Những 'bãi đá ngầm' trên thị trường stablecoin

Hình ảnh minh họa đồng tiền điện tử Bitcoin. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Với quy mô vốn hóa hàng trăm tỷ USD và tỷ trọng giao dịch áp đảo trên các nền tảng, loại tài sản này không chỉ đóng vai trò trung gian thanh khoản mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới dòng vốn và ổn định tài chính. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng đó là những rủi ro hệ thống liên quan đến cấu trúc vận hành, đòn bẩy tài chính và hạ tầng kỹ thuật, đặt ra thách thức lớn đối với quản lý vĩ mô và an toàn thị trường.

Chuyên trang phân tích Elliptic ước tính tổng giá trị vốn hóa của stablecoin đạt mức kỷ lục 300 tỷ USD vào tháng 3/2026, chiếm khoảng 8% toàn bộ thị trường tiền mã hóa toàn cầu. Thống kê của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã cho thấy sự thống trị tuyệt đối của đồng USD khi có tới 99% nguồn cung stablecoin được neo giá theo đồng tiền này, trong đó hai cái tên dẫn đầu là Tether với vốn hóa thị trường trị giá 184 tỷ USD và USD Coin với vốn hóa 75 tỷ USD. Hiện nay, loại tài sản này đã trở thành một hạ tầng thiết yếu khi chiếm tới 80% khối lượng giao dịch trên các nền tảng tập trung, với tổng giá trị luân chuyển hàng quý lên tới 400 tỷ USD. Dữ liệu từ tập đoàn thanh toán quốc tế Visa cho thấy chỉ trong vòng 5 năm, quy mô của stablecoin đã tăng vọt từ mức dưới 50 tỷ USD lên xấp xỉ 300 tỷ USD.

Những lỗ hổng

Tuy nhiên, một nghiên cứu từ Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) đã đưa ra một cảnh báo đáng kinh ngạc về "nghịch lý ổn định", nơi các cơ chế giữ giá càng chặt chẽ lại càng khiến hệ thống dễ bị tổn thương trước các đợt tháo chạy mạnh mẽ. Các nhà khoa học tại tổ chức này ước tính xác suất tháo chạy hàng năm của đồng Tether là 3,9% và đồng USD Coin là 3,3%. Nếu làm một phép so sánh, rủi ro gặp sự cố đối với một tài khoản ngân hàng truyền thống được bảo hiểm bởi Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ (FDIC) thấp hơn tới 3.900 lần so với rủi ro từ nắm giữ stablecoin. Các chuyên gia tính toán rằng nếu một cá nhân nắm giữ loại tiền này trong mười năm, xác suất đối mặt với một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng lên tới 33%.

Chuyên gia phân tích Peter Gratton, thuộc trang Investopedia, lưu ý đồng Tether từng có lúc giảm giá xuống còn 90 xu vào năm 2018, trong khi đó, đồng USD Coin từng lao dốc xuống mức 87 xu vào tháng 3/2023. Nguy hiểm hơn, các nền tảng như Aave đang cho phép người dùng thực hiện các vòng lặp vay mượn với tỷ lệ đòn bẩy gấp 10 lần số vốn ban đầu.

Ngày 10/10/2025, một đợt bán tháo trên thị trường đã khiến tổng giá trị tài sản bị thanh lý lên mức kỷ lục gần 20 tỷ USD. Hệ quả là áp lực bán tháo dây chuyền, khiến đồng stablecoin USD mất giá nghiêm trọng và chỉ còn giao dịch ở mức 65 xu.

Bên cạnh các rủi ro về biến động giá, hạ tầng kỹ thuật của loại tiền này cũng đang là mục tiêu của tội phạm công nghệ cao. Theo báo cáo từ các tổ chức bảo mật, tính đến tháng 2/2026, các vụ tấn công vào các điểm trung gian của hệ thống lưu trữ dữ liệu đã gây thất thoát khoảng 2,9 tỷ USD. Trong năm 2024, một vụ tấn công lừa đảo đã giúp tội phạm chiếm đoạt lượng stablecoin DAI trị giá 55 triệu USD từ ví của người dùng. Thêm vào đó, sự cố hoạt động của các mạng lưới như Solana hay Base là minh chứng cho thấy các "cầu nối" tài chính mới này vẫn chưa đạt được độ tin cậy như hệ thống ngân hàng truyền thống.

Khung pháp lý toàn diện

Hình ảnh minh họa đồng tiền điện tử Tether, Bitcoin và Ethereum. Ảnh: Getty Images

Tác động của stablecoin không chỉ dừng lại ở giới đầu cơ mà đã lan sang nền kinh tế thực với tốc độ chóng mặt. Ngân hàng đầu tư Citigroup dự báo khối lượng giao dịch stablecoin có thể đạt mức từ 100.000 - 200.000 tỷ USD vào năm 2030. Tại các thị trường mới nổi như Nigeria và Philippines, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ghi nhận xu hướng người dân sử dụng stablecoin để tiết kiệm và thanh toán hàng ngày nhằm tránh sự mất giá của đồng nội tệ.

Một số chuyên gia nhận định các công ty phát hành stablecoin đang dần biến thành những "ngân hàng trung ương bóng tối" khi tự tạo ra thanh khoản dựa trên lợi nhuận tư nhân thay vì lợi ích công cộng. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) bổ sung thêm rằng chỉ cần một dòng vốn 3,5 tỷ USD chảy vào stablecoin cũng có thể làm thay đổi lãi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ từ 2,5 đến 5 điểm cơ bản.

Hiện nay, các công ty phát hành lớn như Tether và Circle đang nắm giữ một lượng trái phiếu chính phủ Mỹ khổng lồ, vượt qua cả các chủ nợ quốc gia lớn như Saudi Arabia hay Hàn Quốc. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dự báo quy mô này có thể đạt tới 3.000 tỷ USD trong vòng 5 năm tới.

Thống đốc Fed Michael Barr bày tỏ lo ngại rằng các tài sản dự trữ không được bảo hiểm có thể làm lây lan căng thẳng sang hệ thống ngân hàng truyền thống, làm giảm khả năng cho vay của các ngân hàng. Trong khi đó, các tổ chức tội phạm đang tận dụng loại tiền này cho các hoạt động phi pháp quy mô công nghiệp. Elliptic đã theo dõi và phát hiện các trại lừa đảo tại Đông Nam Á sử dụng stablecoin làm công cụ giao dịch chính trên các chợ đen.

Trước những diễn biến phức tạp, Đạo luật GENIUS tại Mỹ và quy định MiCAR tại châu Âu đã được ban hành để thiết lập các tiêu chuẩn về tài sản dự trữ. Tuy nhiên, chuyên gia Nellie Liang từ Viện Brookings vẫn lo ngại rằng việc áp dụng quá nhanh các quy tắc này khi chưa có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng có thể dẫn đến những thiếu sót lớn.

Chuyên gia Neha Narula, Giám đốc Sáng kiến Tiền tệ Kỹ thuật số (Digital Currency Initiative) tại phòng nghiên cứu MIT Media Lab nhấn mạnh rằng các nhà quản lý cần phải coi các chuỗi lưu trữ dữ liệu là hạ tầng trọng yếu của quốc gia và cần được kiểm định nghiêm ngặt như cách xây dựng các cây cầu dân sinh.

Theo giới phân tích, chỉ khi có sự giám sát chặt chẽ và minh bạch từ các cơ quan chính phủ, stablecoin mới có thể thực sự trở thành một công cụ tài chính an toàn cho người dân và không trở thành mồi lửa cho một cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo.

Trà My/TTXVN (Tổng hợp)