Nhìn lại kỳ họp thứ nhất: Tạo dựng vững chắc, củng cố niềm tin, tạo đà toàn thắng

Toàn cảnh Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Quang Vinh)

Kiện toàn nhân sự, quyết định nhiều vấn đề hệ trọng

Trong quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, công tác tổ chức, nhân sự là điểm nhấn của Kỳ họp được coi là nội dung trọng tâm, có ý nghĩa quan trọng, quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước trong cả nhiệm kỳ.

Quốc hội đã hoàn thành nhiệm vụ hệ trọng, xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn 39 nhân sự cấp cao của bộ máy Nhà nước. Quốc hội đã bầu Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ với sự tín nhiệm rất cao, gần như tuyệt đối từ các đại biểu Quốc hội.

Toàn cảnh Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Quang Vinh)

Sau khi được bầu, Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã tuyên thệ trước Quốc hội, trước đồng bào, cử tri cả nước theo quy định của Hiến pháp, thể hiện rõ trách nhiệm, cam kết mạnh mẽ, quyết tâm cao hoàn thành trọng trách mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó, đáp ứng kỳ vọng của cử tri và Nhân dân.

Các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam tham dự phiên bế mạc Kỳ họp thứ Nhất (Ảnh: Quang Vinh)

Qua đó khẳng định công tác tổ chức, nhân sự đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, tiến hành bài bản, nghiêm túc, chặt chẽ, đúng chủ trương của Đảng, quy định pháp luật của Nhà nước, bảo đảm tính dân chủ, công khai, minh bạch nên đã đạt được sự đồng thuận, thống nhất cao trong Quốc hội. Nói như lời Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên trước báo chí trong nước và quốc tế: “Điều này thể hiện sự đồng thuận, sự tin tưởng rất lớn của Quốc hội đối với các phương án nhân sự đã được giới thiệu”.

Các vị lãnh đạo cấp cao thực hiện Lễ tuyên thệ sau khi được Quốc hội bầu giữ chức: Chủ tịch nước; Chủ tịch Quốc hội; Thủ tướng Chính phủ; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (Ảnh: Quang Vinh)

Thành công của công tác tổ chức, nhân sự tại Kỳ họp thứ Nhất là nhờ sự thành công rất tốt đẹp của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra trước đó. Dưới sự lãnh đạo sâu sát, toàn diện của Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự chỉ đạo quyết liệt, khoa học, kịp thời, bài bản và sáng tạo của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng bầu cử quốc gia, Chính phủ và UBTƯ MTTQ Việt Nam mà cuộc bầu cử đã bầu đủ được 500 đại biểu Quốc hội, 2.552 đại biểu HĐND các cấp tỉnh, 72.440 đại biểu HĐND xã.

Theo đánh giá của Hội đồng bầu cử quốc gia, các đại biểu được bầu đều bảo đảm tiêu chuẩn, chất lượng và có cơ cấu hợp lý; tỷ lệ đại biểu kiêm nhiệm làm việc trong các cơ quan hành pháp, tư pháp giảm, tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tăng; tỷ lệ đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp trúng cử có trình độ chuyên môn cao hơn so với nhiệm kỳ trước.

Như vậy có thể nói, đây chính là tiền đề quan trọng để 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI tiến hành xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn 39 nhân sự cấp cao của bộ máy Nhà nước, trong đó có Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ.

Các đại biểu Quốc hội khóa XVI tham dự Kỳ họp thứ Nhất (Ảnh: Quang Vinh)

Đặc biệt, ngay trong Kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ, Quốc hội đã xem xét thông qua nhiều nghị quyết quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội và các vấn đề quan trọng khác của đất nước, tiêu biểu như: Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030; Nghị quyết về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; Nghị quyết về Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia và kế hoạch vay trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030; Nghị quyết bổ sung dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2024 và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024;

Nghị quyết về thành lập Thành phố Đồng Nai. Để rồi từ 30/4/2026, sau 51 năm non sông thống nhất một dải, đất nước có 7 thành phố trung ương, đó cũng là những cực tăng trưởng của vùng để kéo các địa phương khác cùng tiến.

Với việc bàn thảo và đưa ra các giải pháp nhằm tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng 2 con số ngay từ năm đầu của nhiệm kỳ là cơ sở quan trọng, và đòn bẩy chính sách để đạt mục tiêu trong cả một nhiệm kỳ. Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2030 quyết nghị: Phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao đời sống Nhân dân; để đến năm 2030 nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao.

Lắng nghe hơi thở cuộc sống, hành động vì người dân, doanh nghiệp

Với tinh thần “Quốc hội họp mỗi khi Nhân dân cần, đất nước cần”, những vấn đề Nhân dân cần đã được xem xét ngay tại Kỳ họp thứ Nhất. Trong công tác Lập pháp, Quốc hội thông qua 9 luật và 31 nghị quyết, trong đó có 5 nghị quyết quy phạm pháp luật. Điều đáng nói, nhiều Luật, Nghị quyết được thông qua với tỷ lệ 100% đại biểu Quốc hội có mặt tán thành thể hiện sự thống nhất tuyệt đối về những chính sách mới. Những Luật, Nghị quyết thông qua lần này góp phần kịp thời thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các Nghị quyết, Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Để thích ứng với việc xung đột xảy ra tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng cao, Quốc hội quyết định bổ sung vào chương trình kỳ họp, và xem xét ban hành Nghị quyết số 19/2026/QH16 quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay có hiệu lực thi hành từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026 để đưa mức thuế bảo vệ môi trường với xăng, dầu, nhiên liệu bay về 0 đồng. Qua đó giúp doanh nghiệp và người dân “qua cơn bĩ cực” để ổn định cuộc sống.

Các Luật, Nghị quyết được biểu quyết thông qua với tỷ lệ tán thành rất cao, nhiều Luật, Nghị quyết được Quốc hội thông qua với tỷ lệ tán thành 100% (Ảnh: Quang Vinh)

Đặc biệt, việc kịp thời điều chỉnh linh hoạt các sắc thuế trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt đã khẳng định sự chủ động, quyết liệt trong điều hành chính sách tài khóa và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn khi nâng ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế thu nhập cá nhân của cá nhân, hộ kinh doanh lên mức 1 tỷ đồng/năm.

Mức doanh thu này cũng sẽ thống nhất với mức doanh thu phải sử dụng hóa đơn điện tử của cá nhân, hộ kinh doanh để hỗ trợ hiệu quả cho các cá nhân và hộ kinh doanh. Sâu xa chính là “khoan thư sức dân” góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Không những vậy còn là chính sách “kích thích” các hộ gia đình, hộ kinh doanh “lớn lên” thành những doanh nghiệp. Việc ban hành “1 luật sửa 4 luật” về thuế như “một mũi tên trúng hai đích”, thể hiện sự nhạy bén của Quốc hội và Chính phủ nhiệm kỳ mới trước biến động của tình hình thực tiễn.

Hay như việc thông qua: Luật Thủ đô (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi); Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đều là những vấn đề nhằm thực hiện triển khai thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban bí thư.

Việc ban hành Nghị quyết về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công, áp dụng tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố cũng là để kịp thời thể chế hóa Kết luận số 23-KL/TW ngày 07/4/2026 của Bộ Chính trị về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.

Giám sát những vấn đề nóng, bức thiết từ “tiếng lòng” dân

Trong công tác Giám sát, Quốc hội đã nghe Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài trình bày Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI; Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày Báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Sau đó, Quốc hội đã dành thời gian thảo luận về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị cử cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Đặc biệt, Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI của Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam chính là báo cáo “tiếng dân” đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài trình bày trước Quốc hội Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Quang Vinh)

Báo cáo của Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam đã nhận được sự đồng tình, đánh giá rất cao của nhiều đại biểu Quốc hội. Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn Hải Phòng) nói: “Báo cáo của UBTƯ MTTQ Việt Nam tổng hợp kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã đề cập đến rất nhiều vấn đề thực tiễn bức xúc mà cử tri cả nước tin tưởng gửi gắm tới Quốc hội, Chính phủ”.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao một số lĩnh vực cử tri kiến nghị nhiều lần như: ô nhiễm môi trường, chính sách hỗ trợ nông dân trong sản xuất nông nghiệp, hạ tầng giao thông, an toàn vệ sinh thực phẩm, hàng giả, hàng kém chất lượng; thông tin xấu, độc trên không gian mạng; tội phạm công nghệ cao, tình trạng lãng phí; chế độ, chính sách cho cán bộ cơ sở vẫn chậm được xử lý, giải quyết hoặc chưa có nhiều chuyển biến rõ nét trên thực tế, từ đó làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân tiếp tục được Người đứng đầu MTTQ, các đoàn thể trung ương đề cập trong Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Đáng chú ý, theo đại biểu Quốc hội Đoàn Thu Hà (Đoàn Lạng Sơn), Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân của Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam đã tổng hợp rất kịp thời, đầy đủ ý kiến, kiến nghị, tình hình tâm tư, nguyện vọng của cử tri cả nước, phân tích rõ kết quả đạt được, chỉ rõ một số hạn chế, đồng thời kiến nghị các nhóm giải pháp trong công tác lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.

Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài trình bày trước Quốc hội Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân gửi đến kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Quang Vinh)

Bà Hà khẳng định: “Báo cáo đã phản ánh nhiều đổi mới thiết thực, hiệu quả, đặc biệt là những cải tiến trong công tác lập pháp của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội; sự chỉ đạo tích cực của Chính phủ, các bộ, ngành trung ương trong giải quyết, trả lời một khối lượng lớn kiến nghị của cử tri. Đặc biệt, báo cáo đã nêu bật sự phấn khởi, niềm tin của cử tri, Nhân dân, đồng bào ta ở nước ngoài và bạn bè quốc tế đối với sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, sâu sắc, bản lĩnh của Đảng, Nhà nước, của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước những tác động, biến động của thế giới, khu vực ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế đất nước. Đó chính là nền tảng, cơ sở vững chắc để chúng ta tiếp tục kiên trì, kiên quyết thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ kinh tế - xã hội nhiệm kỳ mới, trước hết là năm 2026”.

Những kiến nghị từ các đại biểu Quốc hội, và nguyện vọng của cử tri và Nhân dân được Mặt trận tập hợp, qua đó khẳng định những bức xúc từ hơi thở cuộc sống của người dân từ ô nhiễm môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm; cho đến lãng phí đã được phản ánh nêu ý kiến tại nghị trường Quốc hội đúng với tinh thần: “Mặt trận là Nhân dân”- vấn đề được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập nhiều lần khi làm việc với Mặt trận.

Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga trao đổi với các đại biểu bên lề Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Quang Vinh)

Với việc thông qua Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027 và Nghị quyết thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội năm 2027. Theo đó, Quốc hội sẽ tiến hành giám sát tối cao chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính”, đồng thời, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026” và báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XVI.

Thực hiện quy định mới của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Quốc hội giao Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội, căn cứ chức năng, nhiệm vụ của mình và tình hình thực tiễn, chủ động lựa chọn hình thức giám sát phù hợp để tổ chức giám sát ngay trong năm 2026 đối với một số nội dung và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kết quả giám sát trong năm 2027; chủ động theo dõi, giám sát việc triển khai, tổ chức thi hành pháp luật, nắm bắt các khó khăn, vướng mắc, nhất là về quy định pháp luật để kịp thời đề xuất Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương có giải pháp tháo gỡ, hoàn thiện hệ thống pháp luật; trường hợp cần thiết, kịp thời báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, tổ chức giám sát.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Quang Vinh)

Phát biểu bế mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định: "Các chính sách ban hành tại Kỳ họp vừa mang đậm tinh thần đổi mới và tinh thần hành động quyết liệt để tháo gỡ những điểm nghẽn, đảm bảo tính căn cơ, lâu dài, kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, thúc đẩy phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm cụ thể. Đồng thời quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý hiệu quả các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội. Thành công tốt đẹp của Kỳ họp thứ Nhất tạo khí thế, niềm tin và động lực mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội".

Với việc thành công tốt đẹp của Kỳ họp thứ Nhất đã tạo nên những khí thế, niềm tin và động lực mới cho cả nhiệm kỳ Quốc hội. Qua đó đã tạo dựng vững chắc, củng cố niềm tin, tạo đà toàn thắng cho cả nhiệm kỳ và đất nước trong giai đoạn 5 năm hướng đến đất nước phồn vinh, văn minh; Nhân dân ấm no, hạnh phúc; khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố, tăng cường tạo nên những sức mạnh to lớn, vĩ đại, đưa đất nước đạt được những kỳ tích mới trong tương lai.

Anh Vũ - Việt Thắng