Những 'kỹ sư nông dân' ở Nhà máy Thủy điện Hủa Na

Hủa Na được gọi là Ngôi nhà xanh giữa đại ngàn.

Ngôi nhà xanh giữa đại ngàn

Chúng tôi có mặt tại Hủa Na vào một ngày tháng Tư, khi con đường lên xã Thông Thụ vẫn còn gợi rõ cảm giác xa xôi của miền Tây Nghệ An. Nhà máy Thủy điện Hủa Na nằm giữa vùng núi Quế Phong, cách trung tâm huyện gần 60km và cách khu dân cư gần nhất khoảng 20km. Ở đây, mọi sinh hoạt thiết yếu gần như phụ thuộc vào tuyến Quốc lộ 16 độc đạo - con đường thường xuyên bị chia cắt mỗi khi mùa mưa bão đến.

Ở một nơi heo hút như thế, bài toán vận hành nhà máy thủy điện công suất 180 MW an toàn, ổn định cũng là nhiệm vụ không hề dễ dàng. Nhưng ở Hủa Na, còn có một bài toán khác khó giải không kém: Làm thế nào để gần 100 cán bộ, công nhân viên có thể yên tâm sinh hoạt, công tác lâu dài trong điều kiện xa dân cư, thiếu dịch vụ thương mại, thiếu không gian giải trí và luôn phải trực ca kíp tập trung tại chỗ?

Từ thực tế ấy, Hủa Na đã chọn một cách làm rất đáng học hỏi: xây dựng môi trường làm việc "xanh - sạch - đẹp" gắn với mô hình tăng gia sản xuất tự cung, tự cấp. Cách làm này bắt đầu được triển khai kiên trì từ năm 2018, với tinh thần được lãnh đạo công ty gọi bằng một câu giản dị mà rất Hủa Na: "Mỗi kỹ sư là một người nông dân đích thực".

Điểm đáng chú ý là mô hình này không dừng ở vài luống rau phong trào. Công ty phân chia từng khu vực tăng gia cho các tổ, đội phụ trách; mỗi đơn vị được xem như một "chủ thể" tự chủ, có quyền lựa chọn loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện địa hình và đặc điểm quản lý. Lãnh đạo công ty đồng thời xây dựng cơ chế vận hành khá bài bản, gắn trách nhiệm cụ thể đến từng cá nhân, bộ phận và tổ/kíp trực.

Để hỗ trợ người lao động, công ty đầu tư đồng bộ hạ tầng như chuồng trại kiên cố, ao cá, hệ thống tưới tiêu tự động, nhà lưới hiện đại; hỗ trợ con giống, hạt giống, phân bón và thức ăn chăn nuôi trong giai đoạn đầu. Công đoàn thường xuyên kiểm tra, đánh giá, khen thưởng định kỳ nhằm tạo động lực duy trì phong trào lâu dài. Đặc biệt, toàn bộ sản phẩm tăng gia như rau xanh, thịt, cá đều được bếp ăn tập thể thu mua lại theo giá thị trường, qua đó hình thành vòng tuần hoàn khép kín: vừa cải thiện bữa ăn cho cán bộ, công nhân viên, vừa tạo thêm thu nhập và nguồn vốn xoay vòng để các tổ, đội tiếp tục tái sản xuất.

Ông Bùi Huy Thành, Giám đốc Nhà máy chia sẻ với chúng tôi, sau nhiều năm, những khu đất trống quanh nhà máy đã thay đổi hoàn toàn. Hủa Na hiện có 4 trang trại chăn nuôi gia cầm, 3 hồ cá tận dụng nguồn nước tự nhiên và một vườn rau nhà lưới với nhiều loại rau xanh. Hơn 36 ha quanh nhà máy và khu nhà quản lý vận hành được phủ xanh bằng cây ăn quả như xoài, mít, bưởi; cây bóng mát, tiểu cảnh và vườn hoa...

Sau giờ trực, người lao động Hủa Na có thêm không gian thư giãn lành mạnh, gần gũi với thiên nhiên, tránh tâm lý tiêu cực do tính chất đặc thù của vùng sâu, vùng xa.

Có một "Văn hóa Hủa Na"

Cuối chiều, khi ca vận hành tạm lắng, tôi theo chân một nhóm kỹ sư ra khu tăng gia phía sau nhà máy. Một kỹ sư cầm vòi tưới rau, một công nhân cho cá ăn. Không khí nhẹ nhõm và gần gũi khác hẳn vẻ căng thẳng trong phòng điều khiển.

Kỹ sư vận hành Nguyễn Văn Hùng, người đã gắn bó với Hủa Na hàng chục năm vừa cắt tỉa lại giàn bí vừa cười: "Lúc mới lên đây cũng 'hãi' lắm. Xa chợ, xa khu dân cư - xung quanh chỉ toàn 'khỉ ho cò gáy'. Anh em công nhân kỹ sư hết ca trực là về phòng nghỉ, cảm giác ngày nào cũng buồn tẻ như ngày nào. Rồi từ chủ trương của Ban Giám đốc, anh chị em cùng làm tăng gia, trồng cây, nuôi cá... thấy cuộc sống sôi động hơn, vui vẻ hơn... Vui nhất là những hôm cả tổ cùng thu hoạch rau hay bắt cá cải thiện bữa ăn. Mình sống tập thể ở đây nhiều hơn ở nhà nên những việc như thế giúp anh em gần nhau hơn rất nhiều" - Anh Hùng kể.

Còn anh Trần Hữu Công, Tổ trưởng tổ Cơ khí phân xưởng Vận hành sửa chữa chia sẻ với tôi, điều lãnh đạo nhà máy muốn hướng tới không đơn thuần là vài chục ký rau hay vài trăm ký thịt mỗi quý. Cái được lớn nhất là giữ được tinh thần cho anh em. Ở vùng sâu, nếu môi trường sống buồn tẻ thì rất khó để người lao động gắn bó lâu dài.

Có lẽ vì vậy mà ở Hủa Na, việc tăng gia sản xuất không còn là phong trào ngắn hạn. Nó dần trở thành một nét văn hóa của nhà máy. Được biết mỗi quý, hoạt động tăng gia cung cấp cho bếp ăn tập thể gần 200kg thịt gia cầm sạch cùng hàng trăm kg rau củ quả các loại. Nguồn thực phẩm này đáp ứng phần lớn nhu cầu hằng ngày, đặc biệt có ý nghĩa trong những thời điểm giao thông bị chia cắt do thiên tai.

Và giá trị lớn hơn của mô hình nằm ở đời sống tinh thần. Sau giờ trực, người lao động có thêm không gian thư giãn lành mạnh, gần gũi với thiên nhiên, tránh tâm lý tiêu cực do tính chất đặc thù của vùng sâu, vùng xa. Hoạt động tăng gia cũng tạo thêm nguồn thu nhập phụ cho cá nhân, tổ đội, qua đó cải thiện chất lượng sống trong điều kiện làm việc xa nhà.

Thành công của mô hình này không đến ngẫu nhiên. Cũng theo chia sẻ của đồng chí Bùi Huy Thành, đó là kết quả của ba yếu tố: sự quan tâm sát sao của lãnh đạo; sự vào cuộc của các tổ chức đoàn thể như Công đoàn, Đoàn Thanh niên; và quan trọng nhất là sự hưởng ứng của người lao động, những người xem nhà máy như mái nhà chung.

Từ một giải pháp cải thiện đời sống, tăng gia sản xuất ở Hủa Na đã phát triển thành một nét văn hóa doanh nghiệp: văn hóa tự chủ, tiết kiệm, gắn kết và biết làm xanh, làm đẹp môi trường sống. Đó cũng là nền tảng để Thủy điện Hủa Na tiếp tục phát triển bền vững, không chỉ trong sản xuất kinh doanh, mà còn trong chăm lo con người - yếu tố quyết định sức sống lâu dài của một nhà máy giữa đại ngàn.

Minh Khang