Nhật Bản thiết kế chương trình Bán trang bị quốc phòng cho nước ngoài để xuất khẩu vũ khí

Tokyo đang cân nhắc tạo ra phiên bản riêng của chương trình Bán trang bị quốc phòng cho nước ngoài (FMS) tương tự Mỹ, trong bối cảnh nỗ lực tăng cường quảng bá vũ khí của mình hướng tới xuất khẩu.

Thông tin này được ấn phẩm chuyên ngành Australian Defence đăng tải, sau khi trích dẫn tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản - ông Shinjiro Koizumi.

Bản kế hoạch này bao gồm việc thành lập một cơ quan hành chính độc lập để điều phối nỗ lực hợp tác giữa khu vực công và tư, cũng như giữa các cơ quan khác nhau nhằm hỗ trợ hoạt động xuất khẩu vũ khí, trang thiết bị quân sự.

Chức năng bổ sung quan trọng của cấu trúc nói trên bao gồm tạo ra một đầu mối liên lạc tập trung cho khách hàng nước ngoài, bên cạnh đó là thay mặt cho doanh nghiệp sản xuất trong nước.

Nhiệm vụ khác đó là hỗ trợ dịch vụ hậu mãi và đào tạo nhân sự, phân bổ kinh phí cho công ty mới gia nhập ngành công nghiệp quốc phòng trong nước, và quốc hữu hóa dây chuyền sản xuất để nâng cao năng lực chế tạo trong trường hợp nhu cầu tăng đột biến.

Như các chuyên gia phân tích đã lưu ý, nhiều điểm trong đề xuất về cơ cấu mới khá gần với khuyến nghị do Nhóm Công tác Công nghiệp Quốc phòng của chính phủ Nhật Bản đưa ra hồi tháng 4/2026.

Trước đó tại một cuộc họp báo diễn ra vào ngày 12/6, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản - người đồng chủ trì Nhóm làm việc lưu ý "hiện tại vẫn chưa có quyết định nào được đưa ra".

Mặc dù vậy ông Koizumi lưu ý rằng chính quyền Tokyo hiện đang nỗ lực làm việc với các cơ quan khác để nghiên cứu hệ thống và biện pháp cụ thể nhằm thúc đẩy việc chuyển giao trang thiết bị quốc phòng cho nước ngoài.

Một sự kiện quan trọng đã diễn ra vào tháng 4/2026, khi Tokyo đã dỡ bỏ "danh sách 5 điểm" hạn chế việc xuất khẩu trang thiết bị quốc phòng, mở đường cho việc bán vũ khí sát thương lần đầu tiên kể từ Thế chiến II.

Trước đây giấy phép xuất khẩu chỉ giới hạn trong 5 loại trang thiết bị phi sát thương dành cho hoạt động cứu hộ, vận tải, cảnh báo, giám sát và rà phá bom mìn - thủy lôi.

Dựa trên thay đổi đã được phê duyệt, tất cả trang thiết bị quốc phòng sẽ được chia thành hai loại: "vũ khí" và "phi vũ khí" tùy thuộc vào việc chúng có gây chết người hay không.

Việc xuất khẩu thiết bị quân sự phi sát thương, chẳng hạn như hệ thống cảnh báo và điều khiển radar sẽ không bị hạn chế và có thể diễn ra một cách hoàn toàn tự do.

Mặc dù hoạt động xuất khẩu vũ khí sát thương hiện được cho phép, nhưng chỉ giới hạn ở các quốc gia đã ký kết thỏa thuận với Nhật Bản liên quan đến bảo vệ thông tin mật và công nghệ quốc phòng, danh sách này hiện bao gồm 17 quốc gia.

Việc xuất khẩu sang những quốc gia đang có xung đột bị cấm, nhưng có thể ngoại lệ trong “hoàn cảnh đặc biệt”. Theo giới quan sát, về mặt lý thuyết, điều này mở ra khả năng cung cấp vũ khí của Nhật Bản cho Ukraine, bởi vì quyết định được đưa ra dựa trên cả yếu tố chính trị.

Việt Dũng