Nữ bác sĩ thầm lặng vận động hiến tạng để cứu người

Gắn bó với nghề từ câu nói của một đứa trẻ

TS.BS Dư Thị Ngọc Thu là Trưởng đơn vị Điều phối ghép tạng, Bệnh viện Chợ Rẫy. Trong một lần đi khám bệnh, chứng kiến hoàn cảnh một em bé bị mù do loét giác mạc, suy dinh dưỡng để lại trong lòng bác sĩ nhiều suy nghĩ.

"Về đến nhà, tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh cậu bé nắm chặt tay mẹ khóc òa hỏi: Vậy là không chữa trị được hả mẹ? Mình về đi mẹ! Tôi đặt ra nhiều câu hỏi cho bản thân mình", TS.BS Dư Thị Ngọc Thu bộc bạch. Trong khoảnh khắc ấy, ánh mắt bác sĩ Thu vốn dĩ hiền hòa, quyết đoán trên công việc giờ đây lại nhòe đi, đỏ hoe vì những ký ức cũ ùa về.

Ánh mắt của TS.BS Dư Thị Ngọc Thu đỏ hoe khi nhắc lại những lần vận động hiến tạng để cứu bệnh nhân.

Kỳ vọng của gia đình và hình ảnh cậu bé khoảng 4 tuổi khóc vì bị mù đã khiến cô nữ sinh Ngọc Thu ngày ấy quyết tâm thi đậu trường ĐH Y Dược TPHCM.

TS.BS Thu cho biết, việc lựa chọn ngành ghép tạng xuất phát từ sự tò mò khoa học và đam mê nghiên cứu. Thời điểm ấy, lĩnh vực ghép tạng rất mới với nhiều khó khăn. Đặc biệt, ý tưởng thành lập một đơn vị vận động hiến tạng đã được các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy ấp ủ rất lâu ngay sau khi bệnh viện thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên.

Theo TS.BS Thu: "Bản thân mình may mắn, khi vào nghề, được làm việc với GS Trần Văn Sáng, GS Trần Ngọc Sinh cùng nhiều đồng nghiệp giỏi khác. Sau 2 lần được đi học ở Úc và Bỉ, đến khoảng năm 2013-2014, Bệnh viện Chợ Rẫy mới xây dựng được đơn vị Điều phối ghép tạng. Với hơn 10 năm dấn thân vào công việc đi xin sự sống là chấp nhận một lộ trình 'khổ tận cam lai', nơi áp lực khủng khiếp nhưng giá trị nhân văn lại là thứ neo giữ con người ta mãi mãi".

Bài học xương máu

Nói về giai đoạn đầu khó khăn của việc hiến ghép tạng tại Việt Nam, BS Thu vẫn nhớ rất rõ và không thể quên về trường hợp hiến tạng của người thân một nhân viên y tế sau khi chết não. Đó là dịp nghỉ lễ năm 2016, người thân của một nhân viên y tế từng làm việc tại Bệnh viện Chợ Rẫy bị đột quỵ, té ngã gây chấn thương sọ não nặng, phải điều trị ở một bệnh viện.

Khi được bác sĩ giải thích tình trạng bệnh nặng, tiên đoán tử vong, gia đình đã trình bày ý nguyện hiến tạng với bác sĩ điều trị. Thời điểm này, việc hiến tạng còn quá mới mẻ nên đội ngũ y tế không khỏi lúng túng khi tiếp nhận thông tin này. Do đó, người nhà bệnh nhân đã mất khá nhiều thời gian để tiếp cận đơn vị điều phối.

Mỗi dịp Tết, TS.BS Dư Thị Ngọc Thu đều đến thăm và tri ân gia đình các người hiến tạng.

"Sau khi tiếp nhận thông tin, tôi đã nhờ các bác sĩ bệnh viện nơi bệnh nhân đang điều trị cố gắng hồi sức giữ để cho tim còn đập. Sau đó, tôi đã báo cáo nhanh cho lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy, cùng một điều dưỡng tức tốc đến nơi bệnh nhân điều trị. Khi đến nơi, tôi chứng kiến khoảnh khắc người nhà đang hỗ trợ bác sĩ nhồi tim cho bệnh nhân, với mong muốn làm sao để cha mình có thể hiến được tạng, khiến bản thân tôi khựng lại. Những đôi mắt đỏ rực vì chờ đợi chúng tôi đến quá lâu", BS Thu kể lại.

Theo BS Thu, trước tình trạng khẩn cấp này, nhờ sự hỗ trợ của GS. Trần Ngọc Sinh, ca mổ, tiếp nhận thận hiến được nhanh chóng triển khai. "Chúng tôi tiến hành việc lấy mẫu máu của người hiến mang về Bệnh viện Chợ Rẫy làm các xét nghiệm miễn dịch và tuyển chọn người bệnh ghép. Hai thận được ghép cho một bệnh nhân nữ. Sau 1 tháng được các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy điều trị tích cực, bệnh nhân nữ này đã có nước tiểu trở lại. Tuy nhiên, sau 3 tháng điều trị, bệnh nhân này đã mất do nhiễm trùng.

"Về nguyên tắc, chúng tôi phải báo tin về gia đình về tất cả mọi chuyện. Nhưng thời điểm đó, chúng tôi căng thẳng, bối rối và chỉ biết đi thắp nhang. Tới dịp Tết, tôi tới thăm nhà gia đình người hiến tạng. Tại đây, tôi đã chủ động xin lỗi cô con gái người hiến tạng, thông tin cho gia đình biết cuộc hiến ghép thất bại. Sau khi lắng nghe tôi nói về ca ghép thận, gia đình đã thông cảm cho bệnh viện. Họ hiểu rằng y học có giới hạn và bác sĩ đã nỗ lực hết mình vì bệnh nhân. Đến tận bây giờ, cô con gái của người hiến tạng đã trở thành bạn thân của tôi. Cô ấy động viên tôi rất nhiều", BS Thu giãi bày.

BS Thu chia sẻ tiếp: "Cảm giác chua xót, ám ảnh khi ca mổ thất bại, khi ranh giới sinh tử mong manh bị phá vỡ dù đã nỗ lực hết sức. Ca ghép thận thất bại trên là một bài học kinh nghiệm xương máu về khâu tuyển chọn người ghép và chế độ dinh dưỡng, sức khỏe người ghép. Hiện nay, quy trình tiếp nhận bệnh nhân và người hiến tạng (đặc biệt trong ghép tạng) được Bộ Y tế và các bệnh viện xây dựng nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người hiến và kéo dài sự sống, chất lượng sống cho bệnh nhân sau mổ".

Bác sĩ luôn thầm cảm ơn những người hiến tạng

Nói đến sự thành công của ghép tạng, TS.BS Dư Thị Ngọc Thu gửi lời tri ân và cảm ơn sâu sắc đến gia đình người hiến tạng đã vượt qua nỗi đau mất mát để trao tặng sự sống cho người khác. Nghĩa cử cao đẹp, nhân văn này không chỉ hồi sinh những cuộc đời đang bên bờ vực sinh tử mà còn thắp lên hy vọng, lan tỏa tình yêu thương cao cả trong cộng đồng.

TS.BS Dư Thị Ngọc Thu (mặc áo dài hồng) trên bục vinh danh các giáo sư, bác sĩ đặt nền móng cho ghép thận tại Bệnh viện Chợ Rẫy.

Bên cạnh đó, mỗi ca ghép tạng thành công là sự kết hợp giữa nghĩa cử cao đẹp của người hiến và sự cống hiến thầm lặng của đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng từ các khoa Hồi sức Ngoại Thần kinh đến Hồi sức cấp cứu, các khoa cận lâm sàng...

Trong cuộc trò chuyện, TS.BS Thu đã lặng người đi và không kìm được nước mắt khi chia sẻ trăn trở nhiều bệnh nhi không có tạng để ghép.

Theo BS Thu, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người tại Việt Nam quy định cấm người dưới 18 tuổi hiến tạng, kể cả trường hợp chết não, phần nào gây khó khăn cho việc ghép tạng chữa bệnh cho các bệnh nhi vì sự không tương thích về thể trạng giữa người lớn và trẻ em. Dù nhu cầu ghép tạng ở trẻ em cao, nhiều gia đình thực hiện nguyện vọng hiến nhưng cơ quan điều phối không được phép thực hiện.

TS.BS Dư Thị Ngọc Thu là Trưởng đơn vị Điều phối ghép tạng của Bệnh viện Chợ Rẫy.

"Đặc biệt với các bệnh nhi bị suy tim, tôi đã yêu cầu đồng nghiệp phải cố gắng làm chậm đi tiến trình suy tim của bệnh nhi. Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng phù hợp cho bệnh nhi để các cháu có thể lớn hơn để có thể nhận tạng tương thích với tạng (tim) người lớn. Đây là một tâm niệm cao cả và cũng là kim chỉ nam cho mọi nỗ lực của cán bộ nhân viên ngành y tế. Việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là sự đầu tư bền vững nhất cho tương lai của đất nước. Thời gian tới, tôi hy vọng Quốc hội đồng ý sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người", TS.BS Thu bộc bạch.

Khả Hưng