'Nới' trần vốn ngắn hạn cho vay dài hạn: Cú hích tín dụng hay phép thử thanh khoản?

Thêm dư địa cho tín dụng, lo rủi ro thanh khoản

NHNN vừa công bố Dự thảo sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ mức 30% hiện tại lên 40%.

Việc nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40% sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa cho vay. Ảnh: PV

Đây là một thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh tỷ lệ này đã liên tục được siết chặt trong nhiều năm qua. Theo lộ trình trước đó, tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn đã được giảm dần từ 40% xuống 37%, sau đó về 34% và chính thức áp dụng mức 30% từ ngày 1-10-2023. Nếu dự thảo được thông qua, tỷ lệ này sẽ quay trở lại ngưỡng từng áp dụng trong giai đoạn 2020 – 2021.

Theo ông Đỗ Bảo Ngọc, việc nới trần được xem là một giải pháp hỗ trợ mở rộng cung ứng vốn, tuy nhiên, lo ngại là vấn đề rủi ro thanh khoản. Ảnh: PV

Theo ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng giám đốc Chứng khoán Kiến Thiết Việt Nam (CSI), việc nâng trần lên 40% sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa cho vay trung, dài hạn mà không phải gia tăng mạnh huy động vốn dài hạn. Điều này đồng nghĩa áp lực phát hành giấy tờ có giá, chứng chỉ tiền gửi hoặc chạy đua lãi suất huy động dài hạn sẽ giảm bớt.

Tác động này đặc biệt có ý nghĩa với các ngân hàng có tỷ trọng cho vay lớn ở những lĩnh vực cần vốn dài hạn như vay mua nhà, bất động sản, đầu tư hạ tầng hoặc tín dụng doanh nghiệp dài hạn. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế đang được đặt ở mức cao hơn, việc nới trần được xem là một giải pháp hỗ trợ mở rộng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, ông Ngọc cho rằng, việc nới trần có thể làm gia tăng rủi ro thanh khoản nếu ngân hàng sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ quá nhiều cho các khoản vay dài hạn. Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từng được hạ dần nhằm giảm rủi ro mất cân đối kỳ hạn. Phần lớn tiền gửi tại Việt Nam vẫn có kỳ hạn ngắn.

Không chỉ dừng ở tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, dự thảo lần này cũng đề xuất điều chỉnh cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR). Cụ thể, tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tiếp tục bị loại trừ, song chỉ loại trừ 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc hoặc một tỷ lệ khác do Thống đốc NHNN quyết định trong từng thời kỳ.

Nhóm ngành nào được hưởng lợi?

Nếu đề xuất của NHNN được thông qua, nhóm hưởng lợi đầu tiên và rõ nét nhất là ngân hàng. Việc mở rộng dư địa sử dụng vốn giúp nhiều nhà băng giảm áp lực huy động vốn dài hạn, tối ưu chi phí vốn và cải thiện khả năng tăng trưởng tín dụng. Đây là yếu tố tích cực đối với biên lợi nhuận cũng như triển vọng kinh doanh của toàn ngành.

Kế đến là nhóm bất động sản nhà ở, lĩnh vực vốn phụ thuộc lớn vào nguồn tín dụng trung và dài hạn. Khi dòng vốn ngân hàng được khơi thông mạnh hơn, khả năng tiếp cận tín dụng của các chủ đầu tư cũng như người mua nhà có thể được cải thiện, qua đó hỗ trợ thanh khoản thị trường.

Nhóm xây dựng hạ tầng cũng nằm trong nhóm hưởng lợi lớn khi đây là lĩnh vực đòi hỏi chu kỳ vốn dài và nhu cầu tín dụng lớn. Việc ngân hàng có thêm dư địa cho vay dài hạn sẽ tạo điều kiện thúc đẩy triển khai các dự án đầu tư quy mô lớn.

Tác động lan tỏa cũng có thể mở rộng sang ngành thép, vật liệu xây dựng khi nhu cầu đầu tư bất động sản và hạ tầng phục hồi, kéo theo nhu cầu tiêu thụ nguyên vật liệu gia tăng.

Trong khi đó, nhóm chứng khoán cũng có thể được hưởng lợi gián tiếp nhờ tâm lý thị trường tích cực hơn trước kỳ vọng dòng vốn tín dụng được nới lỏng, tạo động lực cho hoạt động đầu tư và luân chuyển dòng tiền trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các nhóm ngành sẽ phụ thuộc lớn vào tốc độ thông qua chính sách, cách thức triển khai của hệ thống ngân hàng cũng như khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. Bởi xét đến cùng, tín dụng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi dòng vốn được phân bổ đúng địa chỉ và song hành với kiểm soát rủi ro hệ thống.

Theo các chuyên gia, Dự thảo lần này được nhìn nhận như một bước điều chỉnh chính sách theo hướng hỗ trợ tăng trưởng mạnh hơn, nhưng vẫn đặt ra yêu cầu cân bằng giữa mục tiêu mở rộng tín dụng và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Nha Trang