Nội bộ Ba Lan chia rẽ về đề xuất bán vàng dự trữ phục vụ quốc phòng

Hệ thống phòng không Patriot của Mỹ tại sân bay Warsaw-Radom ở Radom, Ba Lan. Ảnh tư liệu: PAP/TTXVN

Theo Financial Times ngày 21/4, Bộ trưởng Tài chính Ba Lan Andrzej Domanski đã bác bỏ đề xuất bán dự trữ vàng của ngân hàng trung ương để tài trợ cho chi tiêu quân sự, gọi đây là một giải pháp thiếu thực tế trong bối cảnh chính phủ tìm kiếm nguồn lực cấp bách để hiện đại hóa quân đội.

Phát biểu trong chuyến công tác tới Washington, ông Domanski cho biết Ba Lan sẽ ưu tiên tiếp cận quỹ quốc phòng SAFE trị giá 150 tỷ euro của EU, bất chấp việc kế hoạch này đang bị Tổng thống Karol Nawrocki phủ quyết. Theo ông, việc sử dụng nguồn vay từ EU, dù có thể làm giảm mức độ linh hoạt trong chi tiêu ngoài quân sự, vẫn là giải pháp khả thi hơn so với bán vàng.

Ông Domanski nhấn mạnh rằng việc hiện đại hóa quân đội không thể dựa vào những khoản lợi nhuận chưa chắc chắn trong tương lai từ ngân hàng trung ương. Theo Bộ trưởng, các nguồn lực cần thiết phải được huy động ngay lập tức, thay vì chờ đợi đến khi có bức tranh tài chính rõ ràng hơn, điều mà theo ông có thể chỉ xảy ra vào năm 2027.

Đề xuất bán vàng được Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ba Lan Adam Glapinski và Tổng thống Nawrocki đưa ra như một phương án thay thế cho các khoản vay từ EU. Hai chính trị gia này đều có liên hệ với đảng đối lập cánh hữu Luật pháp và Công lý (PiS), trong khi chính phủ hiện tại do Thủ tướng Donald Tusk lãnh đạo theo đường lối thân EU.

Theo kế hoạch, vàng dự trữ có thể được bán ra để huy động vốn cho quốc phòng, sau đó mua lại khi điều kiện thị trường thuận lợi. Tuy nhiên, ông Domanski cảnh báo rằng lợi nhuận từ các giao dịch này có thể bị triệt tiêu bởi biến động tỷ giá, đồng thời lưu ý rằng ngân hàng trung ương Ba Lan gần đây ghi nhận thua lỗ tài chính.

Ba Lan hiện là một trong những quốc gia tích cực mua vàng nhất trong số các ngân hàng trung ương. Tính đến cuối năm 2025, nước này sở hữu khoảng 550 tấn vàng, tương đương hơn một phần tư tổng dự trữ quốc gia. Thống đốc Glapinski thậm chí đã đặt mục tiêu nâng con số này lên 700 tấn trong thời gian tới.

Trong khi đó, chính phủ của Thủ tướng Tusk đang đàm phán với Ủy ban châu Âu nhằm đưa nguồn vốn từ quỹ SAFE vào một quỹ quân sự hiện có của Ba Lan. Cơ chế này có một số hạn chế về chi tiêu nhưng không yêu cầu sự phê duyệt của tổng thống, qua đó giúp chính phủ vượt qua bế tắc chính trị hiện tại.

Song song với SAFE, Bộ Tài chính Ba Lan cũng đang tham gia thảo luận về một sáng kiến tài trợ quốc phòng đa phương mới, được gọi là Cơ chế Quốc phòng Đa phương (MDM). Cơ chế này, do các nước như Anh, Hà Lan và Phần Lan thúc đẩy, dự kiến phát hành nợ được bảo lãnh bởi các quốc gia thành viên để tài trợ cho mua sắm quốc phòng, qua đó tận dụng lợi thế quy mô và giảm chi phí vay. Ông Domanski cho biết SAFE vẫn là ưu tiên hàng đầu, nhưng MDM có thể là một lựa chọn bổ sung đáng cân nhắc trong dài hạn.

Ngoài vấn đề tài chính quốc phòng, chuyến đi Washington của các quan chức Ba Lan cũng nhằm thúc đẩy nỗ lực gia nhập G20. Mỹ, quốc gia đang giữ vai trò chủ tịch G20, đã mời Ba Lan tham dự hội nghị của nhóm tại Miami vào tháng 12/2026 với tư cách khách mời.

Cuộc tranh luận về việc sử dụng dự trữ vàng phản ánh những chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Ba Lan về định hướng tài chính và quan hệ với EU. Trong khi chính phủ hiện tại ưu tiên hội nhập và tận dụng nguồn lực chung của châu Âu, phe đối lập lại đề cao các giải pháp mang tính chủ quyền tài chính, dù đi kèm với nhiều rủi ro.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc