Những kỳ bầu cử đặc biệt làm xoay chuyển vận mệnh đất nước: Bài 1: Tổng tuyển cử 1946: Kỳ tích của lòng dân và bản lĩnh, trí tuệ Hồ Chí Minh

Trong những ngày đầu năm 1946, khi vận mệnh dân tộc tựa như "ngàn cân treo sợi tóc", nước Việt Nam non trẻ đã tạo nên một kỳ tích làm rúng động dư luận quốc tế: Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử. Giữa làn đạn của thực dân Pháp và những âm mưu thâm độc của các thế lực phản động, hơn 90% quốc dân đã xuống đường thực hiện quyền công dân. Đó không chỉ là một cuộc bầu cử thông thường, mà là một "trận đánh" pháp lý đỉnh cao. Ở đó, trí tuệ thiên tài và bản lĩnh chính trị xoay chuyển càn khôn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã biến mỗi lá phiếu thành một "viên đạn" đanh thép, khẳng định tính chính danh của một dân tộc quyết không cam chịu kiếp nô lệ.

Trí tuệ Hồ Chí Minh

Sau ngày 02/9/1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đứng trước một nghịch cảnh trớ trêu: Chính quyền đã thuộc về Nhân dân trên thực tế, nhưng về mặt pháp lý quốc tế, chúng ta vẫn là một "con số không" trong mắt các cường quốc Đồng minh. Thực dân Pháp, với sự hậu thuẫn của quân Anh, đã nổ súng tại Nam Bộ vào ngày 23/9/1945 với luận điệu ngông cuồng: Coi Chính phủ lâm thời là một nhóm "phiến loạn" bất hợp pháp. Ở miền Bắc, 20 vạn quân Tưởng kéo vào với mưu đồ "Diệt Cộng, cầm Hồ", mang theo những bóng ma phản động Việt Quốc, Việt Cách hòng xóa sổ nền cộng hòa.

Trong bối cảnh ấy, trí tuệ thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tỏa sáng khi Người nhận diện chính xác "tử huyệt" của chế độ mới: Khoảng trống pháp lý. Nếu không nhanh chóng tổ chức Tổng tuyển cử để bầu ra Quốc hội chính thức, Việt Nam sẽ mất đi "tấm khiên" để đối thoại với thế giới. Người thấu hiểu sâu sắc rằng: Súng đạn có thể bảo vệ biên thùy, nhưng lá phiếu của Nhân dân mới là thứ bảo vệ sự tồn vong của chế độ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các thành viên của Chính phủ tuyên thệ nhậm chức tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa I (02/3/1946)

Quyết định tổ chức Tổng tuyển cử chỉ 4 tháng sau ngày độc lập là một sự dũng cảm chính trị vô tiền khoáng hậu. Giữa lúc thù trong giặc ngoài, việc dám đưa vận mệnh đất nước vào tay Nhân dân thông qua hòm phiếu chính là lời khẳng định mạnh mẽ nhất về niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh dân tộc của Hồ Chí Minh.

Kẻ thù nguy hiểm nhất không chỉ là quân xâm lược từ bên ngoài mà còn là những kẻ "nối giáo cho giặc" bên trong. Việt Quốc và Việt Cách liên tục rêu rao rằng "dân trí Việt Nam còn quá thấp để thực hiện dân chủ”, hòng đòi chia chác quyền lực mà không cần qua bầu cử. Chúng thực hiện các chiến dịch bắt cóc ứng cử viên, ám sát cán bộ, gây rối tại các điểm bỏ phiếu và tung tin đồn nhảm để gây hoang mang trong quần chúng.

Đáp lại những hành động tiểu nhân ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện một bản lĩnh chính trị bậc thầy: Sự nhân nhượng có nguyên tắc. Người chấp nhận ký kết văn bản thỏa thuận ngày 24/12/1945, dành 70 ghế trong Quốc hội cho phe đối lập không qua bầu cử.

Đây không phải là sự yếu thế, mà là một nước cờ "chiếu tướng" đầy cao tay. Bằng cách này, Người đã:

1. Tước bỏ hoàn toàn cái cớ phá hoại và vu khống của các thế lực phản động.

2. Buộc chúng phải thừa nhận tính hợp pháp của cuộc Tổng tuyển cử.

3. Phơi bày bản chất "không được dân ủng hộ" của chúng trước quốc dân đồng bào.

Kết quả sau đó đã chứng minh nhãn quan chính trị sắc sảo của Người: Trong khi các ứng cử viên Việt Minh được Nhân dân tin yêu bầu chọn với số phiếu tuyệt đối, thì phe đối lập hoàn toàn bị cô lập trong sự ghẻ lạnh của quần chúng, dù đã được "ưu tiên" ghế ngồi.

Nhân dân Hà Nội bỏ phiếu bầu Quốc hội khóa I, năm 1946

Kỳ tích của lòng dân

Ngày 06/01/1946 thực sự là một ngày hội của non sông, nhưng là một ngày hội rực lửa. Ở miền Nam và Nam Trung Bộ, thực dân Pháp đã dùng máy bay, tàu chiến tấn công điên cuồng vào các điểm bỏ phiếu hòng phá hoại ý chí của ta. Tại Sài Gòn - Chợ Lớn, máy bay địch lồng lộn trên bầu trời, nhưng dưới mặt đất, người dân vẫn lặng lẽ nhưng kiên cường đi bầu cử.

Lịch sử ghi nhận những tấm gương hy sinh anh dũng: Đã có những chiến sĩ công an, những cán bộ bầu cử ngã xuống ngay bên hòm phiếu để bảo vệ bí mật và tính liêm chính của từng lá phiếu. Máu thịt của Nhân dân đã hòa quyện vào mực in trên những tấm phiếu bầu.

Hình ảnh những cụ già 80 - 90 tuổi chống gậy đến phòng phiếu, hay những cử tri mù chữ lần đầu tiên được thực hiện quyền làm chủ là minh chứng hùng hồn nhất cho sự thành công của công tác dân vận Hồ Chí Minh. Để khắc phục nạn mù chữ chiếm 95% dân số, các "Tổ giúp việc 3 người" được thành lập với quy tắc nghiêm ngặt: Một người viết, hai người giám sát, và tất cả phải tuyên thệ trước cử tri. Đây chính là biểu tượng của một Nhà nước pháp quyền thực sự - nơi quyền lực của người dân được tôn trọng tuyệt đối ngay từ những chi tiết kỹ thuật nhỏ nhất.

Nhân dân Sài Gòn bỏ phiếu bầu Quốc hội khóa I, năm 1946 (Ảnh tư liệu)

Với tỉ lệ cử tri đi bỏ phiếu lên tới 90%, thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử là lời tuyên bố đanh thép của toàn dân tộc: Việt Nam là một quốc gia độc lập, có Chính phủ hợp hiến và Quốc hội hợp pháp. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định một chân lý giản dị nhưng sâu sắc: "Về mặt quân sự thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính trị, thì Nhân dân dùng lá phiếu để chống quân địch".

Sự ra đời của Quốc hội khóa I với đầy đủ các thành phần từ trí thức, tôn giáo đến công nông chính là biểu tượng mẫu mực của khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà Bác Hồ là "kiến trúc sư” trưởng. Thắng lợi này đã đẩy thực dân Pháp vào thế "việt vị” trên bàn cờ ngoại giao. Cuộc Tổng tuyển cử đã tạo ra một nền tảng pháp lý vững chắc để chúng ta bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ với tư thế của một quốc gia có chủ quyền.

Trong kỷ nguyên số, "lá phiếu" không chỉ xuất hiện trong kỳ bầu cử định kỳ. "Lá phiếu" chính là niềm tin của Nhân dân vào sự minh bạch, công tâm của bộ máy chính quyền. Công tác công an hiện nay không chỉ là trấn áp tội phạm, mà còn là bảo vệ quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm mỗi chính sách ban hành đều đạt được sự đồng thuận xã hội.

Xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa "của dân, do dân, vì dân" theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh chính là cách tốt nhất để củng cố "thế trận lòng dân" - lá chắn thép vững chắc nhất trước mọi âm mưu bạo loạn hay xâ m lược.

Lịch sử đã chứng minh: Khi Đảng và Bác Hồ đặt niềm tin vào dân, dân sẽ trả lại bằng sự trung thành vô hạn và sức mạnh dời non lấp bể. Tinh thần của ngày 06/01/1946 sẽ mãi là ngọn đuốc dẫn đường cho sự nghiệp xây dựng một Việt Nam dân chủ, công bằng và văn minh. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trí tuệ và bản lĩnh Hồ Chí Minh trong cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn là bài học vô giá về việc dùng pháp quyền để bảo vệ độc lập, dùng lòng dân để giữ vững chủ quyền.

(Còn tiếp...)

TS. HUỲNH ĐỨC THIÊN - Đại học Quốc gia TPHCM