứ thay đổi khi cô tình cờ nhìn thấy thông tin tuyển sinh chương trình kỹ sư chuyên sâu Trí tuệ nhân tạo của Đại học Bách khoa Hà Nội trên mạng xã hội.

"Mình thấy đây giống như một tấm bản đồ. Tự học giúp mình tiến bộ, nhưng đôi khi vẫn lạc giữa một sa mạc kiến thức quá rộng lớn", Huyền nói.

Tuy nhiên, cơ hội dành cho Huyền rất mong manh. Chương trình yêu cầu nếu trái ngành, ứng viên phải có tối thiểu 3 năm kinh nghiệm làm việc liên quan đến lĩnh vực đăng ký dự tuyển. Huyền vừa hay đạt đủ thời gian.

Trong khi đó, điều kiện ngoại ngữ của Huyền chỉ còn hiệu lực đúng một ngày trước khi hết hạn đăng ký vào Bách khoa. Cô còn phải trải qua vòng phỏng vấn chuyên sâu với hội đồng tuyển sinh để chứng minh năng lực tự học cũng như những kiến thức nền tảng đã tích lũy.

Không ai tin Huyền có thể trúng tuyển. Các giảng viên trong hội đồng tuyển sinh đã phải đặt câu hỏi liệu một người học kinh tế có đủ khả năng theo đuổi chương trình vốn được thiết kế chuyên sâu về khoa học máy tính.

"Mình đã lách qua một khe cửa rất hẹp", Huyền kể các chứng chỉ nền tảng AI đã giúp cô chứng minh khả năng và được nhận vào chương trình, với điều kiện phải học bổ sung các học phần nền tảng về khoa học máy tính.

Xin nghỉ việc để đi học, tốt nghiệp thủ khoa chỉ trong 1,5 năm

Bước vào Bách khoa, thử thách thực sự mới bắt đầu. Trong khi đa số học viên cùng lớp đã có nền tảng kỹ thuật, Huyền phải vừa học các môn chuyên sâu của chương trình, vừa học bù 10-12 học phần nền tảng.

Lịch học gần như kín đặc. Cuối tuần, cô có 3 ca học mỗi ngày. Các buổi tối trong tuần tiếp tục dành cho những môn học bổ sung. Theo thiết kế chương trình, học viên thường mất khoảng 2,5 năm để hoàn thành, nhưng Huyền rút ngắn thời gian xuống còn 1,5 năm. Mỗi kỳ, cô đăng ký khoảng 10 môn học, gần gấp đôi khối lượng thông thường.

Giai đoạn đầu, Huyền vẫn cố gắng vừa học vừa làm. Tuy nhiên, sau học kỳ đầu tiên, cô cảm thấy quá tải nên quyết định nghỉ việc 6 tháng để tập trung hoàn toàn cho việc học, lấp đầy những phần kiến thức chưa ổn và chuẩn bị cho kỳ cuối cùng làm tốt nhất.

Dù áp lực, Huyền cho biết cô không cảm thấy tự ti khi học cùng những người có nền tảng kỹ thuật tốt hơn. Cô biết điểm mạnh của mình nằm ở khả năng giải quyết vấn đề và tư duy sản phẩm. Kinh nghiệm làm quản lý sản phẩm giúp cô nhìn các bài toán dưới góc độ ứng dụng thực tế. Đây cũng là lợi thế của người học liên ngành kinh tế và công nghệ.

“Mình tận dụng điều đó thay vì chỉ tập trung vào những gì mình thiếu”, Huyền nói. Nhiều đồ án cô thực hiện trong quá trình học được xem như những sản phẩm thực tế để đưa vào hồ sơ năng lực sau này.

Huyền đại diện học viên phát biểu tại lễ tốt nghiệp. Ảnh: HUST.

Chia sẻ về đồ án tốt nghiệp “xuất sắc nhất hội đồng thời điểm bảo vệ”, Huyền cho biết đồ án tập trung vào lĩnh vực chứng khoán, mục tiêu xây dựng một nền tảng hỗ trợ các nhà môi giới và nhà đầu tư có thêm thông tin tin cậy, giúp họ đưa ra các quyết định giao dịch một cách tự tin và thuyết phục hơn.

Huyền thực hiện trong vòng 4 tháng, dành nhiều thời gian nghiên cứu và đưa vào đồ án những kỹ thuật, nghiên cứu mới nhất trong lĩnh vực AI (như các mô hình ngôn ngữ, kỹ thuật xử lý dữ liệu) để "phô diễn" năng lực kỹ thuật và giải quyết nhu cầu thực tế.

Giảng dạy Huyền môn Mô hình ngôn ngữ lớn và Chatbot, TS Ngô Văn Linh, giảng viên trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội, ấn tượng khi Huyền không đến với AI bằng tâm thế của một người chỉ muốn học thêm một ngành mới, mà bằng một sự tò mò rất thật và sâu.

“Huyền có một thái độ học rất nghiêm túc và rất thành thật, biết mình thiếu gì, không che giấu điều đó, nhưng cũng không để điều đó trở thành giới hạn. Em ấy âm thầm xây lại nền tảng của mình từng bước, tôi nghĩ đó là điểm rất đáng quý”, thầy Linh chia sẻ.

Thầy giáo cho rằng Huyền không phải kiểu sinh viên chỉ đi theo con đường đã được chuẩn bị sẵn. Nữ sinh là người dám bước vào một vùng rất khó, rất mới, chấp nhận cảm giác mình phải bắt đầu lại, rồi kiên trì cho đến khi có thể đứng vững trong lĩnh vực ấy.

Sau khi tốt nghiệp, Huyền sẽ tiếp tục theo đuổi AI như một hướng đi lâu dài. Cô cũng có dự định xây dựng một startup trong tương lai, có thể xuất phát điểm từ đồ án tốt nghiệp của mình.

Ngọc Bích