Nhiều hãng ô tô ghi nhận lỗ nặng vì đầu tư quá mạnh tay cho xe điện

"Hi sinh" năm tài chính vừa qua tạo ra nền tảng để Honda phát triển mạnh hơn trong mảng xe điện hóa những năm tới. Ảnh: Hoàng Linh

Theo Honda, khoản lỗ được ghi nhận sau khi quyết định tạm dừng phát triển một số mẫu xe điện dự kiến sẽ sản xuất tại Bắc Mỹ, với lý do nhu cầu tăng trưởng chậm lại.

Công ty ước tính tổng thiệt hại do việc điều chỉnh lại chiến lược xe điện có thể lên tới 2.500 tỷ yên, bao gồm cả khoản lỗ mới được dự báo cho năm tài chính kết thúc trong tháng này.

Trước đó, Honda từng dự báo lợi nhuận ròng 300 tỷ yên cho năm tài chính này.

Hãng xe Nhật Bản cũng thông báo, Tổng Giám đốc điều hành (CEO) và Phó chủ tịch sẽ cùng giảm 30% lương hàng tháng trong 3 tháng của năm tài chính 2026 bắt đầu từ tháng 4-2026.

Năm 2021, Honda từng tuyên bố sẽ chuyển hướng khỏi xe chạy xăng, đặt mục tiêu toàn bộ danh mục sản phẩm sẽ là xe điện hoặc xe chạy pin nhiên liệu vào năm 2040 trong bối cảnh xu hướng giảm phát thải toàn cầu.

Tuy nhiên, đà chuyển đổi đang chậm lại khi tăng trưởng thị trường xe điện không như kỳ vọng. Tháng 5-2025, Honda cho biết sẽ giảm đầu tư cho xe điện đến năm tài chính 2030 từ 10.000 tỷ yên xuống còn 7.000 tỷ yên, viện dẫn áp lực từ thuế nhập khẩu cao tại Mỹ và nhu cầu xe điện toàn cầu suy yếu.

Đồng thời, hãng cũng hạ mục tiêu doanh số xe điện vào năm 2030 từ 30% xuống còn khoảng 20%, dù vẫn giữ mục tiêu chuyển đổi hoàn toàn sang xe điện và xe pin nhiên liệu vào năm 2040.

Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Honda Toshihiro Mibe cho biết, hãng dự kiến sẽ công bố chi tiết việc rà soát chiến lược vào tháng 5 tới.

Dĩ nhiên, Honda không phải cái tên duy nhất báo lỗ vì những nỗ lực phát triển xe điện. Ford công khai bộ phận xe điện Model e lỗ khoảng 4,8 tỷ USD trong năm 2025, sau khi đã lỗ hơn 5 tỷ USD năm 2024. Trong 3 năm qua, bộ phận này lỗ tổng cộng khoảng 14 tỷ USD.

GM cũng chịu hàng tỷ USD chi phí tái cấu trúc và hủy dự án xe điện, bao gồm hơn 7 tỷ USD chi phí liên quan đến chiến lược điện hóa. Hãng thậm chí phải giảm sản lượng xe điện và cắt việc làm tại một số nhà máy xe điện khi nhu cầu không tăng như kỳ vọng.

Dù chưa ghi nhận khoản lỗ riêng về xe điện, Mercedes-Benz cũng đã giảm biên lợi nhuận và điều chỉnh kế hoạch xe điện. Ảnh: Hoàng Linh

Trước đó, Stellantis - sở hữu các thương hiệu như Jeep, Fiat, Peugeot hay Chrysler - cũng thông báo đã ghi nhận nhiều khoản lỗ trong quá trình điều chỉnh chiến lược điện hóa tại Mỹ và châu Âu.

Volkswagen không công bố khoản lỗ riêng biệt liên quan tới xe điện, nhưng lợi nhuận của tập đoàn giảm hơn 44% trong năm qua xuống còn khoảng 6,9 tỷ euro, một phần đến từ chi phí lớn cho các nỗ lực chuyển đổi sang xe điện.

Nhìn chung, các khoản lỗ lớn mà nhiều hãng ô tô toàn cầu công bố gần đây chủ yếu bắt nguồn từ chi phí đầu tư quá lớn cho xe điện trong khi thị trường tăng trưởng chậm hơn dự báo ban đầu. Trong giai đoạn 2020–2022, khi nhiều chính phủ thúc đẩy mục tiêu giảm phát thải, các tập đoàn đẩy mạnh chiến lược điện hóa với kế hoạch đầu tư hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi trên thực tế diễn ra chậm hơn kỳ vọng. Nhu cầu tại nhiều thị trường lớn không tăng nhanh như dự báo, khiến chi phí đầu tư lớn chưa thể được bù đắp bằng doanh số, dẫn tới các khoản lỗ lớn trong giai đoạn hiện nay.

Bên cạnh đó, chi phí sản xuất xe điện vẫn cao, đặc biệt là chi phí pin. Việc xây dựng chuỗi cung ứng pin, nhà máy sản xuất và hệ sinh thái phần mềm cũng đòi hỏi nguồn vốn rất lớn.

Ngoài ra, các yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất cao, chi phí vay vốn và chính sách thương mại cũng ảnh hưởng tới nhu cầu thị trường và kế hoạch đầu tư. Tất cả những yếu tố này khiến giai đoạn chuyển đổi sang xe điện trở nên tốn kém và nhiều rủi ro hơn so với dự tính ban đầu của ngành ô tô toàn cầu.

(theo Kyodo, Nikkei, Honda)

Nguyễn Thúc Hoàng Linh