Nông nghiệp 6 tháng đầu năm 2026: Tăng trưởng vững chắc, nâng cao giá trị và hiệu quả

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP của khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,87%, đóng góp 5,66% vào tổng GDP của cả nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành nông nghiệp cũng đối mặt với nhiều thách thức cần giải quyết để duy trì đà phát triển bền vững...

Diện tích lúa đông xuân giảm, nhưng sản lượng vẫn tăng. Ảnh minh họa.

Trong từng lĩnh vực của ngành, nông nghiệp tăng trưởng 3,57%, đóng góp 3,83% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; lâm nghiệp tăng 3,98%, đóng góp 0,27%; thủy sản tăng 4,88%, đóng góp 1,56%. Những kết quả này cho thấy khu vực nông nghiệp tiếp tục duy trì đà phục hồi ổn định trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.

SẢN XUẤT LÚA CHUYỂN MẠNH THEO HƯỚNG CHẤT LƯỢNG CAO

Một trong những điểm nổi bật của ngành nông nghiệp là sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Diện tích gieo cấy lúa đông xuân năm 2026 đạt 2,93 triệu ha, giảm 37,7 nghìn ha so với cùng kỳ năm trước. Việc giảm diện tích chủ yếu do các địa phương chuyển đổi những vùng đất trồng lúa kém hiệu quả sang cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao hơn hoặc chuyển sang phục vụ phát triển công nghiệp, thương mại và hạ tầng.

Tuy diện tích giảm nhưng nhờ năng suất tăng, sản xuất lúa vẫn đạt kết quả tích cực. Đến ngày 20/6, cả nước cơ bản hoàn thành thu hoạch vụ đông xuân với năng suất bình quân 69,8 tạ/ha, tăng 1,2 tạ/ha so với năm trước. Nhờ năng suất được cải thiện, sản lượng lúa đông xuân cả nước ước đạt gần 20,5 triệu tấn, tăng 88,1 nghìn tấn so với vụ trước, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia trong khi vẫn tạo điều kiện chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất theo hướng hiệu quả hơn.

Đối với vụ hè thu, đến ngày 20/6, cả nước đã xuống giống hơn 1,71 triệu ha, bằng 95,7% cùng kỳ năm trước. Tiến độ gieo trồng chậm hơn do nắng nóng kéo dài tại một số địa phương, nguồn nước tưới hạn chế khiến người dân chủ động lùi thời gian xuống giống hoặc giảm diện tích sản xuất.

Một số tỉnh có tiến độ gieo cấy thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ như Khánh Hòa, Đồng Tháp và An Giang. Hiện lúa hè thu đang ở các giai đoạn sinh trưởng khác nhau và ngành nông nghiệp tiếp tục khuyến cáo các địa phương theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, sâu bệnh nhằm hạn chế thiệt hại, bảo đảm năng suất và chất lượng.

Song song với sản xuất lúa, Đề án "Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030" đang được triển khai tích cực. Đến nay, toàn bộ 12 tỉnh, thành phố trong vùng đã ban hành kế hoạch thực hiện và xây dựng các mô hình sản xuất. Tổng diện tích áp dụng toàn bộ hoặc một phần quy trình canh tác bền vững đạt trên 379 nghìn ha, vượt 110,8% kế hoạch.

Kết quả bước đầu cho thấy mô hình không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế. Lợi nhuận của nông dân tăng từ 1,5 đến 9,3 triệu đồng/ha mỗi vụ, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính khoảng 3-4 tấn CO₂ tương đương/ha/vụ. Đây được xem là hướng đi quan trọng để ngành lúa gạo vừa nâng cao sức cạnh tranh, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển xanh.

CÂY LÂU NĂM DẪN DẮT TĂNG TRƯỞNG LĨNH VỰC TRỒNG TRỌT

Đối với nhóm cây hàng năm, diện tích gieo trồng một số loại cây như ngô, lạc và rau màu giảm so với cùng kỳ do hiệu quả kinh tế chưa cao. Trong khi đó, nhóm cây lâu năm tiếp tục duy trì xu hướng phát triển tích cực nhờ quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng nâng cao giá trị sản xuất và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Công tác quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói tiếp tục được đẩy mạnh, tạo nền tảng mở rộng xuất khẩu nông sản. Đến nay, cả nước đã có 9.811 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu nhiều loại trái cây như thanh long, xoài, chuối, bưởi, nhãn, vải, chanh leo, chanh không hạt, ớt và thạch đen sang các thị trường lớn.

Tổng diện tích cây lâu năm hiện đạt khoảng 3,85 triệu ha, tăng 22,5 nghìn ha so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, diện tích cây ăn quả đạt 1,31 triệu ha, tăng 10,5 nghìn ha; cây công nghiệp lâu năm đạt 2,19 triệu ha, tăng 6 nghìn ha.

Nhiều loại cây có diện tích tiếp tục mở rộng. Cà phê đạt 762,7 nghìn ha, tăng 13,2 nghìn ha; sầu riêng đạt 198,6 nghìn ha, tăng 6,9 nghìn ha; dừa đạt 206,8 nghìn ha, tăng 4 nghìn ha; mít đạt 89,1 nghìn ha, tăng 4,2 nghìn ha; dứa đạt 58,2 nghìn ha, tăng 3 nghìn ha. Sự gia tăng này phản ánh xu hướng đầu tư vào những cây trồng có lợi thế cạnh tranh, giá trị kinh tế cao và phù hợp với nhu cầu của thị trường trong nước cũng như xuất khẩu.

Điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi cùng với việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả đã giúp nhiều loại cây lâu năm đạt năng suất cao. Trong quý 2/2026, sản lượng nhiều loại trái cây tăng khá so với cùng kỳ như sầu riêng đạt 390,8 nghìn tấn, tăng 12,4%; xoài đạt 547,4 nghìn tấn, tăng 4,7%; thanh long đạt 292,1 nghìn tấn, tăng 5,2%; nhãn đạt 141,2 nghìn tấn, tăng 5,9%; chôm chôm đạt 144 nghìn tấn, tăng 4,3%.

Ở nhóm cây công nghiệp, dừa đạt 747,8 nghìn tấn, tăng tới 25,1%; hồ tiêu đạt 119,4 nghìn tấn, tăng 10,9%; điều đạt 109,8 nghìn tấn, tăng 9,6%; cao su đạt 307,7 nghìn tấn, tăng 6,7%; chè búp đạt 383,1 nghìn tấn, tăng 5%.

Tính chung 6 tháng đầu năm, sản lượng nhiều loại cây ăn quả tiếp tục tăng trưởng tích cực. Sầu riêng đạt 603,3 nghìn tấn, tăng 12,7%; mít đạt 512 nghìn tấn, tăng 10,3%; dứa đạt 461,6 nghìn tấn, tăng 8%; xoài đạt 757,8 nghìn tấn, tăng 3,8%; thanh long đạt 625 nghìn tấn, tăng 3%; nhãn đạt 231,6 nghìn tấn, tăng 2,3%.

Đối với cây công nghiệp, dừa đạt 1,33 triệu tấn, tăng 7,3%; điều đạt 323,4 nghìn tấn, tăng 4,6%; hồ tiêu đạt 267,3 nghìn tấn, tăng 5%; chè búp đạt 566 nghìn tấn, tăng 4%; cao su đạt 439,6 nghìn tấn, tăng 3,9%.

Nhìn tổng thể, bức tranh nông nghiệp Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 cho thấy sự chuyển dịch ngày càng rõ rệt từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao giá trị và hiệu quả sản xuất. Việc chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mở rộng các mô hình sản xuất xanh, quản lý tốt vùng trồng phục vụ xuất khẩu và nâng cao năng suất đã góp phần duy trì tăng trưởng của toàn ngành.

Chu Khôi