Nhiên liệu tăng vọt, hàng không châu Âu chịu sức ép từ nguồn cung

Thị trường hàng không châu Âu đang đối mặt với áp lực gia tăng khi giá nhiên liệu máy bay tăng nhanh trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục tác động đến chuỗi cung ứng năng lượng. Những diễn biến này khiến hoạt động khai thác của các hãng bay trong khu vực chịu ảnh hưởng, đồng thời làm dấy lên lo ngại về khả năng nguồn cung bị thu hẹp trong thời gian tới.

Máy bay của hãng Air Europa tại sân bay. Ảnh: Skytrax

Giá nhiên liệu máy bay đã tăng 95% kể từ sau các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28-2. Cùng với đó, việc eo biển Hormuz bị đóng cửa đã làm gia tăng sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu. Đây là tuyến hàng hải quan trọng, trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô xuất khẩu của thế giới, nên sự gián đoạn tại đây đã tác động trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu, trong đó có nhiên liệu hàng không.

Tại châu Âu, những tác động ban đầu đã xuất hiện khi một số sân bay ở Italy áp dụng biện pháp hạn chế hoạt động bay do lo ngại thiếu nhiên liệu. Diễn biến này thu hút sự chú ý về khả năng tình trạng tương tự có thể xảy ra tại các sân bay khác trong Liên minh châu Âu, trong bối cảnh khu vực vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu đi qua Eo biển Hormuz.

George Shaw, nhà phân tích cấp cao tại Kpler, công ty chuyên theo dõi dữ liệu vận tải và thị trường hàng hóa, cho biết việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã làm giảm hơn 20% nguồn cung nhiên liệu máy bay vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu. Theo ông, ít nhất 42% tổng lượng hàng nhập khẩu bằng đường biển vào EU-27 và Vương quốc Anh đi qua tuyến này.

“Tình hình hiện nay rất khó khăn,” ông nói.

Argus Media, hãng cung cấp thông tin và phân tích thị trường năng lượng, cho biết các lô hàng nhiên liệu máy bay cuối cùng đi qua Eo biển Hormuz trước khi tuyến đường này bị đóng dự kiến sẽ tới châu Âu vào khoảng ngày 10-4. Sau thời điểm đó, nếu chưa có nguồn thay thế phù hợp, lượng nhập khẩu có thể giảm đáng kể. Tuy nhiên, Argus Media cũng lưu ý điều này chưa đồng nghĩa với việc gián đoạn nguồn cung sẽ xảy ra ngay lập tức, mà cho thấy thị trường có thể bước vào giai đoạn kém ổn định hơn.

Trước biến động chi phí, các hãng hàng không bắt đầu có điều chỉnh. Hãng SAS của Scandinavia, một hãng hàng không lớn ở Bắc Âu, cho biết sẽ hủy ít nhất 1.000 chuyến bay trong tháng 4.

Theo George Shaw, các hãng chưa có biện pháp phòng ngừa, vì vậy giá nhiên liệu sẽ đối mặt với nhiều rủi ro hơn. Ông cũng lưu ý rằng ngay cả với các chiến lược phòng ngừa, biến động giá vẫn là yếu tố khó lường, do chênh lệch giữa giá dầu thô và giá nhiên liệu máy bay có thể gia tăng.

Liên quan đến hoạt động vận hành, bà Anita Mendiratta, cố vấn đặc biệt của Tổng thư ký Du lịch Liên Hợp quốc cho biết nhiên liệu máy bay không thể lưu trữ với số lượng lớn tại sân bay. Theo bà, hệ thống cung ứng phụ thuộc vào việc tiếp nhiên liệu liên tục từ các nhà máy lọc dầu và đường ống.

“Ngay cả những gián đoạn ngắn cũng có thể nhanh chóng tạo ra những thách thức về mặt vận hành, đặc biệt là tại các sân bay trung chuyển lớn,” bà nói.

Dữ liệu do Argus Media dẫn từ cơ quan thống kê của Liên minh châu Âu (Eurostat) cho thấy lượng nhiên liệu máy bay thương mại hiện có tại một số quốc gia châu Âu có thể đáp ứng nhu cầu trong khoảng ba đến tám tháng.

Song song đó, các nguồn cung thay thế cũng đang được tìm kiếm. Xuất khẩu nhiên liệu máy bay của Mỹ sang châu Âu trong tháng 3 đạt gần 400.000 tấn và được dự báo tiếp tục trong thời gian tới, dù vẫn thấp hơn mức nhập khẩu trước đây của EU-27 và Vương quốc Anh. Theo George Shaw, dòng hàng đang có xu hướng chuyển sang Mỹ, đồng thời các nhà máy lọc dầu tại châu Âu cũng sẽ tăng sản lượng để bổ sung nguồn cung.

Ủy ban châu Âu, cơ quan hành pháp của Liên minh châu Âu, cho biết đang phối hợp với các quốc gia thành viên để cập nhật tình hình. Người phát ngôn Anna-Kaisa Itkonen cho biết nội dung này sẽ được đưa ra tại cuộc họp nhóm điều phối dầu mỏ sắp tới, đồng thời nhấn mạnh việc trao đổi với các nước thành viên là bước cần thiết trước khi cân nhắc các biện pháp tiếp theo.

Theo Euronews, CNN

Tùng Lâm