Nhiều thiết bị Apple sắp mất khả năng chỉnh sửa trên Microsoft Office: Chuyện gì đang xảy ra?

Các ứng dụng Windowa cho Mac bao gồm Word, Excel và Power Point.

Hàng triệu người dùng Word, Excel và PowerPoint trên Mac, iPhone và iPad có thể sớm đối mặt với một thay đổi đáng chú ý

Những ngày gần đây, nhiều thông tin trên mạng xã hội cho rằng Apple đang "hạn chế" hoặc "siết" Microsoft Office trên hệ sinh thái của mình. Tuy nhiên, các tài liệu chính thức cho thấy nguyên nhân thực sự đến từ phía Microsoft.

Theo thông báo của Microsoft, một chứng chỉ số (digital certificate) dùng để xác thực bản quyền Microsoft 365 và Office trên macOS và iOS sẽ hết hạn vào ngày 13/7/2026.

Các ứng dụng không được cập nhật lên phiên bản tương thích sẽ tự động chuyển sang chế độ "Reduced Functionality Mode" (chức năng hạn chế). Khi đó, người dùng vẫn có thể mở, xem và in tài liệu, nhưng không thể chỉnh sửa, lưu hoặc tạo tệp mới.

Ai sẽ bị ảnh hưởng?

Theo Microsoft, thay đổi này chỉ áp dụng đối với các thiết bị chạy macOS và iOS. Người dùng Windows và Android không bị tác động bởi đợt thay đổi chứng chỉ lần này.

Đối với người dùng Microsoft 365 hoặc Office 2021 trên Mac, iPhone và iPad, vấn đề thường có thể được khắc phục bằng cách cập nhật hệ điều hành và ứng dụng lên phiên bản mới nhất. Microsoft yêu cầu thiết bị phải chạy ít nhất macOS 12 Monterey hoặc iOS 17 cùng các phiên bản Office tương thích.

Tuy nhiên, với Office 2019 for Mac, mọi thứ sẽ phức tạp hơn. Bởi vì, phiên bản này đã hết vòng đời hỗ trợ từ năm 2023 và không còn nhận các bản cập nhật cần thiết để gia hạn chứng chỉ.

Điều đó đồng nghĩa nhiều người dùng đã mua Office 2019 theo hình thức trả tiền một lần có thể mất khả năng chỉnh sửa tài liệu sau ngày 13/7, dù phần mềm vẫn được cài đặt trên máy.

Quyết định của Microsoft gây tranh cãi trong cộng đồng người dùng

Điểm gây tranh luận nằm ở việc Microsoft từng khẳng định các ứng dụng Office 2019 vẫn sẽ tiếp tục hoạt động sau khi hết hỗ trợ. Tuy nhiên, do chứng chỉ bản quyền chỉ được gia hạn thông qua các bản cập nhật mới, người dùng Office 2019 for Mac không còn con đường nào để nhận chứng chỉ mới và duy trì đầy đủ chức năng.

Một số chuyên gia và cộng đồng người dùng cho rằng Microsoft hoàn toàn có thể gia hạn chứng chỉ cho các phiên bản cũ nhưng đã lựa chọn không làm như vậy nhằm thúc đẩy người dùng chuyển sang Microsoft 365 hoặc Office 2024. Dù vậy, Microsoft khẳng định đây là yêu cầu kỹ thuật liên quan đến hệ thống xác thực bản quyền và dữ liệu của người dùng sẽ không bị ảnh hưởng.

Apple có thực sự "chặn" Microsoft Office?

Câu trả lời là không.

Cho đến nay, không có bằng chứng nào cho thấy Apple chặn Word, Excel, PowerPoint hay Outlook trên Mac, iPhone hoặc iPad. Office vẫn được phân phối bình thường thông qua App Store và tiếp tục hoạt động trên các thiết bị đáp ứng yêu cầu cập nhật của Microsoft.

Điều đang xảy ra là do Microsoft thay đổi cơ chế xác thực bản quyền đối với Office trên nền tảng Apple, khiến các thiết bị hoặc phiên bản phần mềm quá cũ không còn đủ điều kiện hoạt động đầy đủ.

Vấn đề về quyền sử dụng Office trên Mac cũng phản ánh một xu hướng lớn hơn của ngành công nghệ: Người dùng ngày càng phụ thuộc vào các dịch vụ phần mềm được kiểm soát từ xa thông qua bản quyền, tài khoản và máy chủ xác thực.

Trong quá khứ, việc mua bản quyền một bộ Office đồng nghĩa với quyền sử dụng gần như vĩnh viễn trên thiết bị. Nhưng trong kỷ nguyên điện toán đám mây và phần mềm thuê bao, ngay cả những sản phẩm đã được mua hợp pháp cũng có thể mất đi một phần chức năng nếu không còn đáp ứng các yêu cầu hỗ trợ kỹ thuật của nhà cung cấp.

Vì vậy, câu chuyện không nằm ở việc Apple hạn chế Microsoft Office, mà ở thực tế rằng quyền kiểm soát phần mềm ngày nay đang ngày càng thuộc về các công ty công nghệ thay vì người dùng cuối. Và sự thay đổi sắp diễn ra với Office trên Mac, iPhone và iPad thể hiện rõ ràng nhất cho xu hướng này.

Đỗ Tho