Những điểm mới cần lưu ý trong xử phạt vi phạm về đất đai

Luật sư Nguyễn Thế Kỷ, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai.

Trao đổi với Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai, luật sư Nguyễn Thế Kỷ, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai đã phân tích những điểm mới của Nghị định số 281 và những nội dung người dân cần lưu ý khi thực hiện các quy định về đất đai.

Tăng thẩm quyền xử phạt cấp xã

* Thưa luật sư, Nghị định số 281 có nhiều điểm sửa đổi so với trước đây. Theo ông, đâu là những nội dung người dân cần đặc biệt quan tâm?

- Nghị định số 281 đã sửa đổi nhiều quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Một số điểm mới đáng chú ý là bổ sung trường hợp không bị xử phạt do không đăng ký biến động đất đai, tăng thẩm quyền xử phạt của cấp xã và điều chỉnh nhiều biện pháp khắc phục hậu quả.

Nghị định số 281 không chỉ điều chỉnh mức xử phạt mà còn sửa đổi nhiều quy định về nguyên tắc xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực đất đai. Đây là những thay đổi tác động trực tiếp đến cả người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Một trong những điểm đáng chú ý là tăng mạnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã. Theo quy định mới, mức phạt tiền tối đa thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã tăng từ 5 triệu đồng lên 250 triệu đồng đối với cá nhân. Điều này phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và góp phần nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm ngay từ cơ sở.

Bên cạnh đó, nghị định cũng bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như: buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai, buộc nộp lại giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa hoặc làm giả; đồng thời điều chỉnh quy định xử lý đối với giấy tờ giả trong thủ tục đất đai. Đây đều là những nội dung người dân cần nắm để tránh vi phạm và bảo đảm quyền lợi của mình.

* Nội dung được nhiều người quan tâm là nghĩa vụ đăng ký biến động đất đai. Những trường hợp nào bắt buộc phải đăng ký và nếu không thực hiện sẽ bị xử lý ra sao, thưa ông?

- Đăng ký biến động đất đai là nghĩa vụ bắt buộc trong nhiều trường hợp được luật quy định. Đây không phải là thủ tục mang tính lựa chọn mà nhằm cập nhật kịp thời thông tin pháp lý của thửa đất và người sử dụng đất (SDĐ).

Người dân thực hiện thủ tục liên quan đến đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Trấn Biên.

Theo quy định hiện hành, người SDĐ phải thực hiện đăng ký biến động khi có thay đổi thông tin cá nhân hoặc tổ chức SDĐ; thay đổi diện tích, ranh giới thửa đất; chuyển mục đích SDĐ thuộc trường hợp phải đăng ký; thay đổi thời hạn SDĐ; thay đổi hình thức thực hiện nghĩa vụ tài chính...

Nếu thuộc các trường hợp pháp luật quy định mà người SDĐ không thực hiện đăng ký biến động thì có thể bị xử phạt từ 2-3 triệu đồng. Điều quan trọng là người dân không nên chờ đến khi phát sinh tranh chấp hoặc thực hiện giao dịch mới đi làm thủ tục, bởi khi đó không chỉ có nguy cơ bị xử phạt mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi trong quá trình chuyển nhượng, thế chấp hoặc thực hiện các thủ tục hành chính khác.

Bãi bỏ, bổ sung một số quy định không bị xử phạt

* Nghị định số 281 đã bổ sung trường hợp không bị xử phạt do không đăng ký biến động đất đai. Quy định này được áp dụng cho những đối tượng nào và người dân cần lưu ý điều gì?

- Đây là điểm mới rất đáng chú ý, tuy nhiên người dân cần hiểu đây không phải là quy định miễn xử phạt đối với tất cả các trường hợp không đăng ký biến động đất đai. Theo Nghị định số 281, trường hợp được áp dụng là người nhận quyền SDĐ để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền SDĐ theo Điều 127 Luật Đất đai năm 2024. Đối với nhóm đối tượng này, nếu trước ngày 31-8-2026 đã lập biên bản vi phạm nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt thì sẽ không xử phạt. Trường hợp đã có quyết định xử phạt trong khoảng thời gian từ ngày 31-1-2026 đến trước ngày 31-8-2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện thì cũng không tiếp tục thi hành quyết định xử phạt đó.

Như vậy, đây là quy định mang tính chuyển tiếp, chỉ áp dụng đối với một số trường hợp cụ thể được pháp luật quy định. Người dân không nên hiểu rằng từ ngày 31-8 thì việc không đăng ký biến động đất đai sẽ không còn bị xử phạt. Đối với đa số trường hợp còn lại, nghĩa vụ đăng ký biến động và chế tài xử phạt vẫn được áp dụng theo quy định.

* Một điểm mới khác là bãi bỏ một số quy định xử phạt về điều kiện hoạt động dịch vụ trong lĩnh vực đất đai. Theo ông, người dân, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp dịch vụ cần hiểu đúng thay đổi này như thế nào?

- Đây là nội dung dễ gây hiểu nhầm nếu chỉ đọc lướt qua quy định mới. Nghị định số 281 bãi bỏ một số hành vi xử phạt liên quan đến điều kiện hoạt động của một số tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực đất đai như: Tư vấn xác định giá đất, tư vấn điều tra, đánh giá đất đai, tư vấn lập quy hoạch, kế hoạch SDĐ hoặc cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về giá đất. Đồng thời, nghị định cũng bãi bỏ các hình thức xử phạt bổ sung tương ứng như: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động trong một số trường hợp.

Tuy nhiên cần nhấn mạnh rằng, việc bãi bỏ một số quy định xử phạt không đồng nghĩa với việc các tổ chức, cá nhân được phép hoạt động tùy ý hoặc không tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan. Các điều kiện hoạt động, tiêu chuẩn chuyên môn hoặc nghĩa vụ pháp lý vẫn phải được thực hiện theo các quy định hiện hành.

Vì vậy, các doanh nghiệp và đơn vị cung cấp dịch vụ cần chủ động rà soát quy định mới để hiểu đúng phạm vi điều chỉnh của nghị định, tránh cách hiểu cực đoan cho rằng mọi điều kiện đều đã được bãi bỏ, hoặc ngược lại lo ngại rằng quy định mới sẽ làm phát sinh thêm nghĩa vụ. Việc nắm đúng quy định sẽ giúp các chủ thể hoạt động đúng pháp luật, hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình cung cấp dịch vụ.

* Trân trọng cảm ơn ông!

Kim Liễu (thực hiện)