Nhiều tiện ích từ nhật ký khai thác thủy sản điện tử

Đây là sự thay đổi về phương thức quản lý hoạt động khai thác trên biển, tạo dấu mốc quan trọng trong hiện đại hóa nghề cá địa phương, thúc đẩy chuyển đổi số ngành thủy sản.

Hoạt động này cũng góp phần thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về phòng - chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Từ cuốn sổ giấy đến chiếc điện thoại thông minh

Nhiều năm qua, việc ghi nhật ký khai thác thủy sản bằng tay là quy định bắt buộc đối với tàu cá có chiều dài từ 12 m trở lên. Tuy nhiên, trong điều kiện lao động trên biển, việc ghi chép thủ công luôn gặp không ít khó khăn.

Sóng lớn, tàu rung lắc, gió biển mạnh khiến việc ghi lại đầy đủ tọa độ, thời gian, sản lượng hay chủng loại thủy sản đôi khi chỉ dừng ở mức “ghi nhớ tạm”, để khi cập bờ mới bổ sung. Chính điều này dễ dẫn đến sai lệch thông tin, ảnh hưởng đến công tác quản lý nguồn lợi thủy sản.

Khi Gia Lai được lựa chọn là một trong những địa phương đầu tiên của cả nước triển khai thí điểm ghi nhật ký khai thác thủy sản điện tử (NKKTTSĐT), những băn khoăn ban đầu là điều khó tránh khỏi.

Nhiều ngư dân lớn tuổi vốn quen với cuốn sổ tay truyền thống không khỏi e dè trước chiếc điện thoại thông minh; họ lo ngại thiết bị có thể trục trặc giữa biển khơi, trong khi việc nhập dữ liệu lại phức tạp hơn so với thói quen ghi chép bằng tay đã gắn bó bao năm.

Thế nhưng, thực tế triển khai đã dần làm thay đổi những băn khoăn ấy. Sáng 20-6, hai chiếc tàu câu cá ngừ BĐ 93011-TS và BĐ 93903-TS của 2 anh em sinh đôi Nguyễn Thành Hỏi, Nguyễn Thành Học (SN 1982, ở xã Cát Tiến) đã cập Cảng cá Quy Nhơn.

Ông Hỏi chia sẻ, lúc đầu nghe ghi nhật ký bằng điện thoại cũng hơi ngại, nhưng được hướng dẫn vài lần và quan trọng là tự mình phải làm, khó đâu hỏi đó, dần dần sẽ thành thạo.

2 anh em ngư dân Nguyễn Thành Học (bên phải) và Nguyễn Thành Hỏi thực hiện yêu cầu nhập bến, khai báo sản lượng tại Cảng cá Quy Nhơn sáng 20-6. Ảnh: N.T

Không ít ngư dân đã thích ứng nhanh với cách làm mới. Ngư dân Nguyễn Văn Quốc - chủ tàu câu cá ngừ đại dương ở phường Hoài Nhơn Bắc - cho biết, điều ông hài lòng nhất là hệ thống tự động ghi nhận tọa độ khai thác. “Trước đây nhiều khi nhớ rồi ghi lại nên dễ sai. Bây giờ chỉ cần nhập sản lượng, còn dữ liệu khác hệ thống hỗ trợ, rất thuận tiện” - ông nói.

Không chỉ những chủ tàu trẻ, nhiều ngư dân lớn tuổi cũng đang dần thích nghi với công nghệ và thấy thoải mái khi việc sử dụng nhật ký điện tử, giúp công việc nhẹ nhàng, nhanh chóng hơn.

Tích cực đồng hành cùng ngư dân

Theo Chi cục Thủy sản, từ tháng 10-2025 đến nay, tỉnh phối hợp với Công ty CP Viễn thông Năng lượng TCOMIE (TP. Hồ Chí Minh) triển khai NKKTTSĐT đối với tàu cá từ 12 m trở lên.

Thống kê đến cuối tháng 5-2026, toàn tỉnh có tổng cộng 3.988 tàu có chiều dài từ 12 m trở lên, trong đó 3.373 chiếc đã cài đặt phần mềm, đạt hơn 84,5%. Riêng với nhóm tàu dài từ 15 m trở lên, tỷ lệ cài đặt đã vượt 90%.

Tại các cảng cá Tam Quan, Quy Nhơn và Đề Gi, nhiều cán bộ thường xuyên vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa hỗ trợ ngư dân cài đặt, hướng dẫn sử dụng phần mềm. Nhờ vậy, số lượng ngư dân sử dụng thành thạo phần mềm ngày càng tăng.

Riêng Cảng cá Tam Quan, trong 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 4.200 lượt tàu ra khơi, tiếp nhận trên 3.000 nhật ký điện tử với tổng sản lượng khai thác hơn 5.150 tấn.

Cán bộ Ban quản lý Cảng cá Quy Nhơn hỗ trợ chủ tàu cá thao tác sử dụng nhật ký điện tử vào sáng 20-6. Ảnh: N.T

Theo ông Đặng Văn Dẫn - Giám đốc Ban quản lý Cảng cá Tam Quan, không chỉ giúp ngư dân thuận lợi hơn trong việc ghi chép, NKKTTSĐT còn mang ý nghĩa lớn trong công tác quản lý nghề cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Bởi thông qua hệ thống, cơ quan chức năng có thể theo dõi đầy đủ thông tin của từng tàu cá, từ thời điểm xuất bến, hành trình khai thác đến khi cập cảng; đồng thời đối chiếu với dữ liệu giám sát hành trình, kiểm soát chính xác sản lượng khai thác.

Dữ liệu từ hệ thống cho phép truy xuất đầy đủ thông tin của từng tàu cá, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, đồng thời góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.

Theo ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh đặt mục tiêu 100% tàu cá có chiều dài từ 12 m trở lên sẽ được lắp đặt và đưa vào vận hành hệ thống NKKTTSĐT.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống NKKTTSĐT với hệ thống E-logbook dùng chung, hệ thống eCDT cùng các nền tảng quản lý chuyên ngành theo quy định.

Cùng với đó, Sở tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn ngư dân sử dụng thành thạo hệ thống, bảo đảm việc chuyển đổi diễn ra đồng bộ, hiệu quả.

Đồng thời, Sở chủ trì phối hợp với UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan triển khai chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao dịch vụ NKKTTSĐT theo quy định tại Nghị quyết số 28/2025/NQ-HĐND ngày 9-12-2025 của HĐND tỉnh, góp phần khuyến khích ngư dân tiếp cận và sử dụng thành thạo NKKTTSĐT.

NGỌC TÚ