Những dấu ấn đặc biệt của ngoại giao văn hóa Việt Nam

Sau Đại hội 13 của Đảng, văn hóa đối ngoại được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại. Việc nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, quảng bá hình ảnh Việt Nam và con người Việt Nam ra thế giới trở thành nhiệm vụ xuyên suốt, góp phần củng cố niềm tin chính trị, tạo dựng vị thế và uy tín của đất nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Nghị quyết Đại hội 13 nêu rõ mục tiêu giai đoạn 2021-2030: "Tiếp tục đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, có hiệu quả; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, không ngừng nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam". Từ định hướng này, công tác đối ngoại nói chung và ngoại giao văn hóa nói riêng đã đạt nhiều bước tiến nổi bật.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, ngoại giao văn hóa đã trở thành một trong ba trụ cột quan trọng của nền ngoại giao hiện đại, bên cạnh ngoại giao chính trị và ngoại giao kinh tế. Ảnh: Tư liệu

Ngoại giao văn hóa - điểm sáng của đối ngoại cấp cao

Trong những năm qua, ngoại giao văn hóa được triển khai bài bản, rộng khắp, huy động cả hệ thống chính trị. Hoạt động đối ngoại cấp cao do lãnh đạo Đảng, Nhà nước chủ trì đã tạo nên dấu ấn đặc biệt, góp phần tăng cường tin cậy chiến lược với các đối tác. Song song, các chương trình Tuần/Ngày Việt Nam ở nước ngoài, hoạt động tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều chương trình giao lưu văn hóa đã được đổi mới mạnh mẽ, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam tới cộng đồng quốc tế.

Ngoài các hoạt động cấp trung ương, ngoại giao văn hóa tại địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng người dân cũng phát triển mạnh. Gần 9.000 sự kiện lễ hội hàng năm cùng hàng loạt chương trình hợp tác quốc tế ở các tỉnh thành đã trở thành nền tảng quan trọng để quảng bá hình ảnh Việt Nam sinh động và gần gũi.

Ngoại giao văn hóa thực sự trở thành một "vũ khí mềm", giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về cốt cách, khí phách và bản sắc Việt Nam, qua đó ủng hộ đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ của Đảng và Nhà nước.

Ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ UNESCO

Năm 2023 đánh dấu bước tiến vượt bậc của sức mạnh mềm Việt Nam trên trường quốc tế. UNESCO đã công nhận quần đảo Cát Bà là Di sản thế giới, ghi danh Hội An và Đà Lạt vào mạng lưới các thành phố sáng tạo, vinh danh Hải Thượng Lãn Ông là Danh nhân văn hóa thế giới.

Việt Nam hiện đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch Đại hội đồng UNESCO, là thành viên của 5/5 cơ chế quan trọng của tổ chức này, trở thành một trong những nước có tiếng nói then chốt trong việc hoạch định chính sách toàn cầu về văn hóa, giáo dục, khoa học. Tính đến nay, Việt Nam sở hữu 67 di sản và danh hiệu UNESCO, vượt xa mục tiêu 60 danh hiệu đặt ra đến năm 2030.

Những ghi nhận này không chỉ giúp nâng cao uy tín quốc tế mà còn mang lại tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Ninh Bình là ví dụ tiêu biểu: dựa vào Di sản thế giới Tràng An, tỉnh đã chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ, giảm lao động nông nghiệp xuống còn 10%, tăng mạnh tỷ trọng công nghiệp và du lịch, doanh thu du lịch 2023 tăng gấp đôi năm 2019.

Năm 2024-2025, các hoạt động quảng bá văn hóa Việt Nam tiếp tục ghi dấu ở nhiều khu vực mới. Lần đầu tiên, Ngày Việt Nam ở nước ngoài được tổ chức tại Mỹ Latinh, để lại hình ảnh trẻ em Brazil thích thú với nghệ thuật múa rối nước.

Tại Ả-rập Xê-út, văn hóa Việt Nam hiện diện giữa lòng sa mạc khi người dân trải nghiệm nặn tò he, xem nghệ nhân tạo hình chú lạc đà theo phong cách Việt. Những khoảnh khắc giao thoa văn hóa này góp phần giúp thế giới hiểu rõ hơn về sự tinh tế, nhân văn của người Việt.

Nhiều sáng kiến giao lưu nghệ thuật như Lễ hội Việt Nam - Nhật Bản, Liên hoan Múa Quốc tế 2024, chương trình nghệ thuật tại Italy, Tuần lễ phim Việt Nam tại Pháp… tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn của văn hóa Việt Nam và khả năng hòa nhập, đối thoại hiệu quả với các nền nghệ thuật lớn.

Việt Nam đang trở thành một trong những điểm đến văn hóa hấp dẫn nhất châu Á. Tại World Travel Awards 2024, Việt Nam được vinh danh: Điểm đến hàng đầu châu Á, Điểm đến di sản hàng đầu châu Á, Điểm đến thiên nhiên hàng đầu châu Á.

Năm 2024, Việt Nam đón 17,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 38,9% so với cùng kỳ 2023 - mức tăng ấn tượng trong khu vực.

Theo Chỉ số Quyền lực châu Á 2024 của Viện Lowy (Australia), sức mạnh tổng thể của Việt Nam tăng 1,2%; trong đó, mức cải thiện mạnh nhất đến từ sức ảnh hưởng ngoại giao và văn hóa.

Những bước tiến mang tầm chiến lược cuối nhiệm kỳ

Theo Cục trưởng Cục Hợp tác Quốc tế Nguyễn Phương Hòa, năm 2025 đánh dấu giai đoạn đột phá của ngoại giao văn hóa Việt Nam với tầm nhìn chiến lược và nhiều sáng kiến mới.

Một trong những dấu ấn đặc biệt là Việt Nam tiên phong đề xuất sáng kiến Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững tại Mondiacult 2025 với sự tham gia của 163 quốc gia. Sáng kiến được UNESCO thông qua để trình lên Liên Hợp Quốc, thể hiện vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong định hình tư duy phát triển toàn cầu sau 2030.

Trong nước, Lễ hội Văn hóa Thế giới lần thứ nhất tại Hà Nội thu hút hơn 1 triệu lượt khách, 48 quốc gia tham gia, 30 chương trình biểu diễn, 34 bộ phim và gây quỹ thiện nguyện hơn 2,5 tỷ đồng. Sự kiện hướng tới trở thành lễ hội thường niên, đưa Hà Nội trở thành điểm hội tụ văn minh thế giới.

Trong các hoạt động đối ngoại cấp cao, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức 7 chương trình nghệ thuật phục vụ các chuyến công du của lãnh đạo cấp cao tới nhiều quốc gia; đồng thời thực hiện nhiều chương trình nghệ thuật trong nước phục vụ lễ đón nguyên thủ và chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm Quốc khánh.

Đặc biệt, Nhà Triển lãm Việt Nam tại EXPO 2025 Osaka giành 2 giải thưởng quốc tế, đón gần 1,7 triệu lượt khách trong 6 tháng và tạo dấu ấn tại sự kiện toàn cầu này.

Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò thành viên tích cực tại UNESCO, ASEAN và nhiều diễn đàn đa phương. Năm 2025, Việt Nam tái đắc cử Ủy ban Liên chính phủ Công ước UNESCO 2005; Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được ghi danh Di sản thế giới; Phong Nha – Kẻ Bàng mở rộng thành di sản liên biên giới Việt - Lào đầu tiên.

TPHCM chính thức gia nhập Mạng lưới Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh, mở ra cơ hội hợp tác rộng lớn cho ngành công nghiệp văn hóa.

Trong ASEAN, Việt Nam tích cực đóng góp xây dựng Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Khung phát triển bền vững kinh tế sáng tạo, đồng thời tổ chức nhiều hội nghị thể thao - văn hóa tại Hà Nội.

Những thành tựu nổi bật trong ngoại giao văn hóa sau Đại hội 13 không chỉ nâng cao vị thế Việt Nam mà còn tạo thế và lực mới cho đất nước trên lộ trình hướng tới các mục tiêu chiến lược: chào mừng 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước.

Ngoại giao văn hóa đã, đang và sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột quan trọng của nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, một sức mạnh mềm bền bỉ, lan tỏa bản sắc Việt Nam ra thế giới, đồng thời góp phần thúc đẩy hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tình Lê