Những hố sụt từng 'gây chấn động' ở Việt Nam khi được phát hiện

Ngày 22/10, công ty thám hiểm Jungle Boss công bố phát hiện hố sụt khổng lồ ở khu vực Chà Nòi - Khe Gát, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị. Hố chưa được đặt tên, có miệng hình bầu dục, sâu 120 m, rộng khoảng 2,18 ha, nằm tại khoảnh 8, tiểu khu 603, thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

Trên thực tế, hố sụt là vùng lõm hoặc hố sâu hình thành khi lớp đất đá trên mặt đất sụp xuống khoảng trống bên dưới. Quá trình này thường xảy ra khi nước bào mòn đá, tạo thành các khoang rỗng ngầm khiến trần hang mất khả năng nâng đỡ và đổ xuống.

VQG Phong Nha - Kẻ Bàng hiện ghi nhận nhiều hố sụt lớn nhỏ, trong đó có 4 hố nằm trên các tuyến du lịch mạo hiểm đang khai thác.

Toàn cảnh hố sụt có diện tích 2,18 ha tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Jungle Boss.

Hố sụt 1 - Vọng khủng long
Tour khám phá Sơn Đoòng

Hố sụt 1 hình thành khi trần hang đổ xuống, tạo giếng trời khổng lồ nối lòng hang với bên ngoài. Hố sâu 449 m, tính từ điểm thấp nhất ở miệng hố đến đáy hang. Đây cũng là nơi dòng sông ngầm biến mất khỏi hang Sơn Đoòng.

Nằm cách cửa hang khoảng 3 km, hố có hình phễu ngược, với miệng hẹp hơn phần lòng bên dưới. Khu vực rộng nhất có đường kính 125 m. Theo thời gian, dòng sông ngầm chảy qua hành lang hang bào mòn nền đá, khiến kết cấu bên dưới suy yếu, trần hang mỏng dần rồi sụp xuống, tạo thành hố lớn.

Ánh sáng mặt trời chiếu qua giếng trời tạo nên một trong những cảnh quan đặc trưng của Sơn Đoòng. Hố sụt 1 được đặt tên là Vọng khủng long, bắt nguồn từ sự liên tưởng của những chuyên gia đầu tiên đặt chân đến đây.

Ánh sáng mặt trời chiếu qua giếng trời tạo nên một trong những cảnh quan đặc trưng của hang Sơn Đoòng. Ảnh: Oxalis.

Bên dưới hố sụt là khối măng đá lớn nhô cao, thường được gọi là Bánh Cưới (Wedding Cake). Nước từ những thác nhỏ thường đổ xuống đỉnh, khiến bề mặt khối đá tương đối bằng phẳng. Cấu trúc chủ yếu gồm canxit, có các dạng nhũ viền (rimstone), đập đá vôi (gour dams) và ngọc động.

Khối đá có hình dáng tròn, gợi liên tưởng đến chiếc bánh. Sau khi có người cầu hôn tại đây, tên gọi Bánh Cưới được du khách sử dụng rộng rãi. Đây cũng là điểm chụp ảnh được nhiều người yêu thích trong hành trình khám phá hang Sơn Đoòng.

Khối măng đá Bánh Cưới trong hang Sơn Đoòng. Ảnh: Linh Huỳnh.

Hố sụt 2 - Vườn địa đàng
Tour khám phá Sơn Đoòng

Hố sụt 2, còn gọi là Vườn địa đàng, nằm cách hố sụt Vọng khủng long khoảng 1 km. Hố sâu 252 m, tính từ miệng đến đáy hang, nơi có một khu rừng nguyên sinh phát triển ngay trong lòng Sơn Đoòng.

Hố sụt tạo khoảng thông với bên ngoài, đưa ánh sáng mặt trời xuống lòng hang. Nhờ đó, thảm thực vật phát triển thành một khu rừng nhỏ với hệ sinh thái đặc thù.

Do sinh trưởng trong môi trường nằm sâu dưới lòng đất, nhiều cây gỗ có thân tương đối nhỏ nhưng vươn cao để đón ánh sáng. Một số cây đạt chiều cao 40-50 m. Càng đi sâu vào hang, lượng ánh sáng giảm dần, thảm thực vật chuyển sang các loài thích nghi với điều kiện thiếu sáng như rêu và dương xỉ.

Hố sụt 2 với khu rừng nguyên sinh nằm giữa lòng hang. Ảnh: Oxalis.

Hơi nước ẩm lạnh từ bên trong hang thường tràn ra khu rừng, tạo thành những dải sương phủ lối đi. Khi sương dày, tầm nhìn bị hạn chế, chỉ còn ánh đèn đội đầu của các thành viên trong đoàn nổi bật giữa màn mờ. Khi sương tan, những thân cây cao vút hiện ra rõ hơn dưới ánh sáng từ miệng hố.

Khu vực này còn ghi nhận sự xuất hiện của một số loài động vật như sóc bay và rắn. Đôi khi, khỉ từ bên ngoài xuống tìm thức ăn. Các loài phân bố ở những khu vực khác nhau, từ bên trong rừng đến vùng rìa vòm hang.

Đường đến "Vườn địa đàng" tại hang Sơn Đoòng. Ảnh: Linh Huỳnh.

Hố sụt Kong
Tour khám phá hệ thống hang Hổ

Hố sụt Kong sâu khoảng 450 m, được phát hiện lần đầu vào năm 1997. Hơn 20 năm sau, các chuyên gia tiếp tục khám phá sâu hơn nhờ thiết bị hiện đại.

Tên gọi hố sụt Kong (Kong Collapse) bắt nguồn từ hình dáng hố sụt khi nhìn từ trên cao, gợi liên tưởng đến quái vật King Kong trong phim Kong: Skull Island, lấy bối cảnh tại Quảng Bình (nay là Quảng Trị) năm 2017.

Toàn cảnh hố sụt Kong nhìn từ trên cao. Ảnh: Jungle Boss.

Tour 5 ngày 4 đêm chinh phục hố sụt Kong gồm nhiều hoạt động mạo hiểm, nổi bật là trải nghiệm đu dây xuống hố sụt cao 100 m. Hành trình còn có hoạt động bơi khám phá hang Hổ, chiêm ngưỡng hệ thống thạch nhũ tại hang Over và cắm trại qua đêm ở hang Pygmy - hang động lớn thứ 4 thế giới.

Một trong 3 chặng đu dây mạo hiểm tại hố sụt Kong. Ảnh: Jungle Boss.

Hố sụt Ác Mộng
Tour khám phá hệ thống hang Hung Thoòng

Hố sụt Nightmare, còn gọi là hố sụt Ác Mộng, sâu khoảng 250 m, nằm tại km 17 đường 20 Quyết Thắng, thuộc hệ thống hang Hung Thoòng. Hố được phát hiện lần đầu vào năm 2016, đến nay chưa đến 10 người từng đặt chân xuống đáy.

Đây là địa hình dạng giếng trời sâu, hiểm trở, chỉ có một lối tiếp cận là đu dây thẳng đứng xuống đáy. Khi kết thúc hành trình, đoàn khảo sát cũng phải đu dây ngược trở lên. Tên gọi Ác Mộng ra đời từ những chuyến đi kéo dài, tiêu tốn nhiều sức lực và thời gian của các nhà thám hiểm.

Hố sụt Ác Mộng sâu khoảng 250 m, chưa đến 10 người từng đặt chân xuống đáy. Ảnh: Jungle Boss.

Đơn vị khai thác đã phát triển hệ thống zipline (đu dây) băng qua hố sụt, đưa vào vận hành từ năm 2025. Hệ thống gồm 3 dây cáp thép không gỉ, mỗi dây có tải trọng lên tới 7 tấn. Hai dây cáp chính kết nối với đai an toàn thông qua hệ thống ròng rọc tốc độ; dây thứ 3 đóng vai trò bảo hộ.

Với hệ thống này, du khách và nhà thám hiểm có thể di chuyển giữa không trung, quan sát toàn cảnh hố sụt từ khu vực trung tâm, thay vì chỉ nhìn từ miệng hố hoặc qua hình ảnh flycam.

Đây là hệ thống zipline băng qua hố sụt tự nhiên đầu tiên tại Việt Nam được đưa vào khai thác trong tour du lịch mạo hiểm, theo thông tin từ đơn vị tổ chức.

Du khách đu dây quan sát toàn cảnh hố sụt Ác Mộng từ trên cao. Ảnh: Jungle Boss.

Châu Sa