Những góc sách giữ hồn Việt ở xứ người

Ở nhiều quốc gia, người Việt đã hình thành các tủ sách cộng đồng, thư viện nhỏ hoặc không gian đọc trong trung tâm sinh hoạt, vừa phục vụ nhu cầu học tập, vừa là nơi giao lưu, tổ chức các buổi giới thiệu sách, tọa đàm văn học, hay lớp học tiếng Việt cho thế hệ trẻ.

Những cuốn sách thiếu nhi, truyện dân gian hay tác phẩm văn học không chỉ phục vụ giải trí mà còn trở thành “công cụ giáo dục mềm”, giúp thế hệ trẻ tiếp cận ngôn ngữ, văn hóa và lịch sử dân tộc một cách tự nhiên…

Tìm lối đi nuôi dưỡng văn hóa đọc

Trò chuyện cùng TG&VN, nhiều phụ huynh Việt kiều cho biết việc cùng con đọc sách đã trở thành một thói quen, góp phần nuôi dưỡng tình yêu với tiếng Việt và cội nguồn.

Từ nhu cầu thực tế đó, chị Thủy Lê-Scherello lựa chọn sáng tác sách song ngữ Việt – Đức, chuyển thể truyện dân gian theo cách kể hiện đại, giúp trẻ em gốc Việt dễ tiếp cận và đồng thời giới thiệu văn hóa Việt tới độc giả quốc tế.

Sang Berlin (Đức) từ năm 11 tuổi, chị Thủy Lê-Scherello sớm nuôi dưỡng tình yêu với sách, hội họa và nghệ thuật trong một môi trường gia đình giàu truyền thống đọc. Khi lập gia đình riêng và có con, mỗi tối, chị đều dành thời gian đọc sách cho con. Không ít lần, chị tự dịch các câu chuyện từ tiếng Việt sang tiếng Đức, đồng thời điều chỉnh chi tiết để phù hợp với cách tiếp nhận của trẻ.

Khi quyết định theo đuổi con đường sáng tác sách song ngữ từ năm 2017, chị bắt đầu với việc chuyển thể truyện cổ tích và truyền thuyết Việt Nam. Mục tiêu của chị là đưa văn hóa, lịch sử và truyền thống Việt Nam đến gần hơn với trẻ em, đặc biệt là các em có nguồn gốc Việt, đồng thời giúp độc giả quốc tế tiếp cận và tìm hiểu văn hóa Việt.

Trong từng câu chuyện, chị Thủy Lê-Scherello lồng ghép những thông điệp về lòng nhân ái, sự bao dung và tinh thần tôn trọng, góp phần định hình nhân cách và tư duy tích cực cho trẻ nhỏ.

Để tăng sức hấp dẫn, các câu chuyện được kể lại với nhiều chi tiết sinh động, giàu hình ảnh, khơi gợi trí tưởng tượng như cuốn Tại sao con hổ có những vằn đen, phỏng theo truyện dân gian Trí khôn của ta đây, được thể hiện bằng ngôn ngữ mượt mà, dễ hiểu, truyền tải bài học về trí tuệ và sự tôn trọng muôn loài.

Hiện sách của chị Thủy Lê-Scherello đã có mặt tại nhiều nhà sách ở Đức, Thụy Sỹ, Áo và trên nhiều nền tảng phát hành toàn cầu. Với cách trình bày song ngữ trên từng trang, độc giả có thể lựa chọn ngôn ngữ phù hợp, đồng thời nâng cao khả năng ngôn ngữ thứ hai, góp phần đưa văn hóa Việt lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng quốc tế.

Nếu chị Thủy Lê-Scherello lựa chọn sách song ngữ, nhà văn Kiều Bích Hương lại tâm huyết với việc xây dựng không gian đọc trên nền tảng số.

Ý tưởng làm những podcast trò chuyện với người gốc Việt, người Việt ở nước ngoài rồi đọc cho nhau nghe được chị nhen nhóm vào mùa Xuân năm Covid-19 thứ hai. Đó cũng là thời điểm chị Hương vừa học xong khóa học nghề thư viện ở Bỉ nên có thêm kỹ năng tìm kiếm, sàng lọc và khai mở thông tin bổ trợ cùng kinh nghiệm làm phóng viên ở Việt Nam trước đây.

Với sự quyết tâm của chị cùng các đồng nghiệp, dự án Kênh Việt Happiness Station (Trạm hạnh phúc) lên sóng từ năm 2022, gửi gắm tình yêu và mong muốn giữ gìn tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

Ngay từ những ngày đầu, các thành viên của dự án đã khẳng định quan điểm giữ gìn và nuôi dưỡng tiếng mẹ đẻ qua giọng đọc của người Việt và gốc Việt tại nhiều nước trên thế giới. Họ cũng khuyến khích trẻ em gốc Việt, dâu và rể nước ngoài cùng gieo trồng tình yêu tiếng Việt trên “cánh đồng” của Trạm hạnh phúc.

Để hấp dẫn và thu hút mọi người tham gia, chị Hương đã sáng tạo các nội dung và chuyên mục khác nhau như Chuyện mình xứ người, Nghe và ngẫm… với mong muốn có được những sản phẩm chất lượng, thú vị và mang lại những giá trị mới cho người Việt ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, chị cũng phát sóng những podcast với chia sẻ về những bài viết hay về người Việt ở nước ngoài, tác phẩm văn học hay của các nhà văn như Hồ Anh Thái, Dạ Ngân… Các buổi giới thiệu sách, tọa đàm văn học cũng được tổ chức trực tuyến, giúp kết nối cộng đồng ở nhiều quốc gia.

Đưa sách Việt vào thư viện nước bạn

Trong nỗ lực kiến tạo không gian văn hóa đọc nơi xứ người, có câu chuyện điển hình của những người phụ nữ Việt ở nước Áo.

Từ tháng 12/2023, những cuốn sách tiếng Việt đã hiện diện tại Thư viện Kinderbücherei der Weltsprachen (Thư viện sách thiếu nhi đa ngôn ngữ) ở quận 14, thủ đô Vienna (Áo). Sáng kiến ý nghĩa này do Hội Phụ nữ Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Áo khởi xướng, với sự đồng hành tích cực của Đại sứ quán Việt Nam cùng cộng đồng người Việt tại đây.

Với thành công này, chị Ngô Bích Thủy - Hội trưởng Hội Phụ nữ Việt Nam tại Áo cho biết các chị đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng mô hình, đưa sách tiếng Việt đến nhiều thư viện khác trên địa bàn, hướng tới cả Thư viện quốc gia Áo.

Song song với việc theo đuổi dự án về tủ sách Việt, họ vẫn duy trì, tổ chức đọc sách cho con cháu định kỳ hằng tháng ở trong phòng (vào mùa Đông) hoặc ngoài trời (kết hợp đi picnic vào cuối tuần) cùng hoạt động giao lưu truyền thống.

Mới đây, Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) cũng đã có buổi làm việc với đoàn công tác của Trường Đại học Hoàng gia Udon Thani nhằm trao đổi, thống nhất kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam-Thái Lan vào tháng 8 tới, trong đó có lễ khánh thành Thư viện Việt Nam đầu tiên tại Thái Lan, đặt tại Trường Đại học Hoàng gia Udon Thani.

Chia sẻ với TG&VN, Tổng lãnh sự Đinh Hoàng Linh cho biết thư viện này dự kiến được xây dựng với hệ thống sách, tài liệu phong phú về ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử Việt Nam, qua đó tạo điều kiện cho sinh viên, giảng viên và người dân địa phương tiếp cận, tìm hiểu sâu hơn về đất nước và con người Việt Nam.

Công trình không chỉ mang ý nghĩa giáo dục mà còn là biểu tượng sinh động cho tình hữu nghị và hợp tác ngày càng phát triển giữa hai nước. Ông Đinh Hoàng Linh đánh giá cao sự phối hợp tích cực của nhà trường, đồng thời khẳng định Tổng lãnh sự quán sẽ tiếp tục đồng hành để hoạt động được triển khai hiệu quả.

Có thể thấy, văn hóa đọc không chỉ là nhu cầu học tập hay giải trí, mà đang trở thành một phương thức linh hoạt để gìn giữ “căn cước văn hóa” trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Từ những không gian đọc nhỏ bé, văn hóa Việt đang được gìn giữ và lan tỏa một cách bền bỉ, góp phần kết nối cộng đồng và truyền trao giá trị qua các thế hệ.

An Bình